Sáng Kiến Đỉnh Cao Thời XHCN Việt Nam - HD - Youtube LK

Nhận Định Của Một Người Việt Nam

Tôi nói luôn … tôi không phải kiểu người từ nhỏ tới lớn chỉ biết một đảng rồi nhắm mắt bênh bất chấp.

Tôi từng ủng hộ Đảng Dân Chủ. Thời Bill Clinton.

Rồi tới thời Obama.

Ngày đó, nhiều chính sách của họ vẫn còn đặt nước Mỹ, việc làm và tầng lớp lao động lên hàng đầu. Họ nói về biên giới, về an ninh quốc gia, về việc bảo vệ công nhân Mỹ, bảo vệ nền sản xuất Mỹ.

Điều thú vị là nếu ai chịu khó xem lại video phát biểu cũ của các lãnh đạo Dân Chủ nhiều năm trước sẽ thấy rất nhiều điều họ từng nói ngày xưa lại giống hệt những gì Đảng Cộng Hòa đang thực hiện hôm nay.

Nhưng sau khi Obama rời nhiệm kỳ và Trump bước vào Nhà Trắng thì mọi thứ bắt đầu thay đổi rất nhanh.

Tôi không biết chính xác điều gì đã xảy ra phía sau bộ máy quyền lực đó.

Nhưng Đảng Dân Chủ mà tôi từng biết không còn giống trước nữa.

Từ một đảng từng nói nhiều về người lao động Mỹ, về lòng yêu nước, về bảo vệ lợi ích quốc Gia … dần biến thành một bộ máy mà đôi lúc cảm giác như chỉ cần Trump làm điều gì đó thì dù tốt hay xấu cũng phải chống cho bằng được.

Chống tới mức nhiều lúc quên luôn điều gì có lợi cho nước Mỹ.

Điều làm tôi suy nghĩ nhiều nhất là: ngày nay có những người ghét Trump đến mức sẵn sàng vui khi nước Mỹ bị yếu đi … miễn phe mình thắng.

Mà một đất nước không thể mạnh nếu người dân chỉ lo hạ bệ nhau.

Tôi từng nghĩ đối thủ lớn nhất của Mỹ là Trung Quốc. Nhưng càng sống lâu ở đây tôi càng nhận ra: một quốc gia mạnh không sợ kẻ thù bên ngoài bằng sự chia rẽ và mục ruỗng từ bên trong.

Trung Quốc sẽ luôn đặt lợi ích Trung Quốc lên trước. Nga cũng vậy. Bất kỳ quốc gia nào cũng vậy.

Chỉ có người Mỹ mới quyết định được nước Mỹ mạnh hay yếu.

Tôi không nói Trump hoàn hảo. Không ai hoàn hảo cả.

Nhưng tôi tôn trọng một người dám đứng ra chịu đòn, dám bay khắp thế giới đại diện cho nước Mỹ ở tuổi gần 80, trong khi đáng lẽ ông đã có thể sống cuộc đời nghỉ dưỡng từ lâu rồi.

Có thể bạn không thích tính cách ông ấy. Không thích cách ông nói chuyện. Điều đó bình thường.

Nhưng nếu một người đang cố đưa công việc về cho dân Mỹ, giữ vị thế nước Mỹ mạnh hơn và khiến các nước khác phải tôn trọng nước Mỹ … thì ít nhất cũng nên nhìn vào kết quả trước khi chỉ biết ghét vì đảng phái.

Tôi từng là người ủng hộ Đảng Dân Chủ.

Và có lẽ chính vì vậy tôi mới thấy sự thay đổi hôm nay rõ hơn nhiều người khác.

Long Tran - Tôi nói luôn…tôi không phải kiểu người từ nhỏ tới lớn... | Facebook

Thanh Loan chuyển

Nỗi Lòng Vào Hạ - Nguyễn Duy Phước

Cỏ Non - Thủy Lâm Synh

 

Hình minh họa

Thủy Lâm Synh sinh quán tại Đức Hải, Quảng Ngãi, Việt Nam. Ông vượt biển tháng Giêng 1978, sau khi tạm trú tại Singapore 3 tháng, định cư tại Chicago, IL. Ông làm chuyên viên cho Eastman Kodak 20 năm. Năm 2000 sáng lập Bán Nguyệt San Chicago Việt Báo và điều hành đến 2015 thì sang lại và về nam Cali nghỉ hưu. Bài viết kỳ này là một câu chuyện ngắn dí dỏm về bề mặt bề trái trong đời sống của một người đàn ông Mỹ gốc Việt cưới vợ trẻ từ Việt Nam.

*** 

Gặp ông Thịnh ở phi trường O’hare hôm chủ nhật tuần trước. Ông mặc chiếc áo sơ mi trắng và thắt cà vạt màu rượu chát. Mái tóc ông Thịnh nâu đen, chải ngôi giữa và xịt dày keo, không chừng mới hớt, nhuộm sáng nay nên trông ông trẻ ra - ít nhất cũng hai tuần.

Dù không thân cho lắm, nhưng ông Thịnh làm nghề địa ốc, báo nào cũng thấy đăng quảng cáo hình của ông nên hầu như ông Thịnh được nhiều người biết đến. Có người gọi một cách giản dị là “Thịnh Địa Ốc” cho dễ phân biệt với một ông Thịnh khác đang làm ngành bán bảo hiểm ở đây. 

Tôi tiến lại chào: 

- Chà anh Thịnh đi đón ai mà chưng diện bảnh thế? 

Ông Thịnh chúm chím cười, đưa tay che một bên miệng nói nhỏ, dù chung quanh chẳng có ai. 

- Đón bà xã từ Việt Nam qua. 

Cử chỉ vui mừng pha chút hãnh diện ấy khiến tôi nghĩ lòng ông Thịnh đang tràn ngập hạnh phúc. Tôi nói: 

- Chúc mừng anh, nhưng sao mấy mươi năm, bây giờ chị mới chịu qua?

Ông Thịnh vẫn cài nụ cười mỉm trên môi, đưa hai ngón tay phải lên cổ sửa sửa chỗ gút thắt chiếc cà vạt, ông tiếp lời:

- Bà xã mới, bảo lãnh đã vài năm, bây giờ mới qua. Cô ấy còn trẻ lắm.

Tôi cười đưa đẩy:

- Ngon lành quá ta. Ừ! nhà sau thường là nhà lớn, vợ sau phải là vợ trẻ chứ.

Sau vài câu xã giao thời sự với ông Thịnh. Thảo, em gái tôi và chồng nó đẩy chiếc xe có chất vài va-li ngó dáo dác đi ra cổng. Trông thấy tôi, chúng nó vẫy tay. Thế là tôi bắt tay từ giã ông Thịnh đưa tụi nó về nhà. Trên đường về, tôi vui miệng nói với vợ chồng Thảo:

- Tao vừa gặp ông Thịnh địa ốc, đi đón vợ mới nên quần áo tươm tất ra phết. 

Thảo buột miệng hỏi chồng: 

- Chắc con nhỏ Việt Nam còn trẻ măng trang điểm như đào hát trên cùng chuyến bay, ngồi gần hàng ghế mình phải không anh?

- Anh đâu có biết, nhưng tối hôm qua khi ở phi trường Tân Sơn Nhất, lúc sắp vào cổng, anh thấy phía sau xa xa, con bé đó ôm chặt thằng kép trông có vẻ bịn rịn lắm. 

- Phải nó không? – Thảo hỏi.

- Không để ý gương mặt, nhưng chắc là nó, cái áo thun hồng bó sát lúc ngồi trên máy bay anh đoán là nó. 

Thảo chép miệng:

- Lại một con “trâu già ham gặm cỏ non.”

Câu chuyện  ông Thịnh đón vợ mới, cô gái trang điểm kỹ mặc áo thun hồng, có thể đã có chồng, hoặc người yêu tiễn chân lúc chia tay ở phi cảng tới đó chấm dứt. Chúng tôi nói lan man qua chuyện gia đình. 

Tôi hỏi Thảo: 

- Kỳ nầy về mầy có gặp bác Nguyện không, chắc bác già lắm chứ gì?

- Đâu có già lắm, hai bác dạo nầy thấy khỏe mạnh ra. Sáng sáng ông bà ra công viên tập Tài Chi, tối về chùa ngồi thiền, khóa tu Phật Thất nào mà ông bà không tham dự. Hai bác mới xây được căn nhà gạch gần chùa Hoằng Pháp, bác gái nói cũng năm sáu chục ngàn đô lận.

Nghe nói đến số tiền lớn, tôi há hốc hỏi Thảo:

- Ổng bả làm gì có nhiều tiền thế? 

Chồng Thảo xía vô: 

- Chắc bác làm cán bộ nhà nước chứ gì? 

Thảo “xì nẹt” chồng: 

- Anh nầy, cái tật đoán mò không chừa. Cán bộ gì? Bác Nguyện là giáo chức đã nghỉ hưu. Lương hưu không đủ nuôi bản thân của ông ấy. Nghe bác gái khoe chị Út Tâm có chồng nước ngoài, anh ấy giàu lắm. Chị Út Tâm cần bao nhiêu anh cũng gởi về, ngoài vấn đề gởi tiền về xây nhà cho hai bác, còn mua xe gắn máy để chỉ đi học Anh văn, mua computer để nối mạng liên lạc cho dễ... Bác gái nói bác có dành dụm chút đỉnh từ bao lâu nay, cộng với tiền chị Út Tâm mới xây được nhà. 

Nghe có vẻ thân thiện, chồng Thảo hỏi tôi: 

- Về làm rể dễ chừng mười bảy năm, thỉnh thoảng em nghe Thảo nhắc đến bác Nguyện, nhưng em chưa biết bác ấy bà con thế nào với nhà mình, anh hai? 

Tôi giải thích:

- Ông nội của bác Nguyện với ông nội cha mình là anh em. Đến thế hệ mình cũng ba đời rồi. Dượng mầy mới lấy Thảo, lại ở xa, ít gặp nhau và chưa có dịp về nhà từ đường ăn giỗ nên làm sao biết. Bác trai được lắm, con người sống có tình, có nghĩa. Chỉ có bác gái, bà đó có tiền là dễ thay đổi. Lúc xưa bà già lo cho tao và con Thảo vượt biên, thiếu bác gái một lạng vàng mà bả cứ sợ mất nên đòi ngày một, ngày hai. Bác trai nói: “thủng thẳng thím nó trả, thím lo cho cháu mình chớ lo cho ai. Cái miệng bà lép xép, làm cho gia tộc xào xáo. Thím không trả được, tui chịu cho bà, nhưng bà phải im cái mồm lại, nghe chưa?” Chừng đó bác gái mới chịu tạm ngưng đòi. 

Thảo rộng lượng chen vào: 

- Chắc lúc đó bác cũng túng, bây giờ khá rồi, “phú quí sinh lễ nghĩa”. Hôm em ghé thăm nhà bác, chị Út Tâm đi vắng, bác gái vồn vã lắm. Bác kể là chị Út Tâm sắp xuất ngoại, nhưng chị ấy căn dặn là tuyệt đối kín miệng, không được nói với bất cứ ai. 

Tôi xuề xòa: 

- Chắc lại Đài Loan, Hàn Quốc gì đây. Hình thức đi lao động chứ gì.

Chuyện bác Nguyện trai tình nghĩa, bác gái khó chịu, chị Út Tâm sắp xuất ngoại, tới đây chấm dứt. Tôi phụ thằng em rể xách cái vali nặng trĩu vào nhà:

- Bay mua gì mà va-li cái nào cũng nặng như đá thế nầy?

Thảo chép miệng: 

- Cái nào cũng mắm tôm, mắm ruốc, mắm sặt...bà già mua cả mớ, may mà nó không vỡ, nếu không thúi cả quần áo cho mà coi. 

Bẵng đi cả nửa năm. Một sáng Chủ Nhật trời lạnh như cắt. Tuyết đã ngừng rơi. Vợ chồng Thảo chuẩn bị đi chùa có lễ Vía A Di Đà thì nhận được điện thoại. Đầu dây bên kia, chị Út Tâm sụt sùi:

- Thảo ơi, em đang ở tiểu bang nào vậy?

- Tụi em ở Illnois, mà chị đang ở Việt Nam hay ở đâu mà nghe rõ dữ?

Giọng chị Út Tâm reo lên:

- Chị cũng ở Illinois, nghe các em ở cùng chỗ chị mừng quá. 

- Sao chị biết số điện thoại tụi em?

- Tìm khắp nơi đó chớ. 

- Chị qua Mỹ hồi nào? 

- Sáu tháng nay rồi.

- Ủa! Sao lúc tụi em về, cũng khoảng sáu tháng rồi, có nghe nói gì đâu!

- Ừ lúc đó giấy tờ lo xong, nhưng phỏng vấn đến mấy lần bị bác, nên hết hứng thú. 

- Chồng chị là ai, tụi em biết không?

- Có lẽ không cần biết. 

- Tại sao vậy? 

Giọng chị Út Tâm nhỏ lại như nói thầm: 

- Đợi xong thẻ thường trú, chị dzọt.

Thảo cũng hạ giọng:

- Tại sao chị có ý định đó? 

- Chồng gì mà già hơn chị gần bốn chục tuổi.

- Bác gái nói ảnh tuổi Sửu 49, còn chị đã 25, hơn có hai giáp chứ mấy. 

- Không dám đâu! Ông tuổi Kỷ Sửu 61 rồi đó em ơi. Nghe nói tuổi Sửu, bà già tưởng 49, ông già lại tưởng có 37 thôi. 

Thảo vui miệng:

- Thì chỉ có 3 con giáp chớ mấy!

- Thôi mầy ơi, cũng vừa thôi, già quá như cha con, mắc cỡ chết. 

Thảo níu kéo: 

- Nhưng khi anh ấy qua đời, chị lại được hưởng một tài sản kết xù. 

- Kết xù con khỉ! Ổng làm ngành địa ốc, bây giờ thị trường tuột như xe không phanh. Bao nhiêu của cải đầu tư vào nhà cửa, nay nhà băng lấy sạch sành sanh. Vợ chồng đang ờ nhà thuê đây.

- Chồng chị không tìm việc làm khác à? 

- Ảnh đi cắt cỏ, nhưng mùa đông thì cỏ đâu mà cắt.

Thảo buột miệng: 

- Nghề nào cũng nghề, lương thiện là được rồi. 

- Em nói vậy chớ bên nhà ai cũng đồn là chị lấy chồng giàu có, bây giờ qua đây mới vỡ lẽ.

- Thì gặp hồi kinh tế khủng hoảng chớ ai muốn thế. Bây giờ chị tính sao? 

- Chị cũng chưa biết! Có lẽ đi học làm móng tay... 

- Ừ vậy cũng được, phụ chồng một tay.

Thảo nói trong hối hả: 

- Bây giờ tụi em đi chùa, chị cho biết số điện thoại, xong lễ về em gọi chị. À mà chồng chị tên gì? 

- Anh ấy tên Thịnh, ở đây người ta gọi anh ta là “Thịnh Địa Ốc”!

 

Thủy Lâm Synh

Lòng Tốt Không Cần Đánh Giá

Giám Đốc Walter đã chọn rất nhiều sinh viên từ các trường nghệ thuật để tham gia thử vai diễn, nhưng ông vẫn chưa tìm được người ông hài lòng.

Một ngày nọ, vì mục đích này, Walter đã đi đến ngoại ô phía tây của thành phố, ở đây ông bắt gặp một cậu bé đánh giày trong hàng chục người ở quảng trường nhà ga. Cậu bé hỏi: “Thưa ông, ông có cần đánh giày không?”

Walter nhìn xuống đôi giày ông vừa đánh bóng và lắc đầu từ chối. Ngay khi Walter quay đi, ông đột nhiên thấy cậu bé đuổi theo với khuôn mặt đỏ bừng, và ánh sáng hy vọng hiện lên trong mắt cậu bé: “Thưa ông, cháu đã không ăn gì cả ngày nay. Ông có thể cho cháu mượn tiền được không? Cháu sẽ cố gắng hết sức để đánh giày vào ngày mai và hứa sẽ trả lại tiền cho ông vào một tuần sau nữa!”

Walter nhìn cậu bé rách rưới và co rúm trước mặt, ông cảm thấy vô cùng đáng thương, ông lấy ra một vài đồng xu để vào tay cậu bé. Cậu bé nói cảm ơn ông rồi bước đi một cách nhanh chóng.

Walter lắc đầu, bởi trên đường phố những kẻ nói dối như vậy vô cùng phổ biến. Nửa tháng sau, Walter đã quên mọi thứ về việc cho vay tiền với cậu bé. Thật bất ngờ khi ông đi qua ga xe lửa phía tây ngoại ô thành phố một lần nữa, ông nhìn thấy dáng người gầy gò quen thuộc, cậu bé vẫy tay với ông và nói: “Thưa ông, xin vui lòng đợi ạ”

Cậu bé mướt mải mồ hôi, móc từ trong túi ra vài đồng xu và trao trả lại cho ông. Walter nhận ra rằng đây là cậu bé đánh giày đã mượn ông tiền lần trước.

Cậu bé thở hổn hển nói: “Thưa ông, cháu đã chờ đợi ông từ lâu và cuối cùng cháu có thể trả lại tiền cho ông rồi”. Walter nhìn những đồng xu dính mồ hôi ướt đẫm trên tay cậu bé, trái tim ông bỗng nhói lên.

Walter nhìn cậu bé trước mặt một lần nữa và đột nhiên ông thấy rằng cậu bé này phù hợp với nhân vật chính trong phim của ông. Walter nhét một vài đồng xu vào túi của cậu bé: “Tôi cho cháu như một món quà nhỏ chân thành, không cần phải trả lại tôi.”

Walter mỉm cười bí ẩn và nói: “Ngày mai cháu đến văn phòng đạo diễn của công ty phim ở trung tâm thành phố, tôi sẽ cho cháu một bất ngờ lớn.”

Sáng sớm hôm sau, người gác cửa nói với Walter rằng bên ngoài có một nhóm lớn trẻ em. Khi ông ra ngoài ông vô cùng ngạc nhiên, ông thấy cậu bé chạy lên đầy phấn khích và nói một cách ngây thơ, “Thưa ông, những đứa trẻ này giống như cháu không có cha mẹ, và họ cũng rất mong muốn có những điều ngạc nhiên!” Walter thực sự không ngờ tới một đứa trẻ nghèo và lang thang sẽ có một trái tim nhân hậu như vậy!

Qua nhiều lần quan sát và sàng lọc, Walter nhận thấy rằng trong số những đứa trẻ này, thực sự có một vài đứa thông minh hơn cậu bé, và phù hợp hơn với vai nhân vật chính trong kịch bản, nhưng cuối cùng ông vẫn chọn cậu bé và ký hợp đồng với cậu bé. Chỉ có một vài từ được viết trong cột lý do tuyển cậu bé: Sự tử tế không cần phải được đánh giá!

Bởi vì ông cảm thấy rằng cậu bé thật tốt bụng, khi cậu bé phải đối mặt với cuộc sống khó khăn, cậu bé vẫn vui vẻ chia sẻ hy vọng của mình với người khác, đây thực sự là tấm lòng nhân hậu, thuần khiết và vô tư.

Cậu bé được gọi là Vennischi de Oliveira. Dưới sự chỉ đạo và hướng dẫn của Walter, Vennischi đã đóng thành công nhân vật chính của cậu bé trong vở kịch, và hãng phim của Walter đã giành được nhiều giải thưởng lớn bao gồm: Giải thưởng Gấu vàng của Liên hoan phim quốc tế Berlin.

Vài năm sau, Vinnischi cậu bé năm xưa, người đã trở thành chủ tịch của một công ty văn hóa điện ảnh và truyền hình, đã viết một cuốn tự truyện “Sự nghiệp diễn xuất của tôi.” Trên trang tiêu đề của cuốn sách là dòng chữ ký của Walter: Sự tử tế không cần phải được đánh giá.

Sau đây là đánh giá của ông về Vinnischi: “Đó là tấm lòng nhân hậu, anh ấy sẵn sàng trao cơ hội của mình cho những đứa trẻ khác, những cơ hội khiến người được nhận không bao giờ quên anh ấy.”

Thành công của một người không nhất thiết phải có năng khiếu hay hiểu biết nhiều, mà bởi anh ta có đủ thiện lương, tấm lòng nhân hậu và sự cố gắng.

Nguồn FB

Một Dân Tộc Có Quá Khứ Sai Lầm Mà Vẫn Cứ Mãi Ngu - Nguyễn Doãn Đôn

BỞI SỰ BẢO THỦ, HÈN ĐỚN; TỰ HÀO VỚI CHIẾN THẮNG SAI TRÁI CỦA MÌNH ĐỂ ĂN MÀY DĨ VÃNG

Nếu tôi không phải là Nguyễn Doãn Đôn thì "thằng ba sọc" nào treo ảnh này lên Facebook như thế này là tôi ghét cay, ghét đắng và chửi cho "lên bờ xuống ruộng", mới chịu thôi!

Nhưng trái lại tôi khen thằng cha này đã có công chụp và đưa tấm hình này lên phơi bày cho Cộng đồng mạng cùng xem. Vì nó lột tả đúng bản chất tối tăm, lạc hậu, quê mùa của cánh lính Bắc chúng tôi ngày xưa (trong đó có tôi)!

Vâng, xin thưa, tôi quê ở Thái Bình-Đặc dân Bắc Kỳ và là một thằng đảng viên CS chính hiệu! Xin thưa, ngày đó phấn đấu vào cái đảng khốn nạn này là cực khó, không đơn giản như bây giờ; có khi thử thách phải đổi cả mạng sống mới có được! Cò không thì 3 năm là Chiến sỹ thi đua chúng nó mới cho vào mon men cái gọi là "cảm tình đảng"...

Mặc dù tôi học giỏi nhưng tốt nghiệp Phổ thông xong, tôi không được vào Đại học (sau này oánh nhau xong tôi phải đi đường vòng chày vảy mới vào ĐH được) Ngày đó tuổi trẻ chúng tôi đều phải lên đường vào Nam xâm lược. Sư đoàn 320 B của chúng tôi có tham gia trận cuối cùng mà Việt cộng gọi là Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Chiến dịch kết thúc bọn chúng tôi sống sót được vào Thành phố Sài Gòn tráng lệ và ngắm nhìn những Thiếu nữ miền Nam óng ả mượt mà; thắt đáy lưng ong với những tà áo trắng tinh khôi tung bay , giọng nói ngọt ngào, êm ả, nhẹ nhàng, ôi sao mà tuyệt vời đến thế. Ngoài Bắc tôi chưa bao giờ được nghe những giọng nói trìu mến, thân thương và đáng yêu của giới kia đến thế.

Cánh quân của chúng tôi tấn công từ Tây Nguyên xuống Gia Định. Mũi miệng còn đầy bụi màu đất đỏ, như lũ khỉ trong rừng được đặt chân lên đất của con người trong Thành phố vậy. Chúng tôi ngỡ ngàng cả ra. Ngây ngô như bò đội nón. Bỗng nhiên được đứng giữaThiên đường...

Sau này năm 1977 tôi sang Đông Đức du học, tôi thấy trong Siêu thị có bày bán gà làm lông sạch bọc trong túi bóng, tôi mới ngớ người ra là miền Nam ngày trước họ cũng đã từng có hàng đông lạnh làm sẵn như thế này rồi.

Bây giờ ngồi nghĩ lại, tự hỏi sao ngày đó mình chai mặt đến thế, không biết xấu hổ là gì.

Phải chăng kiến thức về Văn chương tôi được học trong thơ Tố Hữu ngày đó đã làm cho tôi ngu suy đần độn, để tin vào sự tuyên truyền ma mị của CS:

"Cảm ơn Đảng đã cho ta dòng sữa

Bống ngàn năm chan chứa ân tình"

Lẽ ra phải viết thế này mới đúng:

Cảm ơn đảng đã cho ta chai mặt

Thành lũ khỉ rừng đi tiêu diệt văn minh ...

Ảnh: Chôm trên mạng

Nguyễn Doãn Đôn

Từng là Đảng viên, Cựu chiến binh Sư 320 B Quân đoàn I

Miếng Thịt Mỡ - Phạm Thành Châu

Bà Tư không rõ mấy giờ rồi, nhưng ngoài đường đã vắng tiếng xe cộ, tiếng người nói. Bà nhắm mắt cố dỗ giấc ngủ nhưng bao nhiêu ý nghĩ cứ lẩn quẩn trong đầu. Lúc nãy, khi phụ với Lan, con dâu bà, sửa soạn các thức thăm nuôi, bà không thấy chiếc nhẫn cưới trên ngón tay của nó nữa. Tại sao con dâu bà lại cất chiếc nhẫn đi ? Nếu nó phải lòng thằng con trai nào, nó có thể giấu chiếc nhẫn để không ai biết là nó là gái có chồng, nhưng về nhà ắt phải nhớ mà đeo vào. Đằng nầy nó vẫn giữ ngón tay trống trơn ! Có phải nó muốn công khai tuyên bố sẽ đi lấy chồng khác ? Điều bà lo sợ đã xảy ra ? Bà hiểu và rất thông cảm con dâu. Năm năm rồi, thằng con trai bà đang ở trong trại cải tạo, không biết ngày nào được thả ra. Bà đã thấy cảnh người hàng xóm đi thăm nuôi con về, khóc từ ngoài đường vào nhà. Đem đồ tiếp tế, thăm nuôi lên trại cải tạo chờ từ sáng đến chiều tối, cán bộ trại ra bảo một cách thản nhiên "Con bà bị bịnh chết rồi, về đi, hôm nào chính quyền địa phương sẽ có giấy báo sau". Cảnh đó cứ ám ảnh bà mãi. Mỗi lần con dâu đi thăm nuôi về, bà cứ thấp thỏm, sợ nó vừa đi vừa khóc như người hàng xóm thì không biết bà đau khổ đến chừng nào.

Con trai bà là Sĩ quan Quân đội Cộng Hòa, bà nói lắm nó mới chịu làm đám cưới với một cô bạn học trước đây. Cưới xong, qua mấy ngày phép, nó lại ra Đơn vị, hành quân liên miên. Họa hoằn lắm mới về thăm nhà. Khi thấy con dâu mang cái bụng lúp lúp, bà chưa kịp mừng thì Miền Nam rơi vào tay cộng sản, con trai bà đi tù. Chồng bà, trước bảy lăm (1975) là thầy giáo về hưu, khi cộng sản vào thì tiền hưu trí không còn nữa. Sau đó chồng bà bịnh, không tiền thuốc men, đành chịu chết. Con dâu bà làm thư ký hãng buôn. Hãng bị tịch thu, chủ bị đưa lên kinh tế mới với hai bàn tay trắng, thế là cô thất nghiệp. Mấy tháng sau, thằng cháu nội chào đời. Niềm vui có được thằng cháu kháu khỉnh không lấp được nỗi buồn chồng chết, con ở tù, nhà không còn một xu. Tất cả bất trắc đổ ụp xuống gia đình bà cùng một lúc, khiến bà điếng người, trí óc đặc cứng lại, không biết xoay xở ra sao. Thế rồi, cũng giống như bao người Miền Nam khác, bà và con dâu phải tìm mọi cách để có miếng ăn. Bà sắm một cái rổ lớn đựng linh tinh bánh, kẹo, khoai, chuối...dẫn thằng cháu nội mới chập chững, ra ngồi trước cổng trường tiểu học trên đường Chi Lăng, Gia Định bán cho học trò. Lời lãi chẳng bao nhiêu, hôm nào ế hàng thì đem khoai, chuối về ăn trừ bữa. Con dâu bà, thấy thiên hạ buôn bán chợ trời, bèn đem áo quần cũ của mình ra chợ Bà Chiểu ngồi ở vệ đường. Ít lâu sau thành người mua bán đồ cũ. Bất cứ đồ gia dụng gì người ta đem bán, cô đều mua rồi bán lại.

Mấy năm nay, trong những dịp thăm nuôi, thỉnh thoảng bà được con dâu đưa hai bà cháu cùng lên thăm người ở tù. Thấy con trai gầy ốm quá, sợ nó chết nên bà cứ nắm lấy tay thằng con, tưởng như lần cuối gặp mặt. Bà biết con dâu cho bà cùng đi là một hy sinh rất lớn. Tiền xe cộ, ăn uống dọc đường khiến cho số vốn teo lại và gánh nặng gia đình càng nặng thêm. Bên sui gia cũng không hơn gì, có mấy người đàn ông đều đi tù cả nên chẳng ai giúp nhau được. Dù sao bà cũng cám ơn sui gia đã cho bà một cô dâu rất hiếu thảo, thương mẹ chồng, thương chồng, thương con. Có những bữa ăn, con dâu chỉ ăn qua loa, nhường phần cho bà, cho cháu bà. Nó bảo đã ăn ngoài chợ no rồi, nhưng bà biết rõ tính tằn tiện của con dâu, nó chẳng bao giờ ăn quà rong. Có lần bà bắt gặp, khi rửa chén, nó lén vét những hạt cơm còn sót trong nồi cho vào miệng. Bà quay đi, làm như không thấy nhưng nước mắt bà ứa ra.

Đêm nào bà cũng lầm thầm cầu Trời khấn Phật, kêu réo vong linh chồng bà phò hộ cho con trai bà không chết trong tù, được thả về với gia đình. Dù sao trong nhà có đàn ông cũng là rường cột, đỡ đần biết bao khó khăn. Lúc đó con dâu bà không còn vừa vất vả vừa nhớ chồng đến héo hon. Và bà cũng biết, dù có thương nhớ chồng đến bao nhiêu thì với thời gian cũng phai nhạt dần trong khi cuộc sống ngày càng khó khăn. Nó không thể đi mãi trên con đường gian khổ hầu như vô tận đó được. Thế nên nó có bỏ đi cũng là chuyện thường tình. Điều lo lắng cho bà là không hiểu, khi đi lấy chồng khác, nó có dẫn theo thằng cháu nội của bà không ? Rủi thằng con bà chết trong tù thì coi như chẳng còn ai hương khói, cúng kiến ông bà, cha mẹ. Mồ mả sẽ bị bỏ phế, vong linh tổ tiên, cả vợ chồng bà nữa sẽ thành những hồn ma đói khát, vất vưởng, không nơi nương tựa.

Bà Tư thở dài, nhìn lên mái nhà tôn, bà không biết, khi con dâu bỏ đi, bà bán nhà nầy được bao nhiêu tiền, thăm nuôi thằng con được bao nhiêu lần ? Không biết sức bà còn đi nổi không ? Đường đi thăm nuôi, phải đi bộ nửa ngày trong rừng mới đến trại tù.

Nhưng bán nhà rồi sẽ ở đâu ? Hay là bán rẻ, chỉ xin để chiếc giường nhỏ ở chái nhà cho hai bà cháu ? Bà Tư nhắm mắt, ước ao đây là cơn ác mộng để rồi bà sẽ tỉnh lại, sẽ sống lại những ngày tháng hạnh phúc bên chồng, bên con, nhưng phần khác bà biết chắc là cơn ác mộng sẽ còn bi đát hơn nữa.

Bà lắng nghe những tiếng động dưới bếp. Con dâu bà đang nấu nướng, chuẩn bị vật thực, sáng mai đi thăm nuôi chồng. Lúc nãy, bà phụ nó xắt thịt, xắt sả, lặt rau...Nó bảo bà lên nghỉ ngơi. Thấy vẻ mặt buồn buồn, nhất là thấy ngón tay đeo nhẫn trống trơn, bà bỏ đi nằm. Bà không đủ can đảm chờ nghe nó bảo rằng sẽ đi lấy chồng khác.

Bỗng nhiên bà thấy con dâu trở thành đối thủ của bà. Bà phải làm cách nào để giữ đứa cháu nội ? Bà khóc lóc, năn nỉ ? Hay bà làm bộ dữ dằn cho nó sợ ? Điều chắc chắn là bà không thể chửi mắng nó được. Bà thương nó như con ruột. Giá như nó là con ruột, bà có khuyên nó ráng chịu đựng chờ chồng hay là để nó tự quyết định lấy ? Chiều nay, thấy con dâu không xách bọc áo quần cũ về như mọi khi, bà đoán nó đã bán đổ, bán tháo tất cả để sáng mai đi thăm chồng lần cuối rồi nó đi thẳng với thằng chồng mới. Bỗng nhiên bà sợ đến nghẹt thở khi nghĩ đến cảnh con dâu bà tuyên bố với chồng nó là lần cuối thăm nuôi, nó sẽ đi lấy chồng khác. Rồi con bà sẽ phản ứng ra sao ? Trong tù ăn uống thiếu thốn, lao động khổ sai mà tinh thần suy sụp thì cái chết sẽ đến chắc chắn. Bà thở dài, tự biết mình hoàn toàn bất lực, đành buông tay chờ tai họa ập đến.

Mùi xào nấu thơm phức khiến bà nghĩ đến kỳ thăm nuôi kế tiếp bà phải tự lo lấy. Bà phải nấu nướng những gì, mua sắm món gì để đem lên cho con trên trại cải tạo ? Suy nghĩ miên man, bà thiếp dần. Trong giấc ngủ, bà mơ thấy chỉ có mình bà xách giỏ thăm nuôi nặng trịch, lếch thếch lội bộ, qua đèo, vượt suối...rồi bà lại thấy cán bộ trại ra bảo con bà chết rồi, thế là bà lại lếch thếch quay về vừa đi vừa khóc...

Sau khi cơm chín, cô Lan xới ra một cái thau nhỏ cho mau nguội, để sau đó, cô sẽ gói chặt bằng lá chuối thành cơm vắt. Cô cũng gói một gói nhỏ để ăn dọc đường. Cô đổ những miếng thịt ba chỉ mà mẹ chồng cô vừa xắt lúc nãy vào chảo. Cô đảo cho mỡ tan ra. Tiếng mỡ nổ lách tách nho nhỏ. Cô xếp những gói đậu, đường, gạo...những lon, lọ vào hai giỏ cói lớn. Cô cũng không quên bỏ vào giỏ một gói kẹo nhỏ, những viên kẹo xanh trong giấy kiếng để nhắc chồng nhớ những kỷ niệm đẹp khi còn đi học. Ngày đó cả hai cùng học chung một lớp, trường Lê Văn Duyệt, cô thường chờ giờ ra chơi, lén để những viên kẹo xanh, chua chua vào hộc bàn cho người yêu. Cô cũng không quên nhét vào xách tay của mình tấm khăn trải bàn bằng vải ny lông để đi dọc đường sẽ dùng che mưa nếu trời mưa, hoặc trễ chuyến xe, sẽ thành tấm đắp khi cùng với những người thăm nuôi khác ngủ bờ, ngủ bụi... Cô đảo tiếp chảo thịt mỡ cho chín hẳn mới đổ sả bằm, đường, ớt bột và hai gói mắm ruốc vào. Cô chợt thấy một miếng mỡ lớn, cỡ ngón tay cái lẫn vào đấy, có lẽ mẹ chồng cô quên cắt nhỏ miếng mỡ nầy. Cô tưởng tượng khi chồng cô bắt gặp miếng mỡ lớn nầy sẽ ngạc nhiên lắm. Miếng mỡ ướp mắm ruốc, vừa thơm vừa cay cay, chồng cô cắn ngập vào đấy cho mỡ tươm ra trên lưỡi. Cô Lan mỉm cười, nước miếng cô ứa ra vì thèm. Cô mút đầu đũa, chép miệng "Mắm ruốc ngon thật !" Cô nuốt ực nước miếng. Lòng cô vui vì nghĩ đến chồng, khi ăn món ruốc sả nầy sẽ thấy ngon và sẽ nhớ đến cô, thương yêu cô nhiều hơn.

Khi thấy ruốc hơi quánh lại, cô trút chảo ruốc vào một thau nhỏ, chờ cho nguội mới bỏ vào bao ni lông, nhét vào lon Guigoz ( Một loại lon nhôm, cỡ một lít, đựng sữa bột, hiệu Guigoz, khi dùng hết sữa, lon được giữ lại đựng nước, thức ăn rất tiện lợi. Tù cải tạo thường dùng loại lon nầy). Miếng mỡ lớn lại xuất hiện, lăn vào góc thau. Cô gắp bỏ lại vào chảo cùng với ít mắm ruốc và bắc chảo lên bếp. Cô định dùng miếng mỡ rán thêm chút nước mỡ. Cô múc mấy vá cơm bỏ vào chảo và đảo lên. Những hạt cơm trắng dính mắm thành màu nâu. Cô thêm chút nước mắm, đập vài tép tỏi, bỏ vào. Một lát, cô nhắc xuống chia đều chỗ cơm chiên vào hai chén nhỏ. Sáng mai hai bà cháu sẽ có món điểm tâm đặc biệt. Phần cô là những hạt cơm còn sót lại trong chảo, ước chừng vài muỗng. Miếng thịt mỡ nằm lẫn vào cơm chiên nhưng cô nhận ra ngay, cô gắp bỏ vào lon Guigoz đựng mắm ruốc của chồng, nhưng không hiểu sao, cô gắp bỏ vào chén cơm cho con. Sáng mai cô dậy sớm đi thăm nuôi, thằng bé thức giấc không thấy mẹ sẽ khóc, bà nội nó sẽ cho nó ăn cơm chiên với miếng mỡ nầy, nó mừng lắm, sẽ hết khóc. Từ ngày cha nó đi tù, nó chưa hề được ăn miếng ngon nào, chỉ những dịp thăm nuôi, cô mới dành lại cho con chút thức ăn. Cô để miếng mỡ trên chén cơm, bà nội nó sẽ hiểu là phần của cháu bà. Thằng bé thiếu dinh dưỡng, lớn không nổi. Mỗi khi thấy con cán bộ, cùng tuổi đó, hai má phinh phính, chân tay mũm mĩm, cô nghĩ đến con mình mà đau lòng. Miếng ăn hàng ngày không đủ, lấy đâu mà bổ dưỡng. Cô không hiểu chút mỡ nầy có chất bổ gì, nhưng có còn hơn không.

Cô nhớ lại lúc mang bầu thằng bé, mẹ chồng cô mừng lắm, cứ ép ăn món nầy, món nọ. Bà còn bổ thuốc Bắc về, lụm cụm sắc lên, dỗ dành cô như với người bịnh. Vì thương bà, cô nhắm mắt uống bừa thứ nước vừa thơm vừa đắng vừa khó nuốt. Cô biết, sự săn sóc đó là vì cháu nội nhưng cũng có thương cô. Lúc nào bà cũng dịu dàng với cô. Cô thương mẹ chồng như mẹ ruột. Hai người đàn bà, trong cảnh túng quẫn, càng phải nương nhau mà sống. Cả hai đều cùng yêu thương một người trong tù, không biết sống chết lúc nào. 

Sau bảy lăm (1975), cha chồng chết, chồng đi tù, mẹ chồng cô trở nên ít nói. Càng ngày bà càng gầy yếu, lưng còng xuống. Bà chóng già vì buồn phiền và thiếu ăn. Cũng may bà chưa ngã bịnh. Cô bỗng lo lắng, rủi mẹ chồng cô bịnh hoạn thì tiền đâu lo thuốc men, chạy chữa ? Chẳng may có mệnh hệ nào thì sao ? Ý nghĩ đó khiến cô vừa sợ vừa tội nghiệp cho bà. Thế nên cô bèn gắp miếng mỡ từ chén thằng con bỏ qua chén cơm mẹ chồng. Cô mỉm cười nghĩ ra một ý hay là cô vùi miếng mỡ trong cơm, mẹ chồng cô sẽ không thấy. Cô xúc cơm còn lại trong chảo cho vào chén thằng con, như thế, sáng mai bà thấy chén nào nhiều cơm sẽ lấy ra cho thằng bé ăn. Bà sẽ ăn sau, sẽ gặp miếng mỡ. Cô vét mấy hạt cơm còn lại trong chảo cho vào miệng. Cơm chiên mắm ruốc ngon thật ! Chỉ được hơn muỗng cơm, cô nhai thật chậm để thưởng thức được lâu món ăn đặc biệt nầy. Xong, cô uống nước, thấy lửng dạ, cô súc miệng, rửa tay, chuẩn bị đi ngủ, sáng mai còn phải dậy sớm. Khi lau tay, cô cảm thấy bàn tay mình có gì bất thường mới nhớ ra chiếc nhẫn cưới không có trên ngón tay ! Cô đứng lặng người. Cô buồn quá, nước mắt ứa ra. Vật kỷ niệm của vợ chồng cô không còn nữa ! 

Trưa nay, lúc ngồi bán áo quần cũ trên lề đường, bên hông chợ Bà Chiểu, phía Lăng Ông, cô ngồi nghĩ đến ngày mai đi thăm nuôi chồng, sẽ gặp chồng, nhìn chồng cho đỡ nhớ. Bán xong mớ hàng nầy cô sẽ mua những gì để tiếp tế cho chồng ? Cô sẽ gửi một gói kẹo để nhắc chồng nhớ lại những ngày còn đi học, yêu nhau, đẹp đẽ, hạnh phúc. Đang mơ mộng, cô bỗng nghe lao xao và tiếng kêu " Công an !". Mọi người ôm hàng hóa tuôn chạy, cô cũng vội túm bốn góc của tấm ny lông lót trưng bày quần áo cũ của mình, định chạy vào cổng bên hông của Lăng Ông, nhưng không kịp, khắp nơi đã đầy công an với dân phòng. Thế là họ giật lấy những hàng hóa, thịt thà, rau cỏ, gà vịt... của những người buôn bán lề đường, vất tất cả vào xe, chở đi. Vì quá bất ngờ, những nạn nhân chỉ biết đứng ngớ ra, thất thần. Quãng đường nầy cấm tụ tập buôn bán. Mỗi khi có lễ lớn như Quốc Khánh, ngày thành lập đảng, sinh nhật bác Hồ... là công an với dân phòng đi dọn dẹp lòng lề đường " Cho đường phố được mỹ quan". Thường thì nghe báo động một số nhanh chân thoát được. Không ngờ hôm nay công an lại mặc thường phục, họ chia nhau mỗi công an đứng gần một người ngồi bán, thế nên khi xe công an sắc phục xuất hiện người bán vừa đứng lên là hàng hóa đã bị công an thường phục đứng bên cạnh giữ chặt, không chạy được, đành bị tịch thu. Muốn nhận lại hàng phải lên phường công an nộp phạt. Tiền phạt rất nặng. Công an rất khôn, ngày thường họ không đuổi, vì đuổi, chẳng ai đến đó buôn bán thì ngày lễ lấy đâu ra tiền phạt. Cô Lan không muốn đi chuộc những áo quần cũ đó. Cô là vợ Sỹ quan " ngụy " nên thường bị chửi mắng và phạt rất nặng, phần khác cô là gái một con trông mòn con mắt nên đôi khi họ rất tử tế cho lại hàng, không phải nộp phạt nhưng đề nghị phải đi ăn tối hay đi coi hát với một người nào đó trong bọn họ. Bị mắng chửi, bị phạt nặng cô nhẫn nhục chịu đựng, nhưng khi thấy họ tử tế, vui vẻ cho lại hàng là cô yên lặng bỏ hàng ra về. Cô thấy họ như những con rắn độc nhưng miệng lưỡi lúc nào cũng nhân nghĩa. Như trường hợp của cô. Mất vốn hoài. Họ tịch thu hàng, lấy tiền của cô mà vẫn cứ hăm dọa là sẽ đưa cô vào trại cải tạo để thành công dân tốt xã hội chủ nghĩa. Mà cô có làm gì phạm pháp đâu ?

Sáng nay cô đã dốc hết vốn liếng ra mua được một số áo quần còn tốt của một người túng tiền, đến trưa cô bị tịch thu tất cả. Thế nên cô đành bán chiếc nhẫn cưới để mua thực phẩm thăm nuôi chồng. Tính cô không biết nói dối, cô suy nghĩ mãi không biết giải thích cách nào để chồng không nghi ngờ lòng chung thủy của cô, mà nói thật thì chồng sẽ lo lắng cho gia đình. Cô cũng không thấy trong nhà còn gì có thể đem bán làm vốn để sinh sống. Trong những ngày sắp tới đây, chắc gì trong nhà còn gạo để ăn nói gì đến thăm nuôi. Có thể cô không thăm nuôi chồng nữa. Nghĩ thế cô càng sợ hãi, chồng cô đã gầy rạc, hai má tóp lại, hốc mắt sâu xuống, hai bàn tay trơ xương, nếu không có thăm nuôi chắc gì sống nổi ! Nghĩ đến đấy cô vội lấy đôi đũa moi miếng mỡ trong chén cơm của mẹ chồng bỏ vào lon ruốc sả của chồng. Cô thì thầm như nói với chồng " Thêm chút mỡ nầy cũng đỡ, anh cố gắng chịu đựng, em sẽ tìm mọi cách lên thăm anh, nhưng chỉ thăm thôi chứ em không còn tiền để mua thực phẩm nuôi anh ". Cô như an ủi chồng " Em sẽ đem con lên cho anh thăm ". Rồi cô thấy háo hức, vui mừng khi nghĩ đến giây phút gặp mặt chồng. Cô nhớ lại những lời chồng dặn " Em đừng đem quà cáp cho tốn tiền. Anh chỉ cần được gặp em, gặp con là anh đủ tinh thần chịu đựng rồi. Nhất là khi thấy con chóng lớn là anh vui". Cô biết chồng cô cố giấu nỗi buồn khi thấy con xanh xao, ốm yếu... Vậy là cô lại gắp miếng thịt mỡ trong lon ra, bỏ vào chén của con. Con khỏe mạnh, chồng cô sẽ vui, sẽ cố gắng chịu đựng gian khổ.

Miếng thịt mỡ chỉ bằng ngón tay cái, như một sinh vật, cứ nhảy từ lon ra chén rồi từ chén nhảy vô lon.

Cô buông đũa, chạy vào giường, ôm lấy con, và cô khóc nức nở. Giòng nước mắt yêu thương chồng con, lo lắng không biết bao giờ chồng về hay sẽ chết trong tù ?! Cô cũng khóc vì buồn cho hoàn cảnh mình, chân yếu tay mềm, không đủ sức nuôi mẹ chồng, nuôi chồng, nuôi con...

Bà Tư vẫn còn thao thức. Tuy nhắm mắt nhưng nghe những tiếng động, bà biết con dâu đang làm gì. Tiếng soong, chảo là cô đang nấu nướng, tiếng lon Guigoz va chạm nhau là cô đang sắp xếp đồ thăm nuôi vào giỏ xách. Đến khi nghe tiếng cô khóc thì bà mừng vì yên trí rằng con dâu bà, có thể ngày mai, sau khi thăm nuôi, nó đi luôn theo chồng mới nhưng sẽ không dẫn con theo. Vì không dẫn con đi nên nó mới khóc lóc, lưu luyến với con như thế. Bà ngồi dậy, đi xuống bếp vừa nói.

- Con ngủ đi, lấy sức mai đi sớm, để mẹ dọn dẹp.

- Cám ơn mẹ. Sáng mai con cho cháu cùng đi thăm ba nó.

Bà lại đâm lo, kiểu nầy nó dám dẫn cháu bà đi luôn, bà hỏi dò.

- Con có đem áo quần của nó theo không ?

Con dâu bà ngạc nhiên.

- Dạ không, đi về một ngày. Mọi khi đâu có cần đem áo quần theo ?

Bà mừng rỡ.

- Cám ơn con !

Cô càng ngạc nhiên hơn, không hiểu sao mẹ chồng cô lại nói tiếng cám ơn đó ?./.

Phạm Thành Châu 

Những Người Chiến Thắng Tuổi Già

Johanna Quaas

“Vì lý do nào đó chúng ta vẫn nghĩ rằng những người nắm được bí quyết sống lâu và giữ được sự trẻ trung chỉ có ở những nơi rừng sâu núi thẳm hay các tu viện. Điều này không đúng,” ông Vladimir Yakovlev nói, “Những người như thế đang sống xung quanh chúng ta: trong ngôi nhà hàng xóm, nằm cách một con đường hay ở các thành phố mà chúng ta thường lui tới. Chúng ta chỉ không biết họ và do đó không có cơ hội học hỏi từ họ cách sống mà mới hôm qua còn là điều viễn vông.”

Vladimir Yakovlev là một nhiếp ảnh gia người Nga. Ông đã bắt đầu dự án ‘Tuổi Hạnh phúc’ hồi năm 2011 để chụp lại hình ảnh những con người trên khắp thế giới đi ngược lại quy luật của tuổi già. Johanna Quaas là một vận động viên thể dục người Đức. Trong tấm ảnh được Yakovlev chụp hồi năm 2012, bà đã 86 tuổi.

Montserrat Mecho

Yakovlev vừa mới xuất bản một cuốn sách với tư liệu được thu thập từ dự án. Cuốn sách với tiêu đề ‘Tôi muốn làm gì ở tuổi 70?’ đã kể câu chuyện của 30 người không già theo thời gian, trong đó có một tay lướt sóng 75 tuổi, một vận động viên marathon 103 tuổi và một ngôi sao khiêu dâm 79 tuổi. Hồi tháng Tư năm 2012, Yavkovlev đã chụp ảnh Montserrat Mecho lúc đó 78 tuổi. Bà nhảy dù lần đầu tiên vào năm 49 tuổi và kể từ đó đã nhảy dù thêm 1.000 lần nữa. Ngoài ra, bà còn chơi truợt tuyết, dù lượn và lặn biển.

Yvonne Dowlen

“Khởi đầu đây là một dự án rất cá nhân,” Yakovlev nói, “Tôi đã hơn 50 tuổi. Tôi muốn xem điều gì sẽ chờ đợi mình trong tương lai và quan trọng nhất là tôi có thể tác động đến những gì xảy đến với mình ở mức độ nào.” Một tai nạn ở tuổi 80 đã khiến bà Yvonne Dowlen bị sang chấn nghiêm trọng. Các bác sỹ đã khuyên bà treo đôi giày trượt băng nhưng bà, hiện nay đã 89 tuổi và đã trượt băng được 75 năm, vẫn tiếp tục thi đấu. “Nếu có lúc nào đó tâm trạng tôi không vui, tôi sẽ nhìn những người bạn già đang phải thở túi ôxy, đeo giày trượt vào và mỉm cười. 

Tao Porchon-Lynch

Trong bức ảnh được chụp hồi tháng 11 năm 2011, bà Tao Porchon-Lynch đã 93 tuổi. Khi đó bà là một vũ công và giáo viên hướng dẫn yoga. Kể từ khi bà bắt đầu tranh tài khiêu vũ ở tuổi 87, bà đã giành được hơn 600 phần thưởng và vẫn tiếp tục dạy yoga ở tuổi 96. Một ngày bình thường của bà sẽ bao gồm ba tiếng dạy yoga vào buổi sáng và hai tiếng khiêu vũ vào buổi chiều. Các bạn nhảy của bà đều trẻ hơn bà 70 tuổi. “Tôi không tin vào tuổi già. Tôi tin vào sức mạnh của năng lượng,” bà trả lời những ai khuyên bà nên nghỉ ngơi.

Ruth Flowers

Sau khi giúp tổ chức sinh nhật cho đứa cháu trai, Ruth Flowers đã cảm thấy muốn trở thành một DJ, một tay chỉnh nhạc, ở tuổi 68. Bà đảm đương vai trò này lần đầu tiên ở Villa Murano ở Cannes ở tuổi 78 và xuất hiện ở các câu lạc bộ đêm ở khắp nơi trên thế giới cho đến khi bà qua đời vào tháng Năm năm 2014, thọ 83 tuổi. Bức ảnh này được Yakovlev chụp hồi năm 2012. “Những gì mà tôi thấy đã thay đổi hoàn toàn cuộc sống và suy nghĩ của tôi về con người có thể làm gì trong lúc tuổi xế chiều,” ông Yakovlev nói.

Greta Pontarelli

“Greta Pontarelli 61 tuổi. Bà xuất hiện trước khán giả trong bộ đồ bikini lấp lánh, bà bước đến chiếc sào, cúi sâu người xuống, tay nắm lấy chiếc sào và đẩy người lên khỏi mặt đất một cách nhẹ nhàng. Sau đó, bà trình diễn một động tác phức tạp và hồi hộp đến khó tin trên cây sào,” Yakovlev mô tả màn trình diễn của người phụ nữ Mỹ đã theo đuổi môn trình diễn sào ở tuổi 59. “Để làm cho xương cứng chắc hơn, tôi cần phải có những bài tập luyện gian khổ – một môn vận động có nâng vật nặng,” bà nói.

John Lowe

Mơ ước được khiêu vũ cả đời, nhưng chỉ đến năm 79 tuổi, John Lowe mới theo đuổi ballet và có màn trình diễn đầu tiên trên sân khấu khi đã 89 tuổi. Gia đình ông không cho ông làm cú xoay người 360 độ ở trên không khi ông bước sang tuổi 90. “Họ sợ rằng nếu tôi ngã thì tôi sẽ không thể trở lại như xưa,” Lowe nói với Yakovlev trong lần được chụp hình hồi năm 2012. “Nhưng điều đó không ngăn cản Lowe thực hiện những cú nhảy,” Yakovlev nói, “Để thực hiện những động tác phức tạp hơn, John thậm chí còn mắc một chiếc xà trên trần nhà. Ông treo mình lên đó mỗi ngày.” Giờ đây ở tuổi 94, ông vẫn tập luyện và trình diễn mỗi ngày. Lowe nói về bí quyết tận hưởng cuộc sống lúc tuổi già như sau: “Hãy tìm kiếm điều gì đó sẽ thay đổi hoàn toàn cuộc sống của bạn. Điều này rất khó những tôi nghĩ ai cũng thể tìm được cái gì đó cho mình. Múa ballet giúp tôi giữ cho sống lưng thẳng và lừa dối tuổi tác.”

Lloyd Kahn

Lloyd Kahn, sống ở California, bắt đầu chơi trượt ván ở tuổi 65. Theo Yakovlev, ông đã ‘té ngay lập tức và bị chấn thương ở tay. Bắt đầu từ đó, ông xác định mình phải đeo đầy đủ trang phục bảo hộ. Yakovlev chụp bức ảnh này hồi năm 2013 khi Kahn đã 78 tuổi. “Gần như mỗi ngày Kahn đều chơi với ván trượt ở quanh thị trấn Bolinas ven biển. Ông chọn những con đường có những con dốc dài, có độ dốc từ từ và những cua ngoặt nhẹ. Trên trang blog của ông, ông mô tả việc đi trượt ván với con trai và cháu trai. Con trai ông viết: “Tôi không biết mình nên lo lắng cho đứa con trai ba tuổi hay người cha 79 tuổi của tôi.”

Duan Tzinfu

 

Duan Tzinfu đã thay đổi cuộc sống của mình khi ông phát hiện một nhóm người đang tập luyện ở một công viên ở Bắc Kinh. Sau 50 năm làm việc trong một xưởng kính, sức khỏe của Duan Tzinfu đã bị tàn phá nghiêm trọng. Ông ấy không thể bước đi và phổi của ông ấy, vốn bị bụi kính tàn phá, không thể hoạt động trơn tru được. Nhưng ông ấy đã xin vào nhóm trên tập luyện duỗi cơ thể và các bài tập hơi thở theo nguyên lý Đạo giáo mỗi ngày. Giờ đây ở tuổi 76 ông có thể thực hiện những động tác mà những người trẻ hơn cũng chưa chắc làm được.

Doris Long

 

Doris Long bắt đầu chơi trò leo xuống các độ cao khi bà 85 tuổi sau khi chứng kiến những người trèo xuống một vách núi cao 20 mét ở Hampshire. “Doris nghĩ rằng hành động đó rất thú vị và bà ấy đã đúng,” Yakovlev nói. “Tôi rất phấn chấn sau khi leo xong,” Long kể về lần đầu tiên bà làm thử. Ở tuổi 92, bà đã trèo xuống tòa nhà Millgate cao 70 mét và là tòa nhà cao nhất Portsmouth. Giờ đã 100 tuổi, bà vẫn chơi môn này.

 

Fiona Macdonald

Ngày Về Từ Núi Rừng Hiệp Đức - Huy Văn

Chiếc xe đò liên tỉnh chậm rãi rời bến Thăng Bình, quẹo trái trên quốc lộ 1 rồi ngược bắc, chạy về hướng Đà Nẵng. Quang cảnh ven đường không có gì khác lạ sau một năm thay đổi chủ, nhưng có vẻ lắng trầm hơn xưa, khi xe cộ thưa thớt và không còn cảnh tất bật cuối ngày như trước đây. Nắng xậm màu. Chiều đang xuống chậm. Gió lùa vào xe, rười rượi mát. Chúng tôi lại im lặng. Từ lúc chia tay với Trần Ngọc Dũng, chúng tôi càng thêm ít nói mặc dù trong lòng đang ngổn ngang mấy nỗi. Anh em Nguyễn văn Bôn, Nguyễn Văn Tài thiu thiu nhắm mắt; còn tôi thì nhìn bâng quơ ra phía trước, lòng nao nao một cảm giác vui, buồn lẫn lộn. 

Khi rời khỏi trại tù của núi rừng Hiệp Đức, chắc chắn người nào cũng nhận vài mảnh giấy nhắn tin, nhờ chuyển cho gia đình hay thân nhân của bạn bè và chiến hữu đồng cảnh còn ở lại. Tôi trở ra Đà Nẵng, thay vì cùng với anh bạn tù gốc Tiểu Đoàn 2 Trâu Điên TQLC xuôi nam, là để trao thư của anh rể một người bạn cho vợ con anh ấy và thăm lại thành phố mà tôi gắn bó hơn một năm trước, khi đơn vị tức tưởi tan hàng.

Vừa vào tới Đà Nẵng đã thấy bóng dáng u hoài của một thành phố đô hội, mới một năm trước còn là biểu tượng về nhiều mặt của miền nam tự do. Cảm giác nôn nao chợt biến thành tâm trạng não lòng, khi xe quẹo phải trên ngã ba Huế và rồi lại càng ray rứt hơn, khi chiếc xe đò chậm rãi lướt qua khu cư xá Đoàn Kết và ngã ba Cây Lan trước khi vào bến. Sinh hoạt tại bến xe đã không còn mang dấu vết của thời phồn thịnh. Bây giờ mọi thứ đều như uể oải và gượng gạo mặc dù hôm nay, 20/02/2975, là ngày thứ Bảy. Ngày của những háo hức và náo nhiệt trong sinh hoạt cuối tuần của một năm trước đây, đã nhường chỗ cho khung cảnh ảm đạm đến mức tội nghiệp. 

Tôi chia tay với anh em Tài, Bôn sau lời hẹn gặp lại tối nay tại góc đường Nguyễn Thái Học và Hùng Vương rồi rảo chân hướng về Cầu Vồng để qua đường Nguyễn Hoàng. Bước chân tưởng chừng như hăm hở bỗng dưng trì trệ rất lạ thường. Đi tới đâu cũng thấy lá cờ đỏ sao vàng treo đầy đường và loa phát thanh ở mọi khu phố, đều cho nghe những giọng điệu tuyên truyền có bài bản y hệt nhau. 

Bỗng dưng quang cảnh phố phường trở thành nhạt nhòa và lắng đọng như trong một khúc phim chiếu chậm. Âm thanh nghe như vọng lại từ một nơi rất xa xôi nào đó, còn màu sắc thì nhòe nhoẹt như đang chập chờn trước mắt. Tôi có cảm giác như thời gian đứng lại khi ánh mắt dõi theo từng nhân ảnh, hay lặng nhìn cảnh vật lần lượt diễn biến thật chậm ngay trước mặt. Chân bước mà lòng nặng như treo đá. Vật đổi, sao dời, nên lòng người cũng chùng theo nghịch cảnh! 

Đúng là bước chân vô hồn! Vì từ lúc nào không biết, tôi đã thấy mình đứng ngay trước căn nhà mang số 47 trên đường Nguyễn Hoàng. Đây là nhà của chị Nhạn, là chị Cả của Võ Đại Quảng, bạn tôi; hiện còn "trả nợ quỷ thần" trong Trại 2, cũng thuộc Tổng trại 1 trong vùng Hiệp Đức. Cổng không cài then, nên tôi thư thả bước qua khoảng sân nhỏ - lúc trước trông rất đẹp mắt vì được chăm sóc cẩn thận - bây giờ đã xác xơ cây cảnh. Chưa gõ thì cửa nhà đã mở. Chị Nhạn bước ra, trố mắt nhìn tôi, giọng run run:

- Đúng là em rồi. Mừng quá! Vào nhà rồi hãy nói! 

Tôi bước vào trong là nhận ra ngay sự trống trải của phòng khách. Bắt được tia nhìn của tôi, chị Nhạn cười buồn:

- Phải bán bớt những thứ không cần thiết thôi em. Cứ vậy mà đắp đổi qua ngày. Khi nào anh Dũng về thì tính sau.

Tôi đưa chị Nhạn lá thư của anh Dũng. Chị nhận, nhưng không đọc ngay, chỉ đặt thư trên bàn rồi liên tục hỏi thăm về sức khỏe và tinh thần của chồng mình, cùng những chuyện liên quan tới cảnh lao động khổ sai trong lao tù cộng sản. 

- Nó lì lắm. Chị Nhạn chắc lưỡi khi nhắc tới Quãng. Thư gởi về cho ba mẹ chị lúc nào cũng chỉ có mấy chữ "... Con vẫn khỏe. Nhờ ơn cách mạng nên con được lao động đều đều, được theo dõi, chiếu cố và chăm sóc rất tận tình. Ba mẹ đừng lo cho con!" Kiểu nó viết như vậy ai mà không lo lắng. Mẹ chị cứ đòi đi thăm. Ba và chị cản muốn hết hơi, mẹ mới xiêu lòng đó em! 

Hàn huyên một lúc, chị Nhạn đưa tôi qua phòng của Quảng. Mọi thứ đều như lúc chúng tôi nằm đốt thuốc, nghe nhạc cho qua ngày giờ khi Đà Nẵng lọt vào tay cộng sản, ngoại trừ mấy tấm ảnh của bạn chụp lúc còn trong quân trường và khi ở ngoài đơn vị là... 

- Chị đã cất giấu kỹ lắm! Mọi thứ hình ảnh và giấy tờ khác của anh Dũng cũng vậy. Kỷ niệm mà em!

Chị Nhạn khẳng khái nói ngay, rồi tiếp:

- Đêm nay ở lại đây nghe em. Út Hương và hai cháu gặp em thì sẽ mừng lắm!

Tôi dạ, rồi cho biết là cần phải qua Trần Cao Vân để thăm gia đình Trần Hiền, cũng là bạn học cùng lớp của Quảng trước khi vào lính.

- Thì em cứ đi. Nhưng nhớ về ăn cơm tối với chị và mấy cháu nghe!...

Con đường qua Tam Tòa không xa, nên chân bước không mấy chốc đã đến trước tiệm ảnh khiêm nhường không có bảng hiệu tại số 38 Trần Cao Vân. Đây là nhà của gia đình Trần Hiền, bạn cùng Khóa 8 CTKD trên Đà Lạt, kiêm Đồng Môn quân trường tại Đồng Đế. Bạn cũng là chiến hữu Mũ Nâu, phục vụ tại Tiểu Đoàn 21/ LĐ12 BĐQ. Thuận, cô em kế của Trần Hiền vừa gặp là đã buông giỏ đi chợ, để ôm choàng lấy tôi mà khóc, rồi mới kéo vào nhà. 

Nhìn ba mẹ của Trần Hiền mà thấy nhớ ba má tôi quá đỗi. Gia cảnh và hoàn cảnh của chúng tôi giống nhau như khuôn đúc. Chúng tôi đều là anh cả, đều dấn thân để đứa em trai được hoãn dịch gia cảnh và đều có em gái kế đã lập gia đình. Chỉ khác một điều là Ngoạn, chồng của Thuận làm nghề chụp ảnh, mở tiệm ngay trong nhà ba mẹ vợ, còn cô em kế của tôi ở bên nhà cha mẹ chồng và em rể tôi làm trong bộ Tư Lệnh Hải Quân. 

Gia đình bạn xem tôi như con, như một người anh cả. Những ngày chờ bị lùa đi "cải tạo" thì tôi tá túc ở đây. Còn Trần Hiền, khi theo bộ chỉ huy BĐQ/ QĐI&QK1 di tản vào tận Sài Gòn, đã đến ở với gia đình tôi cho đến khi cả nước rơi vào tay cộng sản. Ngay sau ngày CSBV chiếm trọn miền Nam, bạn tôi từ Sài gòn tìm cách trở về Đà Nẵng, để rồi bị gom vào một trại lao động khổ sai nào đó trong vùng núi Tiên Phước của tỉnh Quảng Tín.  

Mọi người đều có mặt để cùng tíu tít hỏi thăm nhau về tình hình sinh hoạt trong một năm qua. Câu chuyện hàn huyên sau đó dẫn đến những thở than về hoàn cảnh hiện tại và lòng tưởng tiếc thời vàng son của nền cộng hòa son trẻ. Qua gia đình bạn, tôi được biết cuộc sống hiện tại chỉ toàn là những phập phồng trong lo nghĩ về tương lai vô định. Cộng thêm những cặp mắt cú vọ cứ rình rập ngày đêm của an ninh khu vực, hoặc của đám cờ đỏ "ăng ten", càng làm dân chúng thêm im hơi, kín tiếng và đâm ra nghi ngờ tất cả những ai không phải là thân thuộc hay họ hàng.

- Người già như hai bác còn dễ thở một chút, chứ như mấy đứa nhỏ như thằng Nam hay con Vy thì hầu như tối nào cũng bị kêu đi sinh hoạt thanh niên để bị tụi nó nhồi sọ và tuyên truyền!

Mẹ của Trần Hiền chép miệng thở dài sau câu nói. Ngoạn, em rể của Thuận cũng không dấu nỗi ưu tư khi nói đến việc sinh nhai của gia đình. Trước đây, tiệm hình của hai vợ chồng có thu nhập đủ để lo cho cả nhà. Bây giờ, việc chụp ảnh đã trở thành một sinh hoạt trưởng giả không hơn, không kém; nên cũng như chị Nhạn, cả nhà bạn tôi phải thường xuyên thắt lưng, buộc bụng và những thứ còn giá trị đều lần lượt ra khỏi cửa để có tiền đong gạo...  

Tôi rời nhà Trần Hiền mà trong lòng muộn phiền quá đỗi. Chia tay hôm nay biết mai này còn có dịp gặp lại gia đình của bạn nữa hay không!? Bước chân tư lự đưa tôi qua Ông Ích Khiêm rồi vòng xuống Chợ Cồn. Hãy còn sớm để về nhà ăn cơm tối với chị Nhạn, nên tôi chợt nảy ra ý định lên xe Lam về Hòa Khánh, để vào thôn Phú Lộc thăm lại doanh trại của liên đoàn 12 BĐQ cùng chiếc quán có tên Hương Xưa - nằm ven quốc lộ 1 - vốn là nơi gặp gỡ của những tâm hồn văn nghệ không phân biệt màu áo trận của xã Hòa Minh và chi khu Hòa Khánh. 

Đang còn rảo bước giữa đám đông xuôi ngược, thì có người bỗng chắn ngang trước mặt, nhìn tôi một thoáng rồi reo lên, giọng mừng rỡ:

- Đúng là ông rồi!

Tôi nhận ra ngay Qúy "đen", người khinh binh kỳ cựu của Đại Đội 3, Tiểu Đoàn 37 BĐQ. Đúng là anh chàng có nét da sậm màu như dân Nam Mỹ mà anh em trong đơn vị đặt cho biệt danh "cột nhà cháy". 

Anh chàng cũng là người đã từng thoải mái "đệm" một tiếng, rồi phán ngay một câu xanh dờn: "... Nhìn tướng nhỏ xíu con như vậy thì lính nào sợ ông chứ?! Đã vậy lại còn cận thị nữa thì làm sao đánh đấm!?..." Hôm đó là ngày tôi nhận trung đội tại Phong Thử, quận Điện Bàn, một ngày đông giá rét của Quảng Nam cuối năm 1973.

Chưa kịp nói gì thì Qúy "đen" đã một tay dắt chiếc xe đạp, tay kia kéo tôi vào con hẻm gần đó, vừa đi vừa nói:

- Vô nhà cái đã. Ngoài này không tiện nói nhiều. Gặp lại ông thiệt là mừng quá!

Đến lúc này tôi mới nhận ra khu phố khiêm nhường nằm ngay bên cạnh Chợ Cồn và con hẻm có khá nhiều nhánh len lỏi chằng chịt qua những con đường lân cận. Xóm lao động sau một năm xáo động theo thời vận không có gì thay đổi. Vẫn là những ngôi nhà nhỏ, thấp, nằm san sát nhau như thể cần phải nương nhau mà sinh tồn. Buổi chiều. Hẻm nhỏ. Người lưa thưa qua, lại trong xóm. Dường như ai nấy còn đang tất tả mưu sinh đâu đó nên nhà nào cũng có vẻ vắng lặng và...ảm đạm. 

- Bà xã và con gái em còn buôn bán ngoài đó. Lát nữa mới về.

Qúy "đen" vừa rót nước, vừa nói.

- Thôi đừng xưng em nữa anh Quý! Dù sao anh cũng lớn tuổi hơn tôi...

- Quen rồi thiếu úy! Lính mà! Xưa hay nay cũng vậy thôi!

- Nhưng nay thì khác. Anh gọi như vậy kẹt cho tôi.

- Tôi hiểu rồi! Vậy thì gọi bằng anh! ...Anh mới "về" phải không?

- Mới "về" hôm nay.

Tôi đáp, rồi kể sơ cho người thuộc cấp cũ những gì xảy ra cho tôi sau khi mất Đà Nẵng và những truân chuyên trên núi rừng Hiệp Đức. Khi hỏi thăm về những đồng đội thuộc Tiểu Đoàn 37 BĐQ và tin tức của những vị khác trong Liên Đoàn 12 BĐQ, thì Qúy "đen" lắc đầu, thở dài:

- Những ngày cuối, lúc từ Quảng Tín rút về, tôi có thấy anh ghé qua hậu cứ, nhưng chưa kịp chào hỏi thì ông và  thiếu úy Vân kéo nhau đi nhậu mất tiêu. Lúc đó đại úy Vương của mình đã nằm trong bệnh viện Duy Tân còn Đại Đội 3 thì do một ông bên Liên Đoàn đưa qua chỉ huy, chứ không phải Thiếu Úy Lợi của mình lên thay. 

Qúy "đen" thở dài rồi nói tiếp:

- Mấy ngày đó lộn xộn lắm! Mạnh ai nấy vọt về lo cho cho gia đình. Thậm chí ở nhà luôn. Cả năm qua tôi không gặp lại ai. Sĩ quan thì khỏi nói! Mấy ông bị tụi nó gom bi cả rồi. Sau khi mình tan hàng thì mấy đứa độc thân như thằng Thanh "máy" và tà lọt của ông là Hồ Viết Sành cũng biệt tăm. Chắc là tụi nói về quê làm ruộng, làm rẫy. Ở lại đây chỉ có nước chết đói.  Mấy đứa như tôi - dân Đà Nẵng này -  thì ai có gia đình là phải chạy gạo đầu tắt mặt tối. Cái gì cũng làm hết! Đan mây tre, phụ hồ, phụ mộc, đạp xe thồ hay khuân vác mệt nghỉ. Nhưng gần đây, tôi bon chen ngoài chợ trời. Hai mẹ con nó thì bán cà phê vỉa hè và thuốc lá lẻ ở đầu chợ, trên đường Hùng Vương. Nhờ Trời cũng đắp đổi qua ngày!

Đến đây thì Qúy "đen" chợt reo lên:

- Phải rồi! Để tôi gọi mẹ nó về sớm làm cơm ăn! Bả gặp lại thiếu...Chắc sẽ mừng ghê lắm.

- Thôi đừng!

Tôi cản anh ta lại rồi kể chuyện có hẹn với hai anh em Bôn, Tài, rồi chuyện chắc chắn phải cho gia đình Trần Hiền leo cây vì không có nhiều thì giờ để đáp trả thạnh tình của hai, ba nơi cùng một lúc. Đặc biệt là lời hứa với chị Nhạn. Sau cùng, tôi cũng không giấu ý định muốn ra Chợ Cồn đón xe Lam vào Phú Lộc thăm lại doanh trại cũ của Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân. 

Nghe vậy, Qúy "đen" trợn mắt:

- Vào đó làm gì nữa! Đã thành doanh trại của đám nón cối lâu nay rồi ông ơi! Đi làm gì cho mất thì giờ. Chỉ thêm bực mình, tức tối thôi!...Mẹ! Khi không mất nước ngang xương!

Thấy tôi im lặng, anh ta đứng bật dậy:

- Ông ở nhà chờ nghe! Tôi ra gọi mẹ con nó về ngay.

Tôi cản anh ta lại:

- Không được đâu anh Quý. Tôi có hứa về ăn tối với...

- À! Tui quên!

Qúy  "đen" ngắt lời tôi, rồi nói tiếp:

- Thôi thì như vầy! Tôi chở ông ra chỗ hai mẹ con nó, rồi qua Nguyễn Hoàng để ông báo tin. Ăn tối với tôi xong, ông đi gặp bạn cũng chưa muộn. Vậy đi nghe!?

Tôi chỉ có nước gật đầu khi biết mình không thể từ chối thạnh tình của người đồng đội cũ. Nhưng khi đến trước cổng nhà chị Nhạn thì đột nhiên Qúy "đen" nói:

- Hay là ông về nhà tui đêm nay đi! Gần bến xe hơn. Chỗ này hơi xa đó!

Tôi chưa kịp trả lời, thì Út Hương đã từ trong nhà ra cổng chào đón, rồi nói ngay:

- Chị Nhạn vừa đi mua mấy món gì đó với hai chị bạn, để sáng sớm hai chị ấy lên Hiệp Đức thăm nuôi. Đêm nay họ sẽ ở lại đây. Chị có dặn em là hai anh em mình và các cháu ăn cơm trước.

Trong tích tắc, tôi quyết định ngay:

- Anh gặp bạn cũ cùng đơn vị, nên cũng muốn về nói cho chị Nhạn biết là đêm nay anh sẽ ở lại nhà anh ấy cho tiện. Út nói lại với chị Nhạn dùm anh nghe!

Cô em của bạn tôi tròn mắt, ngạc nhiên, nhưng rồi cũng nở nụ cười thông cảm. Sau mấy chữ cáo lỗi để lại trong phòng của Quảng và vò đầu hai đứa cháu của bạn, là tôi vác ba lô ra cổng, lòng thầm áy náy khi phải phụ lòng của những người đã coi mình như thân thuộc. Qúy "đen" cũng làm tôi thật cảm động khi anh chàng mừng rỡ ra mặt. Tình đồng đội đến lúc này vẫn thắm thiết làm sao! Tháng 3, Đà Nẵng thường trở lạnh vào buổi chiều tối nhưng hôm nay thì ấm áp lạ thường...

...Ra khỏi nhà Qúy "đen" thì trời đã tối. Bữa cơm đạm bạc nhưng thân tình với gia đình người lính cũ làm tôi cảm động. Phải nén lòng thương cảm mấy lần mới khỏi ứa nước mắt. Thứ Bảy thường là ngày buôn may, bán đắt trong mọi thời kỳ, nhưng Qúy "đen" và cả nhà đã không màng chuyện bạc tiền ngay khi đang tất tả mưu sinh để đãi tôi một bữa cơm đầy ắp tình huynh đệ, nghĩa chi binh. Người khinh binh cứ luôn miệng nhắc chuyện tôi làm văn nghệ Tết cho đơn vị hai năm trước, còn chị Quý thì kể chuyện cô nữ sinh đệ nhị ban C bên kia rào thường hỏi thăm "Anh chuẩn úy ấy bây giờ ra sao!"  

Chị cười thật dòn:

- Ông Qúy đây là bạn thân của anh nó mà nó không hỏi câu nào! Cứ luôn miệng nhắc tới anh không hà!

Bé Tâm thì "Con hết thèm ăn kem rồi chú ơi!", làm tôi nhớ tới trung sĩ Cao Kim Rắc, người tiểu đội trưởng khinh binh đã hy sinh tại Suối Đá, Tiên Phước - vốn chơi rất thân với Qúy "đen" - thường ghé qua thăm và dẫn bé Tâm đi ăn kem mỗi khi đơn vị về hậu cứ dưỡng quân...

Vừa đi vừa suy tưởng nên chẳng mấy chốc đã ra tới chỗ hẹn với Bôn và Tài. Hai bạn đồng cảnh đã chờ sẵn ngay ngã tư trước rạp xinê Trư được nhìn lại phố thị, là câu chuyện tâm tình trong chiếc quán cà phê, ngay cạnh khách sạn Trung Nam. Vẫn chỉ là chuyện của những ngày lao động khổ sai, những buồn, vui và nhẫn nhục để sinh tồn; cùng những kỷ niệm đã có với nhau suốt từ Hội An, qua Hòa Cầm và sau cùng là trên trại tù Hiệp Đức. 

Nhìn chung quanh rồi hướng tầm mắt ra ngoài phồ, chúng tôi ngao ngán lắc đầu khi đường xá vắng tanh mặc dù trời mới vừa sụp tối. Mới ngày nào Đà Nẵng sầm uất và linh động bao nhiêu, thì ngày nay tối tăm và buồn bã bấy nhiêu. Thành phố sau một năm thay đổi chủ đã trở thành một con bệnh xanh xao, hom hem, vàng vọt gần như vô hồn. Ánh mắt dành cho nhau lúc nào cũng mang dáng vẻ dò xét. Lời nói chỉ vừa đủ cho người ngồi quanh chiếc bàn con trao đổi cho nhau nghe. 

Trong số những người đang im lặng rít từng hơi thuốc lá, hay xì xào câu chuyện, ai là tai mắt, là ăng ten của chế độ mới!? Ai trong số những người qua lại trên đường là những "con bò vàng" cải trang thành thường dân?! Có phải vì chúng tôi chẳng khác gì loài thú bị thương nên nhìn đâu cũng có cảm giác hay nghi ngờ chung quanh mình đều là công an, hoặc là đám "30 tháng 4" từng mang băng đỏ chạy khắp phố, để tước súng và trả thù Quân - Cán - Chính của Việt Nam Cộng Hòa mới một năm trước đây?

Những lời dặn dò của chị Nhạn, của gia đình Trần Hiền và của "Qúy đen" về sự thận trọng trong lời nói và hành động khi ra phố, làm tôi ngao ngán cho thân phận của một tù tàn binh vừa ra khỏi nhà tù nhỏ, để bước vào ngục tù bao là hơn và phức tạp hơn rất nhiều. Bôn và Tài có lẽ cùng chung một tâm trạng nên sau khi rời khỏi quán một đoạn khá xa, chúng tôi mới kín đáo và lặng lẽ chúc nhau mọi sự an lành sau cái bắt tay thật chặc. 

Còn lại một mình tôi rả chân thả bước mà lòng xa vắng hơn cả phố phường đã bắt đầu lắng đọng dù chưa đến 9 giờ tối! Qúy " đen" chờ đón tôi ngay đầu hẻm. Thật ấm lòng làm sao khi nhìn thấy nụ cười trên mặt người đồng đội cũ!

- Tui định vào lấy xe chạy tìm ông. Thời buổi này đi khuya quá không tốt!

Khuya! Chỉ mới một năm trước đây thôi, thì giờ phút này chỉ là khoảng thời gian khởi động cho nhịp sống về đêm của thành phố lớn thứ nhì của miền Nam này. Bây giờ chỉ mới 9 giờ tối là ai nấy đã không muốn ra khỏi nhà. Bởi không ai muốn mình trở thành đích ngắm của những cặp mắt cú vọ luôn rình rập đó đây. Cũng không ai muốn nhìn thấy bóng dáng của loài ngạ quỷ lầm lỳ ôm súng ngược xuôi, khi bóng tối bắt đầu phủ trùm lên thành phố như chỉ đang gượng sống. 

Tôi bất giác thở dài rồi hỏi Qúy "đen":

- Có cần trình giấy tờ cho phường, khóm gì không?

Anh chàng lắc đầu:

- Không cần đâu! Tụi nó ít khi léo hánh vào trong xóm này lắm! Anh cứ yên tâm.

Lại thêm một màn cà phê, thuốc là và những tâm tình vụn vặt quanh chuyện chiến đấu trước đây. Sau khi tức tưởi tan hàng mới thấy nghĩa tình của Lính dành cho nhau thật khắn khít biết bao!

- ...Mẹ! Hồi đó nhìn thấy ông, đứa nào cũng than là ông giống như thầy giáo hoặc...Xin lỗi! Giống như dân xì ke gì đâu!

Chàng khinh binh thoải mái cười xòa, lại văng tục một phát rồi mới nói tiếp:

- Không có thằng nào sợ ông cả! Nghe lệnh rồi thi hành chứ trong bụng thì tụi này chỉ ngán Thượng Sĩ Trữ và sau đó là ông Trung Sĩ I Thái mà thôi! Nói ông đừng giận! Thằng nào cũng chê ông ốm nhom ốm nhách. Còn cặp mắt kiếng thì dày cộm như vậy thì đánh đấm cái nỗi gì!?

- Tôi biết! Không phải chỉ có một mình mấy anh đâu! Cả thiếu tá Gio lúc đầu cũng không tin tưởng tôi và cũng nói y chang như mấy anh. Chỉ có đại úy Vương của bọn mình hiểu rõ tôi mà thôi!

- Nhưng mà tụi nó thương ông lắm! Nhứt là khi ông đem đồng hồ đi cầm để có tiền đãi nguyên băng Sài Gòn ăn Tết. Rồi còn cái vụ văn nghệ mừng Xuân nữa. Cười chảy nước mắt luôn!

Tôi cũng cười khi nhớ đến chuyện dân tác chiến mà phải lấy văn nghệ, để chiếm cảm tình của đơn vị và thuộc cấp. Qủa là hình dáng bên ngoài của tôi không hề xứng hợp với mẫu người vào sinh, ra tử và nhứt là phải chỉ huy những gương mặt "ngầu hầm" của một trung đội Biệt Động Quân. Thậm chí cả gia đình tôi, từ ba má cho đến các em không ai tin là tôi đã suýt chết mấy lần "Nó cận thị như vậy mà cho chỉ huy thì lính chết hết còn gì?" Chắc họ chỉ cho nó làm việc ở văn phòng thôi!" 

Má tôi đã tin chắc như vậy đó! 

Câu chuyện quanh ngọn đèn dầu cứ thế mà lan dần qua những người đã đền xong nợ nước, hay đã đổ máu xương rồi sau đó giải ngũ. Chúng tôi bùi ngùi hỏi và nhắc nhau về những người Lính Mũ Nâu đã đến với trung đội trước đây. Thời gian làm trung đội trưởng của tôi tại Tiểu Đoàn 37 BĐQ không dài, nhưng có đến 5 lần bổ sung trong 10 tháng tác chiến, trước khi tôi đi học một khóa Tiếp Liệu Binh Đoàn rồi về ban 4 Hành Quân của Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn 12 BĐQ. Lính đến rồi "đi" chỉ trong vài ba hôm. Tông tích của họ chỉ còn là Họ và Tên trong sổ tay trung đội trưởng của tôi lúc bấy giờ. 

Hỏi thăm về những tay súng kỳ cựu của trung đội thì Qúy "đen" lắc đầu:

- Tôi không có tin tức gì về tụi nó! Chắc đã về quê hay đi ra vùng giản dân không chừng!

Câu chuyện có lẽ sẽ còn kéo dài hơn nữa nếu chị Qúy không ra nhắc chồng mình là đã quá nửa đêm từ lâu rồi.

- Anh phải để anh ấy ngủ lấy sức để sáng dậy sớm! Chỉ còn vài tiếng nửa thôi đó!

Đèn tắt. Trên chiếc ghế bố nhà binh kề bên đã không nghe tiếng động. Người đồng đội cũ nằm xuống là ngủ ngay vì đang có tiếng thở nhẹ và đều đặn. Riêng tôi cứ lan man ôn lại một ngày vừa trôi qua trong đời. Hơn một ngày hầu như không chợp mắt, nhưng tôi không thấy mệt mỏi hay buồn ngủ, bởi mọi thứ trôi qua như trong giấc mộng. Mọi thứ đều rất thực! Một ngày tự do - dù là thú tự do tạm bợ - cộng thêm thân tình của những người quen biết cũ đã làm tôi bồi hồi cảm động. 

Vài tiếng nữa thôi là tôi sẽ rời Đà Nẵng, nơi mà món nợ máu xương đối với đồng đội và chiến hữu đã luôn chất ngất trong lòng. Việt Nam Cộng Hòa đã không còn. Đà Nẵng thì sắp chia xa. Mai này sẽ ra sao? Nào ai biết chuyện ngày sau, nhưng chắc chắn Đà Nẵng và tấm chân tình dành cho nhau trong ngày hôm qua, sẽ là dấu ấn của tình Huynh Đệ Chi Binh ngàn đời không phai trong lòng tôi.

HUY VĂN