Lời Nói Dối Chân Thành

 

Suốt sáu tháng, cứ mỗi sáng thứ Ba, tôi đều nói dối bà cụ.

Tôi bảo bà rằng hệ thống bị lỗi, rằng ứng dụng tính sai.

Đó là cách duy nhất bà cho phép tôi… cứu bà.

Tôi tên là Leo. Tôi làm shipper cho một ứng dụng giao hàng, nơi mà khách hàng chỉ là một dấu chấm trên bản đồ, và một con số trong thuật toán.

Bạn làm việc. Bạn giao hàng. Bạn rời đi. 

Không tên. Không nhớ mặt. Chỉ có đánh giá năm sao… và rồi im lặng. 

Nhưng bà Martha thì khác.

Bà sống trong một căn nhà cũ nhỏ ở rìa thành phố, co mình lại như để chống chọi với gió. Sáng thứ Ba nào, đúng mười giờ, đơn hàng của bà cũng hiện lên. 

Lúc nào cũng giống nhau:

một ổ bánh mì trắng rẻ tiền,

một hộp súp cà chua,

và một túi thức ăn cho chó loại tốt cho xương – cho em Duke. 

Duke là một con golden retriever già, mõm đã bạc, hông cứng đét, đi chậm. Nó là nguồn hơi ấm duy nhất trong căn nhà lạnh lẽo đó.

Bà Martha khoảng tám mươi tuổi, chưa tới mét rưỡi, lưng thẳng như thép. Trong bà có một thứ kiêu hãnh: bà thà chết đói còn hơn phải xin ai giúp.

Bà không bao giờ để tiền tip trên ứng dụng. Bà ra mở cửa, đưa tôi hai đô tiền mặt và nói:

“Cho phụ xăng xe. Lái cẩn thận nhé.”

Đó là một cuộc trao đổi ngang hàng.

Không phải bố thí.

Và tôi không phải người cứu giúp.

Tôi chỉ là… người giao hàng.

Rồi tháng Mười Một tới.

Lạm phát nuốt chửng mọi thứ.

Xăng tăng vọt. Thực phẩm đắt gấp đôi.

Tôi phải làm mười hai tiếng mỗi ngày chỉ để trụ lại.

Sáng thứ Ba hôm đó, đơn hàng hiện lên.

Tôi nhìn danh sách… và thấy buồn nôn.

Chỉ có một món: một túi thức ăn cao cấp cho chó.

Không bánh mì.

Không súp.

 

Tôi vẫn lấy đơn và đến nhà bà. Khi bà mở cửa, trong nhà lạnh buốt. Bà mặc áo khoác len dày ngay trong phòng. Bà trông nhỏ hơn, mong manh hơn, da căng trên xương như giấy bạc. Bà đưa tôi hai đô, tay hơi run, nhưng cằm vẫn ngẩng cao. 

“Tuần này chỉ mua đồ cho chó thôi sao, thưa bà?” tôi hỏi, cố giữ giọng bình thường.

“Tôi không đói,” bà đáp ngắn gọn. Nhưng mắt bà thì không thể nói dối.

“Duke cần thuốc.”

Tôi thấy lọ thuốc trên bàn. Rỗng.

Bà đang chọn.

Sưởi.

Thuốc.

Thức ăn.

 …hoặc thuốc cho con chó.

Và Duke là chọn lựa ưu tiên.

Tôi lái xe đi, nhưng hình ảnh chiếc áo khoác mỏng và thân người run rẩy của bà cứ bám lấy tôi. Tôi biết nếu tôi đưa tiền, bà sẽ đóng sầm cửa. 

Nếu tôi gọi dịch vụ xã hội, bà sẽ sợ bị tước mất tự do, bị đưa vào viện dưỡng lão. Với bà, phụ thuộc vào người khác… còn tệ hơn cái chết. 

Vậy nên tôi quyết định… hack hệ thống. 

Hay đúng hơn: trở thành cái “lỗi”.

 

Thứ Ba tuần sau, tôi vào siêu thị. 

Tôi lấy đồ cho chó.

Rồi bằng tiền của chính mình – số tiền tôi để dành sửa hộp số xe – tôi mua trứng, sữa, gà quay, và rau tươi.

Tôi tự quét ở quầy, giấu hóa đơn, và cho tất cả vào túi hàng.

Khi đến nơi, tôi đưa bà những chiếc túi nặng. 

Bà cau mày nhìn vào. 

“Tôi không đặt mấy thứ này. Có nhầm lẫn. Cậu mang đi đi.”

“Tôi không thể,” tôi nói, đóng vai anh nhân viên bực bội. 

“Ứng dụng bị lỗi, bà Martha ạ. Đôi khi hệ thống tự thêm mấy món gần hết hạn để xả kho.” 

Bà nhìn tôi rất lâu.

“Tôi sẽ không trả tiền.” 

“Không cần đâu. Hệ thống ghi là thất thoát rồi. Nếu tôi mang về, tôi phải đổ chúng vào thùng rác phía sau siêu thị. Thành thật mà nói… tôi ghét làm vậy.”

Tôi cười nhẹ. 

“Bà giữ giúp tôi đi. Tôi không chịu được cảnh đồ ăn bị vứt bỏ.”

Bà nhìn con gà. 

Rồi nhìn Duke đang vẫy đuôi. 

Rồi nhìn tôi.

Trong mắt bà, tôi thấy một trận chiến.

Kiêu hãnh… và cơn đói.

Nhưng lời nói dối cho bà một lối thoát. 

Bà không nhận bố thí. 

Bà chỉ… giúp giải quyết một vấn đề logistics.

Và điều đó, bà có thể chấp nhận.

“Thôi được,” bà thở dài, nhận lấy túi.

“Quản lý thật là kém hiệu quả. Đó là vấn đề của đất nước này.”

“Vâng, thưa bà,” tôi cười. 

Chúng tôi tiếp tục như thế suốt sáu tháng.

Mỗi tuần, cái “lỗi” lại hay hơn.

Có lúc hệ thống “gửi nhầm” vitamin.

Có lúc là đệm sưởi điện.

Tôi làm thêm giờ thứ Sáu để đủ tiền cho đơn hàng thứ Ba.

Chúng tôi không bao giờ nói thẳng.

Tôi phàn nàn về ứng dụng.

Bà phàn nàn về sự lãng phí của các tập đoàn lớn. 

Đó là ngôn ngữ bí mật của chúng tôi.

Hai tuần trước, thứ Ba tới.

Tôi chờ thông báo đi giao hàng cho bà. 

Không có gì.

Một tiếng trôi qua.

Vẫn im lặng.

Cuối cùng đâm lo, Tôi vẫn lái xe tới.

Lối vào trống trơn. 

Cửa khóa.

Một tấm bảng “BÁN NHÀ” cắm ngoài vườn. 

Tim tôi đập loạn. Tôi hỏi người hàng xóm đang cắt cỏ. Ông ấy nói bà đã qua đời trong giấc ngủ, ba ngày trước.

“Tim ngừng đập,” ông nói.

“Rất nhẹ nhàng.”

Con trai bà từ Ohio về lo mọi việc. 

Họ đã đưa Duke đi.

Tôi ngồi bệt xuống bậc thềm.

Tôi không phải người nhà.

Không phải bạn.

Chỉ là một shipper.

Tôi thậm chí… chưa từng nói với bà tên của mình.

Hôm qua, tôi nhận được thư từ một văn phòng luật sư trong thành phố. Tôi không nhận ra địa chỉ. Bên trong là một phong bì dày và một mảnh giấy nhỏ. 

“Gửi người giao hàng của ‘cái lỗi hệ thống’,

Mẹ tôi để lại chỉ dẫn rất rõ để tìm cậu. Bà không biết tên cậu, nhưng bà mô tả chiếc xe và giờ cậu đến. Bà muốn cậu nhận thứ này.”

Tôi mở phong bì.

Bên trong là một xấp tiền – khoảng hai nghìn đô – và một bó giấy nhăn nhúm.

Là tất cả những hóa đơn tôi đã giấu trong túi suốt sáu tháng.

Bà đã tìm thấy.

Bà đã gom lại. 

Và giữ chúng.

 

Dán trên những tờ hóa đơn là một mảnh giấy, nét chữ run run nhưng rõ ràng:

“Chàng trai trẻ,

 Tôi già, nhưng không ngu.

 Tôi biết một con gà quay không thể giá 0 đô.

 Tôi biết máy tính không hỏng.

Tôi biết cậu đã mua những thứ đó. Và tôi biết vì sao cậu nói dối.

Cậu biết tôi quá sỉ diện để nhận sự giúp đỡ, nên cậu cho tôi giữ lại phẩm giá. Cậu khiến tôi có cảm giác mình đang tự giải quyết một vấn đề.

Cậu làm tôi nhớ tới chồng tôi. Ông ấy là người lặng lẽ làm điều đúng mà không cần được ai nhìn thấy.

Xin hãy nhận số tiền này. Sửa chiếc xe của cậu. 

Và hãy biết rằng… cậu đã khiến mùa đông cuối cùng của tôi ấm áp.

— Martha”

 

Tôi ngồi rất lâu, cầm lá thư trong tay, và lần đầu tiên… tôi khóc.

Chúng ta sống trong một thế giới luôn bảo rằng ta cô độc. 

Rằng ta chỉ là dữ liệu, là khách hàng, là người cung cấp dịch vụ.

Nhưng đôi khi, những mối liên kết sâu nhất lại được sinh ra… trong khoảng lặng giữa dối trá và sự thật.

Và đôi khi, điều dịu dàng nhất ta có thể làm cho một người…

không phải là chìa tay ra.

Mà là cho họ một lý do… để có thể nắm lấy nó, mà không phải cúi đầu.

Mong bà yên nghỉ...

 

TG Văn Chương

Nguồ: FB

Một Góc Trời Quê: Lội Ruộng Bắt Cá Kèo - Từ Kế Tường

Ngày xưa đi xem hát, loại vé cao nhất ngồi sát sân khấu gọi là “vé thượng hạng”, và loại vé bét nhất không có ghế ngồi mà đứng cuối rạp ngóng cổ nhìn lên sân khấu gọi là “vé hạng cá kèo”, chỉ những người nghèo mới đi xem hát bằng loại “vé” này. Thật ra cũng chẳng có vé, mà người xem chỉ cần nhét cho anh soát vé một ít tiền rồi đi thẳng đến hàng ghế cuối cùng tìm một chỗ đứng để xem. Điều này nói lên nghĩa đen lẫn nghĩa bóng về “con cá kèo”.

Thứ nhất, con cá kèo khi không ở hang mà trôi nổi theo dòng nước thường lội đứng, cả thân hình nhỏ bé, xấu xí chìm trong nước, chỉ có cái đầu là lú lên khỏi mặt nước giống y như người xem hát “hạng cá kèo”. Thứ hai, cá kèo là loại cá mạt hạng mà ngay như người ở thôn quê chỉ khi “cực ăn” mới xách giỏ lội ruộng tìm bắt vài con về kho khô ăn qua bữa. Ngày xưa cá kèo chỉ dùng để làm khô, làm phân bón dưa hấu, bầu, bí. Phân khô cá kèo bón dưa hấu thì tốt cực kỳ.

Bắt cá kèo có nhiều cách, bắt hang, đi soi, giựt vòng, đặt nò…Bắt cá kèo ở hang là cách bắt truyền thống, bởi cá kèo là loại cá ở hang rồi tùy theo mùa mới chạy theo con nước ra kênh, rạch. Việc bắt cá kèo dành cho những lúc nông nhàn, hoặc nhà không còn thức ăn và việc này chỉ dành cho cánh phụ nữ. Cá kèo làm hang, sinh sống trên vùng ruộng trũng, nước thủy triều lên xuống gọi là cá kèo ruộng. Cũng là cá kèo, nhưng to hơn, thân hình có vẩy bông màu trắng nhạt, thịt cứng, ở hang trên bãi sông, vùng nước mặn gọi là cá kèo biển. Do thịt cứng, không ngon nên ít ai ăn, chỉ cắt khúc làm mồi câu cua hoặc các loài cá ăn tạp.

Thời điểm bắt cá kèo lý tưởng nhất là vào buổi sáng khi nước thủy triều vừa rút khỏi mặt ruộng. Bắt cá kèo rất dơn giản, chỉ mang theo giỏ, hoặc cái thùng nhựa, người bắt cá kèo có hai bàn tay khéo léo, nhanh nhạy và chút kinh nghiệm là có thể trổ tài. Hang cá kèo luôn nằm dưới mặt nước lấp xấp, một cái lổ tròn cỡ ngón tay cái, sâu vào đáy bùn, đó là hang chính, giữa hang chính là hang trầm, khi không còn lối thoát, cá kèo thường chọn cách an toàn là chui xuống hang trầm để hy vọng thoát thân. Hang trầm khét sâu xuống đáy ruộng, có khi đụng lớp đất sét cứng bên dưới mà người bắt cá kèo không đủ kiên nhẫn thường bỏ cuộc. Xung quanh hang chính, trên mặt ruộng là một số hang ngách là lối thoát hiểm của cá kèo. Người bắt cá kèo luôn sử dụng hai bàn tay khéo léo và nhanh nhạy để chận hang ngách trước, thường tay trái luồn vào hang chính, tay phải chận các hang ngách buộc cá kèo phải lui về hang chính. Cái khéo của người bắt cá kèo có kinh nghiệm là tay trái luồn vào hang chính nhưng đồng thời cũng bịt được hang trầm, thế là con cá kèo có tinh ranh đên đâu cũng chịu chết.

Cá kèo thường ở cặp, tức một hang hai con đực và cái. Nhưng khi cá kèo đẻ thì hang chỉ có một con cái. Hang cá kèo đẻ cũng khác hang thường, miệng hang tròn và to hơn, sâu hun hút, quanh miệng hang có “mà”, là những vụn đất sét được cá kèo đưa lên miệng hang trong quá trình đào một cái hang rất sâu vượt qua lớp bùn lầy tới tầng đât sét cứng bên dưới. Bắt cá kèo đẻ ở hang rất cực, vì hang rất sâu đôi khi phải dùng tay đào đất quanh miệng hang thành một cái hố rộng để dùng chân thụt nó trồi lên. Nhưng nỗi cực nhọc sẽ được đền bù xứng đáng vì cá kèo đẻ ở hang rất to.

Hang cá kèo đẻ thường giống hang đẽn, nên nhiều người thiếu kinh nghiệm thường lầm lẫn, chỉ khi thò tay vào hang đụng con đẽn da nhám xàm mới “tá hỏa”, nhưng đẽn thường đầu hình tam giác cũng rất hiền, có cắn cũng không đau. Còn nếu gặp đẽn cườm đầu tròn màu đỏ thì người bị cắn dễ tử vong. Do đó ít ai dám bắt cá kèo đẻ ở hang vì sợ bị lầm với hang đẽn đẽn cườm. Đẽn thân hình tròn dẹp, da nhám xù xì, có khoang đen, vàng, dài như rắn, được cho là ăn nên thuốc. Do đó nếu không bắt được cá kèo mà bắt được một xâu đẽn về lột da, bằm xào xã ớt “xúc bánh tráng” cũng là một món ngon dân dã ở thôn quê.

Soi cá kèo hoặc giựt vòng cá kèo thì ai cũng biết. Nhưng đặt nò bắt cá kèo thì ít người biết và là một thú vui, nhiều kỷ niệm khó quên. Khi ruộng lúa cấy xong cho tới lúc gặt là mùa đặt nò bắt cá kèo. Lúc này cá kèo không ở hang mà trôi nổi theo con nước ra sông, rạch. Người ta khoét bờ ruộng thành một đường nước đổ ra kênh, rạch rồi dùng đăng chặn hai bên chừa một cái cửa, khi nước lớn tràn đồng vào buổi tối người ta đặt cái nò ở miệng đăng, chú ý là miệng nò phải khớp với miệng “đăng”, thân nò quay ra kênh, rạch để hứng cá kèo theo nước từ ruộng đổ ra. Nếu gặp mùa cao điểm, một con nước đêm có thể bắt được mấy thúng cá kèo. Bắt cá kèo bằng nò thuộc quyền của chủ ruộng, và thức canh đổ nò thường là mấy chú nhóc nên tới mùa cá kèo chạy nò rất vui, nhất là những đêm trăng sáng.

Thủa đó tôi thường theo đứa bạn lên chòi vịt nhà nó để thức canh đổ nò bắt cà kèo. Đêm trăng sáng vằng vặc trên cánh đồng lúa xanh mượt, cứ khoảng 2-3 tiếng đồng hồ đi đổ nò một lần. Có trăng nên không cần đèn, đuốc, đêm trên cánh đồng vẫn sáng như ban ngày. Tôi xách cái thúng giạ theo đứa bạn ra địa điểm đặt nò ven bờ kênh, gặp con nước trùng cá kèo, hai đứa khênh mới nổi cái nò nặng đầy cá lên bờ, trút cá vào thúng rồi khênh về chòi. Một bữa cháo cá kèo chuẩn bị sẵn, không cần gia vị gì nhiều, một hũ tiêu, mấy tép hành, nước mắn ngon để nêm cháo. Gạo thơm, dẻo, vo sạch bắt nổi lên bếp lửa nấu cho nhừ, cá kèo không cần làm, cứ thả vài chục con vào nồi cháo đang sôi, nêm hành, tiêu, nước mắm vừa ăn nhắc xuống là có bữa cháo cá kèo ngon tuyệt.

Bây giờ Sài Gòn mọc ra những phố lẩu cá kèo, đồng ruộng bị thu hẹp, cá kèo bị tận diệt bởi các loại thuốc trừ sâu, phân hóa học bón ruộng. Để có cá kèo đáp ứng cho thực khách ở những phố lẩu cá kèo đông nghịt nghịt người ta phải nuôi cá kèo mới đủ cung ứng. Cá kèo nghiễm nhiên trở thành đặc sản cao cấp,tuy cá kèo nuôi không ngon bằng cá kèo ruộng bắt hang hay đổ nò, nhưng bây giờ để ăn được lẩu cá kèo hay những món cá kèo chế biến linh tinh cũng phải là dân có tiền chứ không phải như ngày xưa khi con cá kèo chưa “lên ngôi”, nó chỉ là…hạng cá kèo. Hóa ra thời kinh tế thị trường mọi giá trị đều bị đảo lộn, con cá kèo cũng thế!

Quê tôi ngày xưa là vùng đất ruộng rẫy, cá kèo ngoài thiên nhiên rất nhiều, chịu khó lội ruộng chừng 2 tiếng đồng hồ, thụt hang cá kèo, cũng có thể bắt được vài ký cá kèo mập ú, tươi roi rói về tha hồ chế biến các món ăn từ con cá “mạt hạng” này: Cá kèo kho khô, cá kèo nướng, cá kèo nấu canh chua… Nhưng giờ đây cá kèo cực hiếm, hầu như chỉ có cá kèo nuôi ao, dạng công nghiệp mà giá cũng không hề rẻ, giao động ở chợ quê từ 220.000-250.000 đồng/ký. Còn cá kèo mấy bà bán ở chợ quê bảo là cá kèo bắt trong thiên nhiên thì giá 300.000 đồng/ký.

Như vậy con cá kèo bèo bọt ngày xưa bây giờ đã lên ngôi, người thu nhập thấp hoặc ngay người ở thôn quê muốn mua cá kèo về kho tiêu, làm lẩu cá kèo chưa chắc đã có khả năng. Tôi thì thích lội ruộng bắt cá kèo như ngày xưa nhưng bây giờ cá kèo trong thiên nhiên còn đâu để bắt? Hầu hết cá kèo cung cấp cho các nhà hàng, quán lẩu cá kèo ở thành phố đều là cá kèo nuôi công nghiệp nên chất lượng thua cá kèo thiên nhiên rất xa. Nòi về bắt cá kèo tôi cũng là tay thiện nghệ.

Từ Kế Tường

Gym Pour Les Retraites

 Mời click vào ô vuông bên phải để mở lớn màn hình

Ba Mươi Tết - Biển Cát

Một cái móc sắt quăng mạnh vào thành tàu. Con tàu chòng chành như muốn chìm vì những cú nhảy liên tiếp từ con tàu lớn qua của bọn người hung hãn. Tiếng la thất thanh vang lên:

- Trời ơi, cướp biển!

- Cướp biển!

Không để những người vượt biên kịp định thần, bọn hải tặc đã hung hăng quơ vũ khí lên, lùa tất cả vào một góc, lục soát vàng bạc. Chưa dừng ở đó, chúng còn bắt từng người há miệng ra để kiểm tra, và đấm mạnh vào miệng những ai bọc răng vàng hay cố tình dấu tài sản. Máu phún ra từ miệng người.

Sau khi thu tóm của cải, bọn hải tặc dồn phụ nữ vào cuối tàu. Tiếng kêu khóc lúc này càng hoảng loạn hơn. Những lưỡi dao, gậy gộc… vung lên hung bạo không thương tiếc, đàn áp sự chống cự của những người chồng, người thân. 

Máu nhuộm đỏ cả con tàu…

*******

- Đừng, đừng giết chồng tôi. Anh ơi! …

Chị thét lên hãi hùng trong cơn hoảng loạn. Chung quanh chị máu chảy lênh láng. Mùi máu tanh nồng xộc lên tận óc. Bao nhiêu năm rồi giấc mơ vẫn còn mãi ám ảnh. 

Chị ngồi bó gối, nhìn trừng trừng vào bóng tối. Bóng tối bao trùm mênh mang, như nỗi đau đớn ngợp cả phận người. 

Có tiếng con trở mình, chị như chợt tỉnh, quay sang kéo lại mền cho con. Thằng bé là người thân cuối cùng còn lại của chị, và cũng là động lực để chị tiếp tục cuộc sống nơi đất nước xa lạ này.

Bao nhiêu lần chị đã định tự tử. Còn có gì để chị thiết tha cuộc sống. Nhưng nghĩ đến con, chị chùn lại. Con đã không còn cha, giờ không có mẹ, thì con sẽ sống thế nào đây? Anh chị ra đi vì hạnh phúc gia đình và tương lai của con. Bọn cướp biển tàn ác đã hủy hoại hạnh phúc của gia đình chị. Giờ chị đành lòng cướp đi tương lai của con sao? Ngần ấy bất hạnh đổ lên con chưa đủ sao? Không. Bằng mọi giá, chị phải lo cho con. Chị còn phải sống thay phần anh để lo cho con nữa. 

Chị ngồi lặng ngắt như pho tượng. Mà, giá chị được vô tri như pho tượng thì chắc sẽ đỡ khổ hơn nhiều. Chút ánh sáng bắt đầu le lói ngoài khung cửa sổ. Đã bắt đầu một ngày mới. Chị gạt nước mắt, đứng lên. Khi lấy kem đánh răng vào bàn chải, chị khựng lại nhìn bóng mình trong gương. Một gương mặt héo hắt với hai hốc mắt lõm sâu.

 

********

 Chị đánh thức con dậy:

- Dậy đi con, sáng rồi. 

 Thằng bé dụi mắt bằng một tay, còn tay kia nắm lấy tay mẹ. 

 Chị kéo tay con ngồi lên, mắng yêu:

- Lớn lắm rồi mà còn nhõng nhẽo nữa.

Trong lúc chờ con vệ sinh, chị lấy một hộp thức ăn ra hâm lại. Còn một hộp chị để phần chiều cho con ăn. Đây là phần ăn trưa và tối của chị ở tiệm, nhưng chị thường chỉ ăn qua quýt một chút vào buổi trưa cho có lệ, rồi gói tất cả về. 

Tuấn phụ mẹ lấy chén đũa. Em vừa ngồi xuống đã tíu tít:

- Mẹ ơi, tháng này con được “Student of the month” đó. 

Chị dừng đũa hỏi:

- Là… là gì vậy con? 

Tuấn cười toe toét:

- Con là học sinh giỏi tháng này đó mẹ.

Chị nhìn con đầy tự hào: 

- Con trai mẹ giỏi quá. 

Sực nhớ, Tuấn buông đũa, mở ba lô lấy tờ giấy đưa cho mẹ:

- Đây là thư mời phụ huynh những học sinh giỏi của khối lớp sáu đến trường ăn sáng với các thầy cô. Mẹ đi đến trường con, nhé mẹ!

Chị loay hoay nhìn bức thư, ngại ngùng:

- Chừng nào vậy con? Mà, mẹ có biết tiếng Anh đâu mà nói chuyện với người ta.

Tuấn nài nỉ:

- Đầu tuần sau ạ. Con sẽ ngồi cạnh mẹ mà. Đi đi, mẹ nhé!

Ánh mắt con lúc đó long lanh và giống cha đến lạ lùng. Chị ngỡ như anh đang nói với mình:

- Đi cùng con, nhé em. 

Chị cười vui mà mắt rưng rưng:

- Ừ, nhất định mẹ sẽ đến trường con.

 

*****

Chờ con lên ‘school bus’ xong, chị lui cui dọn dẹp lại căn phòng thuê của hai mẹ con, rồi vội vã thay đồ chuẩn bị đi làm. 

Nhà hàng Tàu, nơi chị làm việc, mở cửa lúc 11 giờ. Nhưng chị phải đi từ sớm vì lội bộ qua 3 dãy phố mới đến trạm xe buýt; rồi thêm hai lần chuyển xe nữa, mới đến chỗ làm. Con đường dài đăng đẳng.

Mùa đông gió lạnh cắt da. Bầu trời xám xịt như trĩu đầy nước.Những ngày như thế này dễ khiến tâm trạng cảm thấy u ám hơn, những bước chân nặng nề hơn, ngỡ như có cái gì đó đè lên ngực, kéo ghì đôi chân lại. Chị đã trải qua bao nhiêu buổi sáng thế này. Nhưng mỗi buổi sáng, cảm giác cô đơn buốt giá vẫn lặp lại như những vết dao cứa vào từng thớ thịt.

Gió bất chợt thổi mạnh, cuốn theo những đám mây đen kéo rợp cả trời. Mưa bắt đầu lắc rắc hạt. Chị trùm nón lên đầu, kéo ghì chiếc áo choàng cũ kỹ quanh thân hình gầy gò và ôm chặt chiếc ví sờn trước ngực. Lúp xúp, chị cố rảo bước ngược chiều gió, lầm thầm mong mỏi kịp đến trạm xe trước khi cơn mưa lớn đổ về.

Đến khi ngồi vào chỗ, chị mới cảm thấy cái lạnh đang thấm dần vào cơ thể. Nước mưa ướt đẫm tóc và quần áo chị. Mắt chị cũng ướt đẫm. Chị nhìn ra cửa kính. Chung quanh chỉ dày đặc một màn mưa.    

Chị đã đến đất nước xa lạ này, đánh đổi bằng nhiều mất mát, tổn thương. Một thân một mình chị bươn chải, vò võ như con cò lặn lội bờ ao ở quê nhà. Nhưng cuộc sống khó khăn quá. Không có thời gian để học hỏi, cũng không có thời gian để ước mơ. Tất cả đều quá xa xỉ cho một di dân cùng khổ như chị.

Mỗi ngày là một cuộc chiến đấu sinh tồn. Chỉ có một động lực để chị tiếp bước, là vì đứa con trai nhỏ. Trên đôi môi tím tái của chị chợt nở nụ cười khi nghĩ đến giờ này, trong lớp học ấm áp, con đang ngồi bên bạn bè, thầy cô. Một mai con sẽ lớn, sẽ hòa nhập vào đời sống, thành công và hạnh phúc như người bản xứ.

 

******

Những chuyến xe buýt kéo dài theo suốt cơn mưa. Khi đến nhà hàng, bàn tay chị tê cóng vì lạnh. Lúc thay đồng phục, chị cảm thấy cơ thể nhức nhối và hắt hơi liên tục. Chị nhủ thầm: “Không. Mình không thể nào bị bệnh được.” Chị còn phải làm việc kiếm tiền nuôi con nữa.

 Còn hơn nửa tiếng là đến giờ nhà hàng mở cửa. Mọi người hối hả chuẩn bị. Chị châm thêm gia vị, kiểm tra lại giấy ăn, sắp xếp bàn ghế... rồi lui vào nhà bếp. Nơi đây là công việc chính của chị.

Bắt đầu một ngày bận rộn. Chị lăng xăng dọn dẹp, lau chùi, làm những việc lặt vặt khi đầu bếp sai bảo, rửa chồng bát đĩa dơ... Ngần ấy việc không tên làm chị bở hơi tai. 

Hình như hôm nay nhà hàng đông khách hơn. Chị đoán thế, vì nghe tiếng cửa mở liên tục bên ngoài, tiếng chào mời khách của tiếp tân lẫn tiếng nói cười rộn rã của thực khách. Còn nữa, ông quản lý Chen hối hả chạy ra chạy vô hối thúc nhà bếp, quát tháo bồi bàn và hét bên tai chị:

- Hurry, hurry, Lin. 

Vừa nói, ông vừa ra dấu hối thúc.

Liên là tên chị. Nhưng ông này không bao giờ phát âm đúng. Chị quýnh quáng gật gật đầu. Chồng bát trên tay chị lắc lư suýt đổ xuống đất. Mồ hôi tươm đầy trán chị. Cảm giác mệt lả làm mặt chị tái xanh. 

Từ sáng tới giờ chị làm không ngơi tay. Mà không chỉ riêng chị, mọi người đều bận rộn, cả thời gian ăn cũng không có. Lảo đảo, chị đến bên bàn, rót một tách nước nóng uống vài ngụm cho ấm rồi trở lại tiếp tục vục tay vào chồng bát đĩa dơ còn đầy ngợp.

Nhà bếp nhộn nhịp hơn thường ngày. Tiếng dao thớt khua lộp cộp, tiếng dầu mỡ lèo xèo reo trên chảo, tiếng nồi nước sôi sùng sục trên bếp lò… Không khí dày đặc với mùi thức ăn trộn lẫn mùi nước tương, gừng, hành tỏi...

Giờ khắc trôi qua chậm chạp. Chân chị tê cứng không còn cảm giác. Lưng chị đau nhói. Mọi vật hoa đi trước mắt chị. Chị hầu như không nhìn rõ những gương mặt chung quanh, chỉ loáng thoáng nghe họ nói cười bằng tiếng Quan thoại, thứ tiếng xa lạ mà chị không hiểu một chút gì. Cảm giác thật lẻ loi. Ở đây công việc của chị là phục vụ, dọn dẹp, chuẩn bị. Không ai hỏi chị như thế nào, không ai quan tâm nếu chị đói hay mệt. Từ lâu rồi, chị đã học biết một điều là chẳng kỳ vọng điều gì lẫn bất cứ ai trong cuộc sống này. Cứ cắm cúi mà làm qua từng ngày, nhủ với mình rằng hãy vì con mà gắng gượng.

Cuối cùng nhà hàng cũng đóng cửa. Những người khách cuối cùng rời đi mang theo những âm thanh rộn rã tiếng nói cười. Họ như ở một thế giới nào khác mà chị chẳng thể nào chạm tới.

Khi gỡ tạp dề ra, chị tưởng chừng tay chân mình rời rã từng khúc. Chị thay lại bộ đồ ban sáng. Bộ đồ vẫn còn ẩm ướt làm chị rùng mình vì lạnh. Nhưng chị không bận tâm đến điều đó, mà vội vàng lấy phần ăn để dành định mang về. Hôm nay nhà hàng đóng cửa muộn, chắc con đang trông chị lắm.

Nhưng một điều bất ngờ đã xảy ra... Mọi người đang chờ chị ở sảnh.

- Lin, come here.

Giọng quản lý Cheng ồm ồm như ra lệnh. Chị rụt rè bước đến quầy. Quản lý Cheng cười vui vẻ, khác hẳn với gương mặt cau có suốt ngày. Ông đưa cho chị phong bì đỏ. Chị ngạc nhiên cầm lấy phong bao. Tiền gì đây? Chưa đến ngày lĩnh lương mà.

Nhìn vẻ ngơ ngác của chị, quản lý Chen gãi gãi đầu, như cố nhớ ra điều gì đó. Rồi ông chợt “À!”  lên một tiếng:

- Ah! “Happy Giao thừa.”

Câu này ông đã học được từ người bạn Việt gốc Hoa hôm qua. Âm thanh quen thuộc của hai tiếng “giao thừa” gợi cho chị cảm giác bồi hồi. Vô thức, nước mắt chị chảy xuống thành dòng. Không khí chợt lắng xuống. Quản lý Chen đằng hắng nén xúc động, vỗ nhẹ vào vai chị.

Cô Húa nhẹ nhàng lấy ra chiếc khăn quàng màu xanh, rất dày và ấm choàng quanh cổ chị. Anh bếp Lee đưa cho chị một hộp canh và một hộp gà quay. Cô Mei đại diện cho nhóm tiếp tân "lì xì" cho chị chiếc ví mới. Chú Bĩn đại diện cho tổ bồi bàn trích quỹ tiền tips trong ngày tặng chị.

Chị nhìn mọi người, tay run run đón lấy từng phần quà mà không biết nói gì.

6 tháng làm việc ở đây, chị cứ lùi lũi như chiếc bóng, im lặng không nói với ai một câu nào, vì không biết tiếng. Co ro trong chiếc vỏ ốc của mình, chị nghĩ rằng không ai quan tâm đến một người cơ hàn như chị.

Đến phút giây này, sự cảm động vỡ òa trong chị như cơn sóng đổ. Thì ra trên đất nước xa lạ này vẫn có những tấm lòng, chỉ là chị không biết đến hay chưa biết đến mà thôi.

Chị cúi đầu cảm ơn tất cả. Đôi vai chị co từng nhịp theo tiếng nấc. Cô Húa nắm lấy tay chị, ra dấu sẽ đưa chị về, vì đã khuya rồi. Chị đi ra xe cùng cô Húa sau khi cúi chào mọi người. Nụ cười trên môi chị còn vương nước mắt.

Không hẹn mà tất cả cùng vẫy tay chào chị và nói lớn bằng giọng Quan Thoại lơ lớ:

- Happy Giao thừa, Lin.
Chị lí nhí trong miệng:
- Happy Lunar New Year, các bạn...

 

******

 

Mưa vẫn còn rỉ rả. Những ngọn đèn loang loáng bóng nước không đủ thắp sáng suốt những con đường. Bóng tối chập chờn chườm trong giá lạnh của mùa đông.

 

Một chiếc xe cũ chạy với tốc độ khá nhanh như muốn thu ngắn đoạn đường về sau ngày làm việc mệt nhọc. Ngồi nép trên chiếc ghế cạnh người lái, có một người đàn bà gầy guộc, cổ khoác chiếc khăn choàng xanh và tay ôm chặt những gói quà. Hình như đó là những món đồ quý giá lắm, vì trên gương mặt héo hắt của chị đã thấp thoáng nụ cười. Lâu lắm rồi chị mới tìm thấy niềm vui như thế này. Chị vuốt ve từng món trên tay, cảm thấy cuộc đời mình có ý nghĩa hơn, không chỉ quẩn quanh với sự chiến đấu sống còn mỗi ngày vắt kiệt thể xác lẫn tâm hồn. Ở một nơi không phải là quê hương mình, chị đã tìm thấy chút ủi an của tình người. Dù chỉ một chút thôi, nhưng ngần ấy cũng đủ cho chị niềm tin mà bước tới.

Một thân một bóng giữa nơi xa lạ, như chiếc lá lìa  cành lay lắt, cố lội ngược dòng sông. Chị biết, còn rất nhiều gian khó chập chùng. Nhưng dù khó khăn bao nhiêu, chị tin mình cũng sẽ vượt qua.

Chị trìu mến nhìn cô người Hoa bên cạnh, thầm cảm ơn cô và những người bạn tốt đã cho chị một ngày 30 Tết thật ấm lòng nơi đất khách.

Mưa vẫn không ngơi.

Người đàn bà nhìn hun hút vào bóng đêm. Hai hàng cây bên đường lùi dần lại. Xa xa, đã thấp thoáng căn phòng nhỏ với ngọn đèn vàng từng đêm vẫn thắp sáng chờ đợi chị.

 

BIỂN CÁT

Ba Mươi Tết - VVNM 2025 - Việt Báo Viết Về Nước Mỹ

Xuân Là Vĩnh Cửu - Đỗ Công Luận

Tết Trong Ký Ức Xa Xứ - Mai Khánh Thư - Phạm Doanh Môn

  Thân tặng người bạn tri kỷ một thời: Ngô Đình Thiệp

Ngô Đình Thiệp - bạn tôi- thứ nhất bên trái hàng thứ hai

                                                                  

Gia đình chúng tôi sang Úc từ tháng 9/1992 và định cư tại thủ đô Canberra.

Dù đã xa quê hương khá lâu nhưng mỗi lần nhìn hoa đào nở hay vô tình nghe lại một bản nhạc xuân cũ, lòng tôi lại xao động như có ai chạm nhẹ vào ký ức. Nhớ quá những cái Tết năm xưa. Nhớ những ngày bận rộn mà vui, khi cả nhà tất bật chuẩn bị Tết, còn đám con nít thì chỉ chờ đến khoảnh khắc được mặc đồ mới, được lì xì, được chạy khắp ngõ làng trong tiếng cười giòn tan.

Tết ngày xưa quan trọng lắm. Không phải vì mâm cao cỗ đầy, mà vì nhà nào cũng rộn ràng, bận rộn. Người nào cũng có chỗ để quay về.

Tết này, đã hơn ba muơi năm tôi đón xuân ở thành phố này và Tết Bính Ngọ sắp tới, tôi lại đón xuân ở thủ đô Canberra - thủ đô hành chánh của Úc, một thành phố yên tĩnh, ít nguời Việt, chỉ có khoảng vài nghìn nguời Việt sống rải rác trên chiều dài khoảng mấy chục cây số (1). 

Không có chợ Tết, không có mùi nhang trầm, bánh mứt. Chỉ có tôi và bụi hoa đào lặng lẽ ngoài sân vắng.

Tôi cùng quen rồi và không cảm thấy buồn nữa, tuy lòng vẫn thiết tha nhớ về những cái Tết của một thời quê hương cũ, của một thời tuổi trẻ rồi bị biến cố 30/4/1975 cuốn trôi theo những đổi thay nghiệt ngã của đất nước.

——

Gia đình tôi gốc miền Bắc, sinh sống ở Trung Chánh, Sàigon, sau xuống Rạch Giá. Những nơi này có nhiều người miền Bắc định cư nên Tết thời thơ ấu mang đậm hương vị Bắc. 

Mâm cỗ tết miền Bắc, mang đậm nét truyền thống với những món ăn đặc trưng như xôi gấc, bánh chưng, dưa hành muối, nem (chả giò), giò thủ, thịt đông. Đây là những món ăn được lựa chọn để thích hợp với thời tiết se lạnh của mùa xuân miền Bắc.

Ngoài những món cơ bản kể trên, mỗi gia đình có thể bổ sung thêm món bóng xào, gà luộc, canh măng, miến xào mề gà … Tết miền Bắc hơi cầu kỳ nhưng ấm cúng với hoa đào, cây quất …

Mâm cỗ Tết miền Bắc

——-

Sau này gia đình tôi di chuyển về tỉnh Kiến Tường, rồi sau đó lên học ở Sài Gòn, tôi biết thêm Tết miền Nam: phóng khoáng, rộn ràng. Tết đến sớm hơn với nhịp sống sôi động, chuộng màu vàng tươi của hoa mai, hoa vạn thọ …

Về món ăn thì có bánh tét (nhân mặn, ngọt), canh khổ qua nhồi thịt (với mong muốn nỗi khổ sẽ qua đi), thịt kho hột vịt, gỏi ngó sen …

Mâm ngũ quả thường có mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài (cầu vừa đủ xài).  Đặc biệt người miền Nam rất coi trọng việc lì xì và chúc tết.

Mâm cỗ Tết miền Nam

——-

Khi đi dạy, tôi có dịp thăm các bạn đồng nghiệp ở miền Trung vào những ngày giáp Tết. 

Tôi nhận xét thấy Tết miền Trung có vẻ tinh tế và trang trọng do chịu ảnh hưởng văn hóa cố đô. Món ăn cũng có bánh chưng, bánh tét, các món ngâm mắm (đu đủ, củ kiệu), thịt heo ngâm nước mắm và đặc biệt có món tôm chua. Mâm ngũ quả giản dị mà hài hoà thường có chuối, mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài …

Mâm cỗ Tết miền Trung

——

Dù Bắc – Trung – Nam mỗi nơi một vẻ, Tết vẫn có những điều chung: 

• Cúng ông Công, ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp
• Tảo mộ: thăm viếng, dọn dẹp mộ tổ tiên trước Tết
• Giao thừa: cúng gia tiên, đón năm mới
• Chúc Tết & lì xì: chúc nhau một năm mới bình an, may mắn.

——

Bên nước Mỹ - bạn tôi - Ngô Đình Thiệp. Chúng tôi có thời gian cùng ở Rạch Giá và bạn rất thân thời học trường Đại Học Sư Phạm Sàigòn trứơc 1975. Gia đình bạn qua Mỹ năm 2011 và cư ngụ tại thành phố Garden Grove ở miền Nam California.

Cũng đã hơn hai mươi năm gia đình bạn tôi đón xuân nơi xứ Mỹ. Cũng may, ở Garden Grove có rất nhiều người Việt sinh sống nên có chợ Tết ở khu Phuớc Lộc Thọ, có múa lân, có diễn hành … Bạn tôi kể, còn gần ba tuần nữa mới tới Tết Bính Ngọ mà không khí Tết ở đây đã rộn rã, bàng bạc khắp nơi … Các cửa hàng bán lẻ, các siêu thị Việt Nam … đều đã trưng bày những hình con ngựa nhiều màu, những phong bao lì xì, những hộp bánh mứt, bánh chưng , bánh tét, những hũ dưa hành, củ kiệu … bên cạnh những chậu hoa đào, hoa mai, hoa cúc đủ sắc màu …

Phố hoa Garden Grove rực rỡ áo dài ngày Tết

Bạn tôi cho biết, gia đình bạn đã chuẩn bị tết cả tuần nay: Đã gói xong một số bánh chưng, bánh tét … và làm hơn hai trăm hũ dưa hành muối. Sao nhiều thế? Bạn tôi nói: bà xã và con gái khéo tay nên tết năm nào cũng làm nhiều, trước để gia đình ăn, sau để biếu bà con, bạn bè … còn lại gởi siêu thị, cửa hàng Việt Nam … để bán. Wow!!!  Dĩ nhiên bạn tôi cũng là thợ phụ nữa. 

Những hũ dưa hành mà gia đình bạn tôi vừa mới làm được bày bán trên các kệ ở các siêu thị Việt Nam ở thương xá Phước Lộc Thọ.

Thán phục quá!!! vì vợ chồng bạn tôi năm nay cũng quá “thất thập cổ lai hy” rồi !

Tôi vẫn còn nhớ, năm vừa qua Thiệp phone chúc tết gia đình tôi. Sau khi chúc xong bạn hỏi tôi Tết ở xứ Kanguaoo có gì vui, có gì lạ không? Tôi trả lời vui vui “Cũng vui, cũng vui … nhưng “chả có gì!””. Ít giây sau bạn tôi hiểu và phì cười. Thiệp còn nhớ không?

Xin chúc bạn tôi và gia đình măm mới Bính Ngọ luôn vui khỏe và vạn sự tốt đẹp và đặc biệt :

“Tiền vô như nước sông Đà,

Tiền ra nhỏ giọt như cà phê phin.”

Canberra những ngày cận xuân Bính Ngọ.

Mai Khánh Thư - Phạm Doanh Môn 

——-

(1)  https://nguoiphuongnam52.blogspot.com/2021/10/thanh-pho-cua-toi-thu-o-canberra-cua-uc.html 

Xuân Xưa Cảm Tác - Người Phương Nam

 Hôm nay đã là ngày rằm tháng chạp âm lịch, con trăng này là con trăng cuối cùng trong năm, chỉ còn nửa tháng nữa thôi là năm hết Tết đến.  Giờ này nơi quê nhà, chắc hẳn thiên hạ đang tưng bừng sắm sửa chuẩn bị đón năm mới trong tâm trạng háo hức rộn ràng chớ không như người Việt tha hương viễn xứ, tết đến trong im lìm lặng lẽ buồn tênh không kèn không trống, không chút không khí báo hiệu ngày xuân cho nao nức xôn xao lòng người. Trót đã mang thân vong quốc tị nạn, nhập gia tùy tục, đời sống hằng ngày phải hội nhập theo chân người bản xứ, mọi nghi lễ tập tục truyền thống khi xưa của dân tộc mình giờ đây chỉ còn là trong tưởng niệm ngậm ngùi... 

Xuân Xưa Cảm Tác

Quê người chẳng có ngày xuân

Chẳng hương hơi Tết, chẳng xuân trong lòng

Cách ngăn cả một biển đông

Quê hương bỏ lại, xuân hồng chẳng sang

Thương về xuân cũ bẽ bàng

Thiêng liêng truyền thống son vàng đã xa

Từ ngày biệt xứ xa nhà

Còn đâu Nguyên Đán tết ta thuở nào

Đầu xuân nâng chén rượu đào

Chúc nhau phúc lộc dồi dào quanh năm

Du xuân hái lộc đầu năm

Phố phường áo mới tung tăng dập dìu

Dáng mai khoe sắc yêu kiều

Pháo rền hy vọng tin yêu cho người

Nàng xuân e ấp nụ cười

Đất trời hòa quyện niềm vui chan hòa

Xuân xưa cả một quốc gia

Xuân này riêng chỉ mình ta cộng đồng

Lạc lòai xuân chẳng ấm nồng

Bồi hồi quê cũ chạnh lòng xuân xưa…

Người Phương Nam