Monday, July 20, 2026

Nước Mỹ Sẽ Không Còn Phớt Lờ Mối Đe Dọa Bạo Lực Cánh Tả Nữa - Marco Rubio

Từ lâu, học thuyết chống khủng bố của chúng ta đã có một điểm mù — điểm mù khi nói đến bạo lực cực đoan từ chính trị tả phái.

Ngay cả ngày nay, ý tưởng cho rằng chủ nghĩa khủng bố cực tả có thể là một mối đe dọa nghiêm trọng vẫn bị coi là ảo tưởng của cánh hữu, hoặc tệ hơn, là một âm mưu phát xít nguy hiểm. Nhiều người trong giới báo chí, giới học thuật và các trường đại học, cũng như nhiều tổ chức truyền thống của chúng ta đều nhìn nhận vấn đề theo cách này. Chắc chắn bạn sẽ thấy quan điểm giáo điều này xuất hiện trở lại trong các bài đưa tin về hội nghị này.

Bất chấp thực tế rõ ràng và không thể phủ nhận, bất chấp những con số và thống kê khách quan, bất chấp việc trong căn phòng này hôm nay có các đại diện đến từ khắp các phe phái chính trị, chúng ta vẫn sẽ nghe thấy điều này — rằng loại bạo lực và khủng bố có tổ chức này sẽ bị bác bỏ. Nó sẽ bị bác bỏ như một câu chuyện bịa đặt của phe phái.

Cả một ngành công nghiệp đã mọc lên ở các nước xoay quanh việc nghiên cứu chủ nghĩa cực đoan. Chúng ta có các viện nghiên cứu, các chương trình học bổng, các tạp chí và các công ty tư vấn, với sự hiểu ngầm giữa họ rằng loại bạo lực chính trị duy nhất thực sự là mối đe dọa đối với hệ thống của chúng ta — tôi xin lỗi — chỉ có một loại bạo lực chính trị duy nhất thực sự là mối đe dọa đối với hệ thống.

Vụ đánh bom do một nhóm tân phát xít cài đặt là một hành động độc ác và giết người tàn bạo. Đúng vậy.

Nhưng một quả bom do một nhà cách mạng Marxist đặt – thì đó chỉ đơn thuần là một sự thái quá bi thảm của chủ nghĩa lý tưởng. Có lẽ phương tiện của nó đã sai lầm hoặc quá khích, nhưng mục đích của nó thì cao cả và chính đáng. Đó là hàm ý của cách họ đối xử với nó.

Định kiến ​​về hệ tư tưởng

Trong nhiều năm, định kiến ​​hệ tư tưởng đặc biệt này đã ăn sâu vào cách chúng ta nói về bạo lực chính trị và chủ nghĩa cực đoan. Nó được lặp đi lặp lại nhiều lần, cho đến khi được chấp nhận như một chuẩn mực trung lập và khách quan, ăn sâu vào tư tưởng chủ đạo đến mức nó được coi là một sự thật phi chính trị.

Đó là lý do tại sao, ở đất nước tôi, rất nhiều người nắm quyền đã liên tục bác bỏ các hành vi bạo lực và thậm chí cả khủng bố như những hình thức thể hiện chính trị hợp pháp miễn là chúng phục vụ cho lý tưởng cánh tả.

Đó là lý do tại sao trong các cuộc bạo loạn được gọi là "bạo loạn George Floyd" vào mùa hè năm 2020, khi tội phạm và những kẻ cực đoan đốt phá và cướ bóc khắp các thành phố lớn của Mỹ và gần như làm tê liệt đất nước, chính quyền các thành phố trên khắp cả nước đơn giản là từ chối truy tố những người thực hiện các hành vi bạo lực và khủng bố này.

Đó là lý do dẫn đến hình ảnh khét tiếng hiện nay về một người dẫn chương trình tin tức từ một hãng thông tấn rất nổi tiếng đứng trong một khu phố đang chìm trong biển lửa; trong khi dòng chữ chạy phía dưới lại ghi rằng các cuộc biểu tình phần lớn diễn ra trong hòa bình.

Đây là điều tồi tệ hơn cả tiêu chuẩn kép. Bạo lực cánh tả không chỉ được dung thứ; nó còn được coi là thiêng liêng, một tầng lớp được bảo vệ riêng biệt. Thời đại đó phải chấm dứt.

Bi kịch trên toàn cầu

Liên minh trong căn phòng này hôm nay bao gồm các nhà lãnh đạo chính trị, chuyên gia và quan chức thực thi pháp luật từ hơn 60 quốc gia trên thế giới. Các bạn đến đây từ nhiều chính phủ, đảng phái và quan điểm chính trị khác nhau. Một số chính phủ của các bạn và của chúng tôi có những bất đồng công khai. Đôi khi chúng ta bất đồng gay gắt về thương mại, về năng lượng, về nhập cư.

Hôm nay các bạn không đến đây vì đã bị thuyết phục hoàn toàn về mọi khía cạnh trong quan điểm của người Mỹ về thế giới.

Các bạn đến đây vì hai tuần trước, một người phụ nữ 72 tuổi đã bị bỏng hơn 80% cơ thể ngay tại nhà riêng ở Hy Lạp và đã chết vì bị hành quyết bằng bom xăng chỉ vì con gái bà dám tranh cử.

Hôm nay các bạn có mặt ở đây vì trong năm ngày mùa đông năm nay, Berlin đã mất điện, sự cố mất điện dài nhất trong lịch sử thành phố kể từ Thế chiến thứ hai, do một vụ tấn công khiến hàng chục nghìn hộ gia đình phải sống trong cảnh lạnh giá và một cụ bà 83 tuổi thiệt mạng.

Các bạn có mặt ở đây và đến đây vì một tháng sau sự cố mất điện ở Berlin đó, một thanh niên 23 tuổi người Pháp đã tử vong do chấn thương sọ não nghiêm trọng, bị một nhóm côn đồ cực tả đánh đến chết trên đường phố Lyon.

Các bạn có mặt ở đây vì các nhà lãnh đạo chính trị của các bạn đang bị tấn công, đâm chém và bắn chết trên đường phố, vì các doanh nghiệp của các bạn bị đánh bom, vì đường sắt bị phá hoại, vì cảnh sát bị đánh đập và thiêu sống. Các bạn có mặt ở đây vì đây là sự thật, và nó đang ngày càng tồi tệ hơn, và không thể phủ nhận hay phớt lờ nó nữa, bởi vì đã đến lúc phải tiêu diệt cái ác này mãi mãi.

Sự thật đơn giản là tất cả những gì tôi vừa mô tả không phải là mới. Chủ nghĩa khủng bố chính trị cực tả không phải là một hiện tượng mới nổi gần đây. Nó không phải là một câu chuyện hư cấu do các chính trị gia bảo thủ tạo ra. Trên thực tế, trong phần lớn thời kỳ hiện đại, nó là hình thức bạo lực chính trị thống trị.

Tất cả những người bạn của chúng ta ở đây từ các quốc gia thuộc Tây bán cầu đều nhớ – nhớ những thập kỷ bắt cóc, đánh bom, ám sát và hành quyết, sự khủng bố bạo lực của Tupamaros, của Montoneros, của FARC, của ELN. Các bạn nhớ sự tàn bạo vô nhân đạo của Con đường Sáng ở Peru, những kẻ cuồng tín theo chủ nghĩa Mao đã tàn sát các làng quê ở Peru, chém giết phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh bằng rìu và dao rựa.

Bạn còn nhớ hàng chục nghìn du kích Marxist được huấn luyện để giết người trong các trại khủng bố của Castro chứ?

Hoa Kỳ đối đầu với các phần tử cực đoan

Ngày nay, chúng ta phải đối mặt với một làn sóng mới của cái ác cũ này. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ các vụ tấn công và âm mưu khủng bố cánh tả đã tăng lên mức chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ. Tại Đức, bạo lực cực tả đã tăng hơn 40% chỉ trong năm ngoái. Tại Hy Lạp, hơn 80% bạo lực cực đoan hiện nay do các phần tử cực tả và vô chính phủ gây ra. Đây không phải là những số liệu thống kê trừu tượng.

Người Mỹ đã chứng kiến ​​ý nghĩa của những con số đó — một cuộc tấn công toàn diện vào các nhân viên nhập cư, các vụ tấn công bằng súng bắn tỉa, chất nổ, các vụ phục kích có vũ trang. Một kẻ xả súng chuyển giới nổ súng vào các học sinh tiểu học Công giáo khi chúng đang cầu nguyện, khẩu súng của hắn có khắc những khẩu hiệu như, “Chúa của các ngươi ở đâu?” Một giám đốc điều hành ngành chăm sóc sức khỏe bị hành quyết dã man trên đường phố. Nhiều vụ ám sát hụt nhằm vào một tổng thống đương nhiệm. Và vụ sát hại nhà hoạt động bảo thủ vĩ đại nhất của thế hệ, một người đàn ông đồng thời là chồng và cha của hai đứa con nhỏ, bị bắn chết khi đang phát biểu trước đám đông học sinh.

Đây là một loại tội ác đặc biệt và độc nhất vô nhị. Nó luôn được thúc đẩy bởi lòng thù hận trên hết, lòng thù hận đối với chính nền văn minh.

Đó là cuộc nổi loạn của những kẻ tồi tệ nhất chống lại những người tốt nhất, cuộc nổi loạn của những kẻ yếu đuối và hèn nhát chống lại những người mạnh mẽ và tốt bụng.

Nó được thực hiện bởi những người không thể xây dựng, không thể sáng tạo, không thể đạt được những điều vĩ đại, và họ trả thù thế giới vì sự bất tài của chính mình bằng cách tìm cách tiêu diệt những người có khả năng. Đó chính là chủ nghĩa tả khuynh cực đoan. Nó có thể khoác lên mình nhiều khẩu hiệu và hệ tư tưởng khác nhau tùy theo không gian và thời gian. Họ có thể tự gọi mình là chống chủ nghĩa tư bản, chống chủ nghĩa đế quốc, cộng sản, vô chính phủ hoặc Mác-xít.

Nhưng bản chất cơ bản luôn luôn giống nhau. Nó luôn luôn giống nhau.
Đó là một sự oán hận độc hại được che đậy bằng ngôn ngữ bình đẳng, công lý và giải phóng, một nhu cầu mãnh liệt muốn phá hủy những gì mà những người vĩ đại hơn đã xây dựng, muốn tàn phá những gì tốt đẹp và đúng đắn nhân danh những kẻ chỉ toàn xấu xa và không có gì khác để cống hiến cho thế giới.

Thông qua bạo lực và khủng bố, chúng lại một lần nữa tìm cách áp đặt sự xấu xa của mình lên tất cả chúng ta. Quan niệm cũ đã sai. Quan niệm cũ đã sai; tất cả những điều này không xuất phát từ chủ nghĩa lý tưởng.
Nó không phải là không tưởng. Trên thực tế, nó hoàn toàn trái ngược.

Một trong những lời chỉ trích mà bạn đôi khi nghe về chủ nghĩa cộng sản là nó nghe hay trên lý thuyết nhưng không bao giờ hoạt động được trong thực tế. Điều đó thực ra không đúng. Chủ nghĩa cộng sản không nghe hay trên lý thuyết. Thế giới mà nó hình dung cho tất cả chúng ta là một thế giới nhỏ bé, bằng phẳng, xám xịt, san bằng mọi ngoại lệ, cạn kiệt mọi điều tốt đẹp và cao quý trong tâm hồn con người.

Hãy cảnh giác với chủ nghĩa cộng sản!

Thế giới mà nó hình dung là một thế giới không có lòng dũng cảm, một thế giới không có sự sáng tạo hay tham vọng, một thế giới không có anh hùng hay vinh quang hay những lý tưởng cao cả để phấn đấu, một thế giới không có phép màu, không có huyền thoại, không có những người vượt lên trên những người khác để làm những điều phi thường và đáng kinh ngạc. Và thế giới mà chủ nghĩa cộng sản hình dung là một thế giới không có Chúa.

Đối với những kẻ chủ mưu bạo lực cách mạng này, thành tựu vĩ đại nhất của nền văn minh chúng ta – đối với chúng, đó là một nỗi nhục nhã không thể chịu đựng nổi, một lời nhắc nhở về những gì chúng không thể làm và những gì chúng không thể trở thành. Vì vậy, thay vào đó, chúng chọn cách phá hủy.

Họ tấn công các đường ống dẫn dầu; họ tấn công các tuyến đường sắt; họ tấn công các lưới điện và phòng thí nghiệm, những biểu tượng vật chất của quyền lực, phát minh và thành tựu. Đó là bản chất của chủ nghĩa khủng bố mà chúng ta phải đối mặt ngày nay. Họ khinh miệt phương Tây vì phương Tây vĩ đại.

Phá hủy những thứ vĩ đại thì dễ; xây dựng chúng thì khó hơn nhiều. Kẻ thù của nền văn minh chỉ có khả năng làm điều trước. Họ chỉ có khả năng phá hủy những thứ vĩ đại. Tất cả những gì họ biết là sự phá hoại. Nhưng chúng ta đã cùng nhau xây dựng những thứ vĩ đại. Chúng ta đã làm điều đó hết lần này đến lần khác. Chúng ta biết mình phải làm gì, và giờ chúng ta phải làm điều đó.

Bình luận:

Nhiều, rất nhiều bình luận đưa ra cảm xúc đầu tiên cho bài diễn văn này của ngoại trưởng Marco Rubio là "Hay, nó quá hay!".

Cảm xúc đầu tiên của tôi đối với nó không phải như vậy mà là: "Đúng, nó quá đúng!". Nó đúng đến từng ngóc ngách của vấn đề trong cái nhìn toàn diện đến gần như là tuyệt đối. Cái hay chỉ là hệ quả của sự đúng đắn và tuyệt đối đó.

Nếu phải chọn ra một câu nói hay nhất của bài diễn văn, quả là một điều khó khăn, nhưng tôi sẽ trích:

"... Nó (chủ nghĩa bạo lực chính trị cánh tả) được thực hiện bởi những người không thể xây dựng, không thể sáng tạo, không thể đạt được những điều vĩ đại, và họ trả thù thế giới vì sự bất tài của chính mình bằng cách tìm cách tiêu diệt những người có khả năng ..."

Và, nếu được yêu cầu, trong một câu, hãy nêu quan điểm của mình, về ý thức hệ dcxh, dựa vào cảm hứng sau khi đọc bài diễn văn tuyệt vời này, tôi sẽ nói: "Chỉ có lòng thù hận mang tên ý thức hệ cấp tiến cực tả mới có thể biến sự độc ác trở thành lý tưởng sống".


(Bởi Marco Rubio, ngày 16/7/2026, trên NYP)
Bao Nguyen

#685 - Ăn Trứng Làm Tăng Cholesterol? Rosuvastatin Có Làm Sưng Gan? Ngưng Thuốc Trị Gout - BS Phạm Hiếu Liêm

Truyện Giả Tưởng: Một Ngày Trong Đời Của Ông John - Đào Văn Bình

 

Năm 2050

Lúc bấy giờ là 8:30 sáng. Sau khi đưa con cái đi học về, cho xe vào nhà xe, Ô. John vội vã ném hai giỏ quần áo vào chiếc máy giặt, đổ chút xà-phòng, cho máy chạy rồi nặng nề bước vào nhà bếp. Ông đưa tay lấy tờ giấy gắn trên chiếc tủ lạnh là nơi mà bà vợ trước khi đi làm muốn dặn dò ông điều gì thì ghi vào rồi để lên đó cho ông khỏi quên. Ông pha một ly cà-phê, làm một đĩa trứng chiên, lấy một chút bơ, vài thỏi xúc-xích và bánh mì sandwich rồi cầm mảnh giấy đi về phía bàn ăn. Đây là lúc ông cảm thấy thanh thản nhất để thưởng thức bữa ăn sáng – dĩ nhiên một mình và trong yên lặng để nghiền ngẫm những gì vợ ông dặn phải làm trong ngày… có khi cả tuần không biết chừng. Tờ giấy viết: “ Ăn sáng và giặt quần áo xong anh nhớ hút bụi mấy tấm thảm (hơn ba tháng rồi nhà mình chưa giặt thảm). Giặt thảm xong anh coi lại mấy món đồ ăn trong tủ lạnh, thứ nào “quá đát” thì bỏ đi và chùi sơ sơ tủ lạnh cho khỏi hôi. Sao garage nhà mình lúc này đồ đạc nhiều quá! Thứ nào không cần thiết anh để qua một bên rồi gọi cho Goodwill. Sau đó nếu trời nắng ấm nhớ tắm cho mấy con chó, cắt cỏ và tỉa bớt mấy bụi hoa mọc um tùm (anh ráng chút xíu nhé, weekend này em đưa anh và các con đi ăn nhà hàng).  Làm xong mấy việc này em nghĩ cũng đã hơn mười giờ rồi. À, lúc này em thấy anh lên cân và yếu đi nhiều. Nhớ tập thể dục cho đều đặn. Bộ đồ tập thể dục mua mấy ngàn đồng mà để nằm đó thì uổng phí lắm. Ăn trưa xong, nghỉ ngơi chút xíu rồi chuẩn bị đón các con đi học về. Nhớ đừng cho tụi nó coi TV nhiều quá. Anh chiều tụi nó, chúng nó hư (Con hư tại bố, cháu hư tại ông nội) cho mà coi! Nhớ kiểm soát xem chúng nó có làm homework đàng hoàng không (semester vừa rồi con Jenny không còn straight A nữa đó!). À, tí nữa em quên, anh coi lại xem đã tới lúc gia đình mình phải check up sức khỏe định kỳ chưa? Nếu tới kỳ thì anh làm hẹn dùm em. Nhớ lấy thư, bill và giấy tờ quan trọng để qua một bên, quảng cáo và thứ gì không quan trọng để qua một bên (lúc này trong hãng của em bận rộn nhiều lắm). Còn về bữa cơm chiều, không hiểu sao tự nhiên em thèm món thịt bò xào broccolli, cá chim chiên dòn và súp hành tây. Anh nhớ nêm muối ít muối thôi.  Ăn mặn quá coi chừng bị high blood pressure đó. Have a nice day !!!”


Đọc xong tờ “mệnh lệnh” dài lê thê, ông John không nén được tiếng thở dài. Đã hơn bảy năm qua, theo lời khuyên của vợ, báo chí, truyền hình và nhất là bạn bè, ông không đi làm nữa mà ở nhà lo công việc “tề gia nội trợ”. Đàn ông lúc này xin việc rất khó khăn bởi lý do không sao cạnh tranh nổi với các bà. Mướn đàn ông làm việc, các hãng xưởng, công ty phải đối đầu với vấn đề kỳ thị nam-nữ, vấn đề “sexual harrasment” và nhất là hằng trăm các hội bảo vệ phụ nữ, các hội nhân quyền xía vào khiến công ty nào cũng điên đầu. Thôi thì thời thế đã thay đổi, mướn các bà an toàn hơn là mướn các ông. Trong công sở, nơi làm việc mà toàn các bà thì còn gì có chuyện kỳ thị nam nữ và nhất là chuyện “sách nhiễu tình dục”? Vai trò lịch sử của đàn ông kéo dài hơn năm ngàn năm đã qua rồi. Các nhà nghiên cứu xã hội cho rằng từ đây cho đến ngày tận thế, vai trò quản trị đất nước, xã hội, sản xuất thuộc về đàn bà. Các bà cai trị thì mọi thứ đều êm ru, đâu vào đó. Còn các ông bây giờ xin lui về chức phận của phụ nữ cách đây vài trăm năm – tức là phòng the, kim chỉ vá may, nuôi dạy con cái, lo việc tề gia nội trợ và tập luyện thân hình cho khỏe đẹp để trang điểm cuộc đời cho các bà. Đàn ông ra ngoài đường bây giờ “rụt rè như gà phải cáo”, không còn dáng vẻ tự tin như nửa thế kỷ trước nữa. Để thông cảm và khuyến khích việc  “tề gia nội trợ và nuôi dạy con cái” chính phủ cũng đã ban hành quy chế trợ cấp cho đấng phu quân nào tình nguyện ở nhà để làm thiên chức cao quý đó. Đó cũng là điều Ô. John cứ ray rứt suy nghĩ mãi, nhất là vào những bữa ăn sáng một mình vắng lặng như thế này.


Sau khi ăn sáng xong. Trong khi chờ đợi quần áo khô,  Ô. John có thói quen mở truyền hình coi tin tức năm mười phút để rồi sau đó bắt đầu công việc mà vợ giao trong ngày. Đài truyền hình thể thao vừa bật lên, hai nữ võ sĩ đang quần thảo nhau trong trận vô địch thế giới Kick Boxing thật gay cấn. Ở hiệp thứ hai, cô thì hai mắt sưng vù, cô thì lỗ mũi ăn trầu. Cuối cùng ở hiệp thứ ba, cô gầy hơn một chút đá cô mập một cú song phi trúng cằm, té ngay xuống sàn. Khi trọng tài đếm đến bảy, cô lảo đảo đứng dậy thì bị đối thủ xông tới đấm tới tấp vào mặt và té quay lơ. Huấn luyện viên, chuyên viên đấm bóp và ủng hộ viên nhào lên võ đài công kênh nhà nữ vô địch lên vai trước sự reo hò cuồng nộ của khán giả trong khi cô bị hạ đo ván còn nằm tênh hênh trên sàn. Tiền thưởng dành cho trận đấu thật kỷ lục. Võ sĩ thắng cuộc được 7 triệu, võ sĩ thua cuộc 3 triệu. Các nhà bình luận Kick Boxing cho rằng đây là trận đấu lịch sử của hậu bán Thế Kỷ 21 vì số khán giả cũng như tài nghệ của hai võ sĩ. Nhìn cô võ sĩ bị hạ đo ván, Ô. John ngớ ngẩn than vãn, “Ngồi trong phòng the, được người ta cưng chiều như bà hoàng không muốn, lại muốn lên đây đấm đá, nằm chỏng trơ trên sàn, mặt mày như cái mền rách.”  


Trước ý nghĩ chua chát và hình ảnh quá violent đó, Ô. John chuyển qua xem chương trình sinh hoạt cộng đồng cho đỡ buồn. Một nữ ứng cử viên trong cuộc bầu cử cấp tiểu bang đang hùng dũng tuyên bố nếu như đắc cử, bà ta sẽ tập trung vào việc bảo vệ quyền  lợi của phụ nữ và sẽ đệ trình một đạo luật trừng trị tối đa các ông chồng “harassment vợ” nói khác đi – tội “mè nheo” vợ. Để hỗ trợ cho đề nghị của mình, nữ ứng viên đã cho trình chiếu một đoạn băng ghi lại một phiên  tòa trong đó một bà vợ đã lôi chồng ra tòa vì lý do bà đã mệt mỏi mà ông chồng cứ mè nheo đòi “chiều anh tí!” làm bà bực mình. Sau khi nghe lời biện hộ và cáo buộc của đôi bên, bà chánh án ra lệnh cảnh cáo ông chồng, nếu còn tái phạm, bà sẽ cho ông chồng ngoan cố này đi “gỡ lịch” về tội “sexual harassment”. Nghe đến đây Ô. John choáng váng cả mặt mày, tự hỏi “Bảo vệ tối đa như vậy rồi còn bảo vệ gì nữa? Mè nheo vợ ? Có con ma nào ở thời đại này dám mè nheo vợ đâu ? Bả cho cái gì thì hưởng cái đó. Mừng hết lớn! Có đâu mà mè nheo? Ra đạo luật đó để hù dọa, khủng bố ai đây?”  


Vừa buồn vừa thất vọng, Ô. John chuyển qua xem chương trình tôn giáo cho bớt căng thẳng. Trước bục giảng, một nữ tu sĩ  đang thao thao bất tuyệt “ Thưa các bạn. Các bạn thử nghĩ xem đàn ông có đẻ được hay không? Dê đực, voi đực, bò đực, gà trống, chim trống, cá trống có đẻ con, đẻ trứng được không? Chỉ có con mái là sinh con đẻ cái mà thôi. Như vậy thì đàn ông do đàn bà sinh ra chứ không phải đàn bà do đàn ông sinh ra. Vậy thì lý thuyết cho rằng đàn bà là do cái xương sườn của đàn ông sinh ra là không đúng. Từ thuở trời đất hỗn mang,  đàn bà do tạo hóa sinh ra trước. Rồi do thụ bẩm khí thiêng của trời đất mà đàn ông từ nách người đàn bà chui ra. Vậy thì đàn ông là sản phẩm của đàn bà. Đàn ông có tuân theo mệnh lệnh của đàn bà, có phục tùng phụ nữ, thế giới có đề cao phụ nữ thì cũng là chuyện “lá rụng về cội” thôi, có gì lạ đâu các bạn? “ Bà vừa nói hết câu thì cả hội trường vỗ tay vang dội để tán thưởng một ý nghĩ rất thông minh, sáng tạo và ngộ nghĩnh từ trước đến giờ mới có. Riêng Ô. John thì choáng váng cả mặt mày. Nhưng ông không dám có ý kiến chi về vụ này vì nó quá quan trọng. Nó liên hệ đến lý luận triết học về giá trị thời đại. Nhìn lên tường, bức ảnh bán thân của vợ ông lúc nào cũng nở một nụ cười hiền hậu. Nhưng riêng ông, ông hiểu rất rõ đằng sau nụ cười dễ thương, khuôn mặt khả ái đó là cả chiếc núi lửa đang ngủ yên nhưng sẵn sàng nổ tung bất cứ lúc nào. Và cái môi xinh xắn đó cũng hàm xúc cả lời căn dặn “Này, anh liệu cái thần hồn đấy nhé. Lộn xộn là tôi cho anh ra homeless đó!” Cho nên Ô. John vội vã chuyển qua coi một chương trình tin tức thời sự  để cho biết chuyện đời, chuyện xã hội với người ta.


Hôm nay đúng vào ngày trình diện tân nội các của vị nữ tổng thống mới đắc cử. Bao quanh bà tổng thống là mười bà bộ trưởng. Chỉ có một đấng “tu mi nam tử” duy nhất là ông phó tổng thống đang đứng co ro, khúm núm bên cạnh các bậc nữ lưu. Sở dĩ bà tổng thống chọn một ngài đực rựa để đứng phó – cốt để lấy phiếu của đàn ông và cũng để chứng tỏ mình không kỳ thị nam giới. Bảnh nhất trong nội các phải kể bà bộ trưởng quốc phòng. Bà này trông hùng dũng như một nữ tướng. Khoảng gần năm mươi năm nay, quân đội tuyển toàn nữ quân nhân. Sở dĩ người ta giao nhiệm vụ chinh chiến, đánh đông dẹp bắc cho các bà, các cô là vì các ông mà làm tướng, cầm súng thì bị gán cho tội hiếu chiến. Còn các bà mà cầm súng đánh giặc thì cuộc chiến tranh hoàn toàn chính nghĩa. Giặc đến nhà đàn bà phải đánh mà? Điều này hoàn toàn đúng vì kể từ ngày đó, dù đã có bao cuộc chiến tranh mà chẳng có phong trào phản chiến nào cả. Quân đội Liên Hiệp Quốc, quân đội gìn giữ hoà bình của NATO mà toàn nữ quân nhân không thôi thì không ai dám chống lại. Thế giới sống yên ổn là nhờ các bà. Trong diễn văn nhậm chức, bà tổng thống cam kết sẽ làm đúng những gì bà hứa trong thời gian tranh cử như phát triển tài năng của phụ nữ, gia tăng sự đóng góp của phụ nữ trên mọi lãnh vực xã hội, văn hoá, giáo dục, ngoại giao, kinh tế và quốc phòng. Cuối cùng để an ủi quý ông, bà hứa sẽ đệ trình quốc hội một đạo luật gia tăng “trợ cấp nội trợ” cho quý ông đang sống yên ổn trong nhà, lo việc tề gia để quý bà lo toan việc xã hội, việc làng, việc nước. Nghe bà tổng thống tuyên bố thế, Ông John lại chép miệng thở dài. Ông thẫn thờ đưa tay tắt chiếc máy truyền hình. Khi ông vừa đứng dậy thì tiếng điện thoại reo vang. Nhấc chiếc điện thoại cầm tay lên, ông uể oải hỏi:

-John đây, xin lỗi ai đầu dây đó?

Từ đầu kia có tiếng trả lời:

-Michael đây. Anh khoẻ không? Có gì lạ không?

-Không có gì lạ cả.

Rồi không biết do một nguồn hứng khởi nào, Ông John bật lên lời ngâm nga:

 “Đời lạnh lùng trôi theo dòng nước…”

Thế nhưng ông kềm chế lại được và hỏi:

 -Thế anh có khỏe không? Hội mình có gì lạ không?

Từ đầu kia có tiếng trả lời:

-Ông hội trưởng mấy hôm nay than phiền nhiều quá. Đã mấy tháng rồi mà không sao triệu tập được phiên họp. Ông phó hội trưởng nại cớ bận việc không đi. Anh là tổng thư ký cũng không tới. Thế này thì Hội Bảo Vệ Quyền Lợi Nam Giới của chúng mình phải giải tán thôi!

 Nghe nói thế Ông John rầu rĩ đáp:

-Thì anh đại diện cho anh em cũng đủ rồi.

- Đại diện sao được? Tôi là thủ quỹ. Chỉ có thủ quỹ họp với ông hội trưởng sao gọi là phiên họp của ban chấp hành? Hiện nay ông chủ tịch có ý định phát động một chiến dịch lấy chữ ký để yêu cầu chính phủ quan tâm hơn nữa tới quyền lợi của nam giới. Mình đã vào hội thì phải có trách nhiệm với hội chứ?

- Đồng ý là có trách nhiệm, nhưng tôi sợ đi họp nhiều sẽ rắc rối với bà ấy.

- Rắc rối sao được? Mình là nam nhi phải có sĩ khí chứ?

- Ông hội trưởng vợ chết rồi cho nên mới dám đảm nhậm chức vụ quan trọng này. Anh còn độc thân cho nên chưa hiểu rõ uy quyền của các bà. Chuyện của hội mình nó tế nhị lắm. Nó đụng chạm đến các bà, đến xu thế của thời đại.

-Tôi đồng ý là như thế nhưng mình phải ráng chứ. Tuần này anh cố đi họp nghe? Cố nghe!

Nghe tới đây thì Ông John, tuy trong lòng rối bời, nhưng không thể nói khác hơn được:

– Ừ, tôi cố, tôi cố gắng tới xem sao!

Đặt chiếc điện thoại lên bàn, Ông John ngồi thẫn thờ trong giây lát. Rồi ông mắt ông nhìn vào “tờ mệnh lệnh” vợ dặn như nhìn vào cõi hư vô, cõi mà ngày xưa đàn ông của ông có một quá khứ oai hùng lắm. Thế nhưng quá khứ đó nay không còn nữa, rồi miệng ông lẩm bẩm:

- Thà yên phận còn hơn! Càng quậy lại càng bết. Càng quậy lại càng chết! Có lẽ mình cũng nên nạp đơn xin ra khỏi hội cho rồi!


Nói rồi ông lặng lẽ tiến tới chiếc máy giặt đem quần  áo đã sấy khô ra. Ông cẩn thận gấp từng cái, xếp theo thứ tự ngăn nắp. Và ông làm công việc đó, không phải ngày hôm nay, mà đã từ lâu lắm rồi, với tinh thần nhẫn nại, âm thầm, khiên tốn và chịu đựng giống như các cô cung nữ trong các cung điện của nhà vua ngày xưa.

 

Đào Văn  Bình

(Trích tuyển tập Mê Cung do Ananda Viet Foundation xb năm 2019 phát hành trên Amazon)

Đua Bơi Nhọc Nhằn - Đỗ Công Luận

Chuyện Người Thợ Mỏ - Đoàn Xuân Thu

Năm 2010, 33 thợ mỏ đã bị chôn vùi tại sa mạc Atacama của Chile – những gì diễn ra sau đó đã trở thành một trong những câu chuyện sinh tồn phi thường nhất trong lịch sử hiện đại.nguồn vocal.media

Nhìn lại lịch sử khai thác mỏ, thế giới vẫn không quên những khoảnh khắc căng thẳng tột cùng, khi con người đối mặt với hiểm nguy và cái chết cận kề dưới lòng đất.

Ở nước Úc xa xôi, nhiều năm qua, các tai nạn mỏ vẫn âm thầm diễn ra, để lại những câu chuyện vừa đau lòng vừa cảm phục về ý chí sinh tồn của những con người lao động nơi sâu thẳm.

Trong số những sự việc nổi bật, phải kể đến những lần thợ mỏ bị kẹt trong các hầm mỏ than, nơi họ phải vật lộn với bóng tối, độ ẩm ngột ngạt, và không khí loãng khó thở. Một số trường hợp may mắn được cứu, nhưng nhiều người khác không thể trở về, bỏ lại gia đình và những giấc mơ dang dở. Các cộng đồng địa phương, từng chứng kiến bi kịch này, họ tổ chức những buổi tưởng niệm ngắn nhưng xúc động, thắp nến cho những linh hồn đã khuất, đồng thời nhắc nhở nhau về tầm quan trọng của an toàn lao động trong ngành khai thác mỏ – một công việc tưởng chừng bình thường, nhưng luôn tiềm ẩn rủi ro chết người.

Những nỗi đau ấy cũng là minh chứng cho sự gắn bó, lòng can đảm và tinh thần đồng đội của những người thợ mỏ. Dù trong cảnh hiểm nguy, họ không bỏ rơi đồng nghiệp. Họ san sẻ nước uống, chia nhau thức ăn, giữ gìn tinh thần và hy vọng rằng một ngày nào đó, bàn tay cứu trợ sẽ đến với họ.


Chuyện người thợ mỏ bị kẹt tại mỏ San Jose, Chile. Ngày 13 tháng 10 năm 2010, thế giới thở phào nhẹ nhõm khi 33 thợ mỏ tại mỏ San Jose, gần Copiapo, Chile, cuối cùng được cứu sau 69 ngày kẹt dưới lòng đất.

Chuyện bắt đầu vào ngày 5 tháng 8, khi phần trên của hầm mỏ đồng và vàng bất ngờ sụp đổ, làm 33 con người kẹt ở độ sâu 690 mét. Trong khoảnh khắc ấy, các thợ mỏ hoàn toàn biệt lập với thế giới bên ngoài, không biết liệu ai có biết họ đã mất tích hay không?

Ban đầu, họ tìm được một khu trú ẩn khẩn cấp, nơi chỉ còn thức ăn và nước uống đủ cho hai ngày. Không có cách nào liên lạc với bên ngoài, họ phải tự xoay xở, vượt qua nỗi sợ hãi, đói khát và độ ẩm ngột ngạt. Một số người mô tả cảm giác bị “ăn mòn từ bên trong,” khi cơ thể bắt đầu tự tiêu hao năng lượng để tồn tại. Richard Villaroel, một trong những người sống sót, từng kể lại với tờ Guardian: “Chúng tôi chờ đợi cái chết. Chúng tôi gần như tự ăn chính mình… cơ thể mòn dần, da bọc xương, đói cồn cào.”

“Cabin cấp cứu” hình hỏa tiễn đưa từng người một lên mặt đất . nguồnwikinews

Để duy trì trật tự, họ lập một “xã hội thu nhỏ” ngay trong hầm mỏ. Mỗi người nhận một vai trò: linh mục, bác sĩ, nhà thơ, người dẫn chương trình truyền hình, và quản đốc. Các công việc được phân chia cẩn thận, từ duy trì vệ sinh đến giữ nhịp sinh hoạt hàng ngày, nhằm bảo toàn tinh thần và hy vọng.

Họ chỉ còn một lon cá ngừ duy nhất, phải chia đều cho 33 người, bổ sung bằng một chiếc bánh quy và một ngụm nước. Bữa ăn kham khổ này được tiêu thụ mỗi 48 giờ, để kéo dài nguồn lực cạn kiệt. Khi đội cấp cứu gửi xuống các thiết bị tiếp tế thức ăn, nước uống và thư từ từ người thân, niềm vui như bùng lên trong lòng từng thợ mỏ.

Hàng nghìn người tụ tập tại mỏ, mắt dán màn hình, trong khi khoảng 1 tỷ người trên khắp thế giới theo dõi sự kiện qua truyền hình. Cuối cùng, một chiếc “cabin cấp cứu” hình hỏa tiễn được chế tạo, đưa từng người một lên mặt đất trong những chuyến đi ngột ngạt kéo dài 15 phút. Khi đặt chân lên bề mặt, họ được chào đón bởi những tràng pháo tay, nước mắt, và niềm hân hoan của những người chờ đợi bên ngoài.

Bức ảnh chụp 5 trong số 14 thợ mỏ đã được giải cứu sau khi bị mắc kẹt trong mỏ Amonate số 31, sau vụ nổ khí mê-tan khiến 11 đồng nghiệp của họ thiệt mạng vào ngày 27 tháng 12 năm 1957. | Ảnh: facebook


Chuyện người thợ mỏ bị kẹt và chết ở Virginia – nguồn gốc Father’s Day, Ngày của Cha, Hoa Kỳ

Câu chuyện về các thợ mỏ không chỉ dừng lại ở Chile hay Úc. Ở Virginia, Hoa Kỳ, thảm kịch từng xảy ra tại các hầm mỏ than, để lại những di chứng đau thương và là nguồn gốc cảm xúc cho Ngày của Cha. Vào đầu thế kỷ 20, nhiều gia đình lao động ở Appalachia sống trong cảnh thiếu thốn, nơi cha là trụ cột chính. Khi tai nạn mỏ xảy ra, nhiều người cha mất mạng, để lại vợ và con nhỏ trong cảnh bơ vơ.

Một trong những vụ tai nạn nổi bật ở Virginia khiến công chúng bàng hoàng, khi hàng chục thợ mỏ bị mắc kẹt dưới lòng đất. Những người may mắn sống sót kể lại về nỗi tuyệt vọng, nỗi đói khát và sự cô đơn không thể tưởng tượng. Họ phải san sẻ từng miếng bánh, từng giọt nước, trong khi cầu nguyện cho sự cứu rỗi đến. Những mất mát này khắc sâu trong tâm trí người Mỹ, góp phần hình thành truyền thống tôn vinh những người cha đã hy sinh và bảo vệ gia đình – mà Ngày của Cha sau này là dịp để tưởng nhớ.


Qua từng câu chuyện, từ hầm mỏ San Jose ở Chile, những vụ kẹt thợ mỏ tại Úc, đến Virginia của Hoa Kỳ, một sợi dây nhân văn rõ ràng xuất hiện: ý chí sống còn, lòng dũng cảm, sự hy sinh thầm lặng, và tình đồng đội. Chúng nhắc nhở con người rằng, dù bị kẹt trong bóng tối, vẫn luôn có ánh sáng của hy vọng, tình yêu và sự cứu giúp đang chờ đón. Những thợ mỏ ấy không chỉ là nạn nhân của tai nạn – họ là biểu tượng sống động về nghị lực phi thường của con người trước thử thách tử sinh .


Đoàn Xuân Thu

Life Is A Circle


 Mời click vào ô vuông bên phải để mở lớn màn hình

Lính Không Có Số Quân - Phạm Sơn Liêm



“Anh tên gì?”

“…”

“Số quân?”

“…”

“Đơn vị?”

Người sĩ quan già dụi tàn thuốc Bastos xuống gạt tàn. Ông ngước lên. Đôi mắt lạnh như đá.

“Hỏi ít thôi… sống lâu hơn.”

Cả căn phòng im bặt.

   Người ta nói… Một người lính phải có số quân. 

Để lãnh lương.

Để lĩnh quân trang.

Để báo tử nếu hy sinh.

Để khắc lên bia mộ.

Nhưng…

Có những người sinh ra trong cuộc chiến… Lại được huấn luyện để biến mất khỏi mọi hồ sơ công khai.

Không bảng tên.

Không cấp hiệu để khoe.

Không đơn vị để kể.

Chỉ có một mật danh……và một lệnh hành quân.

 “Các anh đi đâu?”

“Không được hỏi.”

“Bao giờ về?”

“Nếu còn.”

“Có ai đón không?”

“Có…”

“Ai?”

Người toán trưởng cười nhạt.

“Thượng Đế.”

   Họ là những quân nhân được tuyển chọn vào các công tác đặc biệt, phối hợp với MACV–SOG và Nha Kỹ Thuật trong những nhiệm vụ bí mật.

Có những chuyến đi… Không có trên bản đồ.

Có những mục tiêu… Không có trong bản tin.

Có những chiến công…Không được công bố

Và cũng có những cái chết…

Không kèn.

Không trống.

Không vòng hoa.

   Trực thăng chỉ xuất hiện vài phút.

Thả người.

Cất cánh.

Mọi thứ lại chìm vào tiếng của rừng.

Người đi…

Tự sống.

Tự chiến đấu.

Tự tìm đường về.

Nếu còn đường.

   “Mất liên lạc!”

“Bao lâu?”

“Ba ngày.”

“Cứu không?”

Viên sĩ quan nhìn tấm bản đồ rất lâu. Rồi gấp lại.

Giọng ông lạnh đến gai người.

“Không ai biết họ ở đó.”

Chỉ một câu.

Đủ khiến cả căn hầm nặng như chì.

   Nhiều năm sau… Một nhà báo hỏi một cựu quân nhân:

“Ông có thể kể về những ngày ấy không?”

Ông lắc đầu.

“Đã giải mật rồi mà.”

Ông mỉm cười.

Một nụ cười buồn.

“Giấy tờ có thể giải mật…”

“…nhưng lời hứa với đồng đội thì không.”

  Có người hỏi:

“Điều đáng sợ nhất của chiến tranh là gì?”

Không phải đạn.

Không phải mìn.

Không phải những cánh rừng tối.

Mà là… Ngày anh ngã xuống…

Không ai dám gọi tên anh.

Không phải vì anh không xứng đáng.

Mà vì nhiệm vụ của anh được sinh ra trong bóng tối.

Và có những người lính…

Đã chấp nhận sống cả tuổi thanh xuân trong bóng tối ấy.

Để khi đất nước cần… Họ xuất hiện. Khi nhiệm vụ xong… Họ biến mất.

Không đòi một lời tung hô.

Không cần huân chương.

Chỉ để lại một câu nói mà những người từng khoác áo trận đều hiểu:

“Có những người lính chiến đấu cho Tổ quốc… nhưng ngay cả lịch sử cũng không biết hết tên họ.”

 

Phạm Sơn Liêm 

Sunday, July 19, 2026

Buồn Tháng Bảy - Trầm Vân

Nghề - Song Thao


Nói ti ngh chúng ta thường nghĩ ti chuyn làm ăn đng đn, bn vng. Ngh gì n đnh, chc chn là nhào vô. Ngh gì lang bang nay có mai không thì chê. Theo li nói đúng sách v thì chúng ta thường trơn ming cho rng ngh nào cũng tt min là chính đáng. Nht ngh tinh nht thân vinh. C thành tho mt ngh là OK, cuc đi đ vt v. Không có ngh nào xu, ch có người xu. Đó là câu tung hô s bình đng ca ngh nghip. Dĩ nhiên ngh nào phi kh công hc, mt nhiu thi gian hun luyn hơn thì s được hưởng nhiu quyn li vt cht hơn. Điu đó là đương nhiên. Chi ra nhiu thì phi thu v nhiu ch!


Ngh có th chính thng, có th không chính thng. Chính thng là nhng ngh thông thường, có nhiu người làm, nói lên cái tên là ai cũng biết lin nó là cái chi chi. Ngh không chính thng thì…lang bang hơn. Đó là nhng th ngh l. Chng ra cái ngh ngng chi! Như ngh ca bà Svetlana Pavlovna Nhikiforova.


Bà Svetlana năm nay đã 67 tui nhưng vn còn ăn din lm. Móng tay ct ta bôi xanh bôi đ rt cn thn, tóc gi rt mt, mt mũi son phn rc r. Bà làm vic ti trm dch t Kharcov  Ukraina. Trông thy bà mc áo choàng trng ngi nơi bàn làm vic, ai cũng tưởng bà là mt nhà nghiên cu. Thc ra bà làm ngh…thc phm cho côn trùng. Phòng thí ngim ca trm dch t Kharcov chuyên nghiên cu v kh năng truyn bnh và sc chu đng ca các côn trùng đi vi các loi thuc. “Thân ch” ca bà Svetlana là các chú ve. Không biết ve loi gì. Có ging như loi ve chó chúng ta thường thy không? Loi ve này có liên h đến căn bnh lao đang phát trin ti đa phương. Sc đ kháng ca chúng rt cao, d dàng tiêu hóa các loi thuc. Công vic ca bà Svetlana là nga tay ra cho nhng chú ve này hút máu hàng ngày đ nuôi chúng sng! Chúng được đt vào mt vòng kim loi có thành cao, gn trên da tay bà Svetlana đ cho chúng hút máu. Ngày nào như ngày ny, không mt ngày ngh , k c các ngày l tết. Bà đã nuôi đám “con mn” này được 13 năm ri. Người “tin nhim” ca bà thì đã làm công vic l lùng này được ti 20 năm. Các chú ve thí nghim này ch hút máu ca người khe mnh. Người nào có ung hoc chích thuc là b ve chê! Có mt ln, bà Svetlana b đau và nh người hàng xóm thế. Thuyết phc mãi người này mi nhn. Bà này trước đó có dùng thuc mà không ai biết. Khi cho ký sinh trùng hút máu, người bà ta phng rp lên phi đi cp cu trong khi đám ký sinh trùng nm nga bng ra hết. Các chuyên viên phi tìm đ cách mi hi sinh được!


Trước khi ngh hưu, bà Svetlana là mt công nhân trong mt nhà máy. V hưu có nghĩa là thu nhp kém đi, bà đã ti trm dch t xin làm thêm đ kiếm thêm chút đnh. Trm dch t mướn được bà như bt được vàng. Bà có đ các “đc tính” cn thiết cho công vic: có bng sơ cp y khoa, tn tâm, không ghê s ký sinh trùng. C tôi thì xin kiếu! Chc bn cũng vy. Ch giơ tay cho y tá chích cũng đã kh s ri, ly đâu…can đm đ cho lũ ng nguy chúng sc so vào da tht ngày này qua ngày khác! Có nhng ngày mùa đông, trm xá b cúp đin, bà phi mang lũ ve v nhà cho m. Chúng phi sng trong nhng chiếc hp đc bit được gi  nhit đ cơ th con người, có đ m cao. Có lòng vi…con cái như vy nên trm xá rt cn bà Svetlana. Bà va ng ý mun ngh vic vì tui già sc yếu thì trm xá đã tìm đ cách đ thuyết phc bà  li. D chi tìm được người làm công vic dng tóc gáy này!


Vy mà không khó! Ti Sài gòn có đi săn bt mui thí nghim gm nhiu người tham gia. Ngh ca h còn vt v hơn ngh ca bà Svetlana. H làm vic cho Khoa Côn Trùng thuc Vin St Rét, Ký Sinh Trùng và Côn Trùng. Công vic ca h là ngi phơi chân d cho mui cn! H phi di chuyn đi khp các vùng mui mng t Lâm Đng đến Cà Mau đ săn mui. Trung bình mt chuyến đi săn kéo dài t vài tun đến vài tháng vi mt ê-kíp gm khong 5 hoc 6 người. Đêm đêm, t 6 gi chiu ti 6 gi sáng hôm sau, h thay phiên nhau ngi giơ chân ra cho mui đt. Thường thì là mui đc. Khi chúng đt phi ngi yên chu trn ch đến lúc chúng say máu mi dùng ng nghim bt ly tng con. C mi gi làm vic, h ngi 45 phút, sau đó ngh 15 phút đ…gãi! Đ th nga. Mt tay…hiến máu kỳ cu đã th l: “ Cc nht là ca t 12 gi khuya ti 3 gi sáng vì đó là thi đim cơ th đã mi mt mà vn phi canh me bt mui. Chưa k còn b côn trùng khác chui vào tóc, tai, c cn ti tp, rt khó chu. Khi nào b kiến, b nht hay bù mt cn mi s, xót và nhc lm!”. Bù mt là ni…đau thương nht ca nhng tay săn mui. Càng gãi càng ni mn, ra thì ch có nước phèn nên chân sưng đ lên rt thê thm.

Đưa chân ra câu mui st rét như vy h có b st rét không? Có là cái chc! Có người b đi b li ti my ln. Nht là đi vùng Đng Xoài, tnh Bình Phước. Có ln c nhóm dính st rét, phi ung thuc như điên, có người suýt chuyn sang st rét ác tính. Nguy him như vy ti sao không kiếm ra phương cách khác đ bt mui thí nghim? Không được! Mi người là cách chính xác nht đ đánh giá mt đ và tính thích đt người (ái tính) ca mui. Mt s phương pháp khác như dùng mùng hai lp ( người nm trong lp trong), by bng đèn chng hn nhưng hiu qu không cao bng. C giơ chân ra là tt nht! Các tay săn bt mui này, người nào cũng thuc nm lòng tên các loi mui hơn tên tình nhân! H có th ch liếc mt sơ qua là biết được mui đc hay mui cái!

Có ai mun làm ngh d mui này không? Chc các bn cũng như tôi, lc đu là cái cng! Cc gì mà cc ác. Vy mà nhng người đã quen ngh cũng tìm thy cái thú v ca ngh. Như cô Tho Hin, có bng C Nhân, đã có nhng nhn xét khá bt ng: “Đôi lúc cc tht đy, nhưng bù li có cơ hi đi đến nhiu vùng đt khác nhau, xem như mt hình thc đi du lch không tn tin, li va có cơ hi tích lũy thêm nhiu kiến thc.” Du lch vi…mui như vy, không khá!


Vi chut thì có khá hơn không? Tin thì có khá. Thnh thong người ta bt gp trên internet nhng mu qung cáo rt hp dn nhm ti sinh viên, các cái bang nghin ngp hay các người mi nhp cư. Mi đây, hãng Parexel rao qua h thng SMS cho biết h cn người làm…chut bch trong ba ngày hoc mt tun. Tin thưởng là 1300 đô M cho 3 ngày hoc 2000 đô cho mt tun. Dĩ nhiên h tuyn được ngay đ s “chut bch”. Theo nhà báo Tom de Castella mô t trên t The Guardian thì: “ H rt thích thú khi được nm trong bnh vin mt tun làm vt thí nghim. Xong vic, h có được mt s tin ln đ đóng tin hc Đi Hc, mua máy vi tính hay chi tr cho mt chuyến ngh trượt tuyết vào mùa đông”. Ngon ăn quá c th mc! Tt c người ghi danh trong cuc thí nghim ca Parexel đu là sinh viên. H cn tin ăn hc. Anh sinh viên Raste Khan nói ngay: “Tôi mun dành hết thi gian trong năm hc ch đ ti lp ch không phi đi làm bán thi gian”. Tháng 3 năm 2006, h được tp trung ti Bnh vin Northwick Park  th đô Luân Đôn. Tám người tt c. Sáu người được tiêm thuc tht, hai người thuc gi. H là nhng người đu tiên nhn vào cơ th thuc TGN 1412 có công dng chng li bnh bch cu và xơ cng mô. Thường thì nhng cuc thí nghim này có mt mc an toàn cao vì trưóc đó h đã dùng cho các thú vt thí nghim ri. Nhưng đã là thí nghim thì hn phi có phn ri ro. Mang thân ra làm vt thí nghim là tám, chín phn ăn nhưng cũng có mt hai phn bù trt!


Sáu người được chích thuc TGN 1412…bù trt! Trong khi đó hai người được tiêm liu thuc gi phi mt phen đng tim. Mũi chích va hoàn tt cho 6 người thì tai nn xy ra. Anh Raste Khan may mn trúng vào liu thuc gi k li bng cái ging run ry: “Người ngi gn tôi nôn thc nôn tháo. Anh y té nhào. Trông anh có v đau đn ghê lm. Theo sau anh, 5 người kia cũng ln lượt té xung như nhng quân c domino. Tt c cùng nôn. Mt người hét rú lên là rt nhc đu và không th được!” Cô Myfanwy Marshall, người cũng may mn được chích liu thuc gi k tiếp: “Tôi đã mun xu khi nhìn người ngi cnh. Trông anh y như mt người voi, đu phng to gp ba bình thường, chân cũng to lên. Gương mt chuyn liên tc gia màu hoa cà và màu vàng”.


Trên thế gian này có ngh nào…ngu như ngh chc cho chó cn không? Vy mà có th ngh này tht! Anh Xuân Toàn giơ ra hai cánh tay chng cht vết răng chó, có vết còn rướm máu cho mi người coi. Anh là hun luyn viên ti Trung Tâm Hun Luyn Chó Nghip V 119 ti Bình Dương. Anh chuyên hun luyn chó…câm! Có nhng con chó sinh ra không biết sa và cn. Mun chúng thành…chó thì phi hun luyn. Nhim v ca anh Xuân Toàn là chc cho chúng cn. Trước hết, nhng chú chó im lng này được cho  chung vi nhng chú chó “lm li”. Sau mt thi gian được quan sát và bt chước đng bn, nhng hun luyn viên như anh Xuân Toàn mi vào cuc. H đng t xa, tay cm gy gc xua lên lon x ct đ khơi dy bn năng thú tính tin trong loài chó. B chc gin nhiu ln thì hin lành đến đâu cũng tc ti. Thế là chó ta xông vào my thng…du côn cn xé cho h gin! My tên chc phá này giy gia, ging git, chc cho chó thêm hung hãn. H lãnh tho là cái chc. Có đau, có máu chy tht rơi ch, nhưng ly tin rt vào là hết!


Lên cp cao hơn, chó được hun luyn đ bo v tài sn cho ch. Mt chiếc xe đt tin được dng h hng cnh bi cây. Mt tên trm tay cm ra lm lũi bước ti gn ri dt xe đi. Chú chó bc giê bt ng lao vào. Cú v t trên xung ca khi tht nng 45 kí khiến tên trm ngã chúi nhào xung. Không đ cho quân gian kp phng, chó lăn x cn vào tay tên trm, git qua git li cho ti khi hn nm bt đng, im re. Người đóng vai tên trm là anh Mnh Hi, giơ bàn tay bám đy đt qut lên khuôn mt nh nhi m hôi khi bài tp va kết thúc. Anh tâm s: “Ngh nào cũng có cái cc riêng. Đi vi ngh hun luyn chó phi yêu ngh và yêu nhng con vt khôn ngoan và có nghĩa này mi có th bám tr lâu dài mc du biết him nguy luôn luôn chc ch!” Giơ thân xác cho chó cn chơi mi ngày, anh Xuân Toàn gi ngh ca anh là ngh “làm thân cho chó nó cn!” Cái ngh không khá được này không phi là ai cũng làm được. Phi là nhng người có “thn kinh thép” vượt qua được ni s hãi, nếu không ch mt chút sơ sy là mt mng như chơi! Khi đã có nhiu năm thâm niên…cu v, h đã có mt s kinh nghim xương máu: biết chó hay nhm ch nào trên người mà cn. Kinh nghim cũng dy không bao gi đng vào h b ca chó đc nht là trước mt các nàng chó cái. Thế ra vt cũng như người nh! Anh Nguyn Văn Khôi, mt hun luyn viên đã gii ngh sau khi b mt chú bc-giê tn công xơi tái hai lóng tay ca ngón tay út, đã ngm ngùi: “Làm ngh này là chp nhn ‘đóng du răng’!”


Ngh nuôi rn cũng…du răng vy! Ph kín chân tay bng nhng vết so do rn cn là nhà nuôi rn Lê Hùng Minh ca xã Thnh Phú, M Xuyên, Sóc Trăng. Năm 1992, sc khe yếu, anh Minh tr v quê làm li cuc đi. Anh đã th nuôi cá, nuôi tôm ri nuôi cua, nhưng nuôi th nào cũng l. Anh xoay qua nuôi trăn vi 72 con trăn ging mua hết 150 triu đng. Đùng mt cái, giá trăn ging gim xung còn mt phn tư, anh chy đôn chy đáo bán trăn con nhưng không ai thèm mua. Tht bi ln. Anh xoay qua nuôi rn ri voi. Chính nhng con rn này đã…v bông hoa trên tay chân anh bng nhng vết cn tóe máu. Anh tâm s: “Ai cũng bo tôi khùng!” Anh li mt ln na lãnh tho. Rn ng ra chết. Mt tn rn tiêu tùng hết. Anh tr thành chúa chm. Ch nguyên tin vay đóng lãi mi ngày cũng hết 200 ngàn ri. Anh như cái mn rách! Bn bè, người thân xa lánh anh như lánh hi. Thm chí mt ly nước ung cũng không ai mi anh. Vn là mt y sĩ quân y, anh tìm hiu nguyên do ti sao rn lăn ra chết…tp th như vy. Anh m xác rn và tìm ra nguyên nhân: vì rn là loài hung d nên khi bt rn người th bt thường đp hay dí đin vào rn. Khi bán h li chích nước vào thân rn cho nng kí. Biết đ mà biết ch tin đâu mà…làm li cuc đi được na. Anh bun bã đi quanh ao nuôi rn và bng phát hin ra rn ri voi con bò ngn ngang nơi mép ao! Đúng là tri giúp. Anh thu rn con li được 350 kí và quyết gi đ nuôi ch không bán. Rn thế h th hai này không b đp, dí đin hay bơm nước nên sng hùng sng mnh. Tết năm 1988, anh bán được 80 triu đng rn tht và còn gi li được 450 kí rn ging. Thế là anh bén duyên vi rn. Giang sơn ca anh là cái ao rng 1800 thước vuông um tùm rau mung và c di nm khiêm t phía sau nhà. Gia tài ca anh nm c  đó. Anh bán rn ging và rn tht. Rn ca anh bò sang c ti bên Trung Quc mang v cho anh na t đng mi năm. Cho rn cn tay như vy k ra cũng đáng đng tin bát go!


Nhưng hi bn có mun làm nhng cái ngh…đ máu này không, chc bn s ngn ngi. Th nhát máu, nhát rn rết, chó, chut như tôi thì lc là cái chc. Chng di mà dính vào nhng th rùng mình như vy. Vy thì ai làm nhng ngh…mt hng này? Vn có người phi làm. Vì lý do này hay lý do khác.

Ngày xưa làm gì có nhng th ngh…tân tiến như thế này. Nhng ngh b coi là mt hng có th k ngh đ thùng chuyên thu dn nhng th cht thi ra ca thiên h. Nhng ngày  Hà Ni, hc sinh chúng tôi vn bt mũi tránh xa nhng người đàn bà khăn qun tùm hp, che mt che mày, bt mũi bng nhng tm gi bn thu, kĩu kt gánh nhng gánh cht thi bay mùi xú uế, vào nhng bui sáng tinh mơ. Đó là nhng tm gương sng đ các bc cha m, các cô các thy răn đe hc sinh hc hành chăm ch. Nếu không thì tương lai s…kĩu kt như vy. H là nhng tm gương m tt, gm ghiếc. Ai mà mun như vy!

Nhưng nhng ngày tù ci to, chúng tôi ai chng có lúc đã phi khiêng nhng thùng phân người đi bón lúa, bón rau. Ri cũng phi làm, cũng phi quen đi.

Trong làng trong xóm ngày xưa, ngh nào mt bng ngh làm mõ. Thng mõ là người hèn h nht làng xóm. Mt hng mi làm mõ. Vy mà ngh này cũng…quyn thế!

Mõ này c tiếng li dài hơi , 

Mn cán ra tay chng phi chơi. 

Mc đc vang lng trong my cõi, 

Kim thanh chuyn đng khp đôi nơi. 

Tr già chn chn đu nghe hiu, 

Làng nước ai ai cũng c li. 

Th bc dưới, trên quyn ct đt, 

Mt mình mt chiếu thnh thơi ngi.

Mt hng như mõ cũng oai ra gì! Dưới chế đ phong kiến tưởng ngôi th phân minh, trên dưới đâu ra đó, nhưng trong làng trong xã vn có cái cht dân ch đượm trong tình người. Làm gì có ngh xu! Thi chúng tôi, nhà trường đã dy d như vy ngay t nhng lúc va chp chng trong nhng năm đu tiu hc. Chúng ta có cn ôn li vi nhau bài “Người ta cn phi làm vic” trong Quc Văn Giáo Khoa Thư lp D B chăng? “Người làm rung có trng trt cy cy, thì ta mi có thóc go mà ăn. Th n, th mc có làm nhà, thì ta mi có nhà mà . Th dt có dt vi, th may có may qun áo, thì ta mi có đ mc vào mình. Quyn sách ta hc cũng phi có người làm, người in. Cái đường ta đi cũng phi có người sa, người quét. Nói tóm li, nht thiết mt chút gì ta cn dùng đến, cũng là có người chu khó làm vic mi nên”.

Có mt thi chúng ta đã được giáo dc như vy!


Song Thao