*********
World Cup 2026 đã hạ màn, bây giờ đến lúc liệt kê cùng bình luận các thành tích và kết quả trên mọi mặt.
Xin lưu ý trong toàn bài này đội Tây Ban Nha được viết tắt là TBN và Á Căn Đình là ACĐ.
Cần nhắc lại đây là lần đầu tiên World Cup được đồng tổ chức bởi 3 quốc gia nằm ở khu vực Bắc Mỹ, còn gọi là CONCACAF, gồm có Mỹ, Mễ Tây Cơ và Canada.
Và lần đầu tiên có đến 48 nước tham dự trong đó có 4 nước chưa bao giờ dự là: Uzbekistan, Jordan, Capo Verde và Curaçao.
Cần biết là từ Worl Cup đầu tiên vào năm 1930 ở Uruguay, số các nước được tham dự vòng chung kết tăng không ngừng. Từ 13 nước vào lúc đầu, rồi qua 16 nước, rồi 24 nước vào năm 1982 ở Tây Ban Nha, rồi 32 nước vào năm 1998 ở Pháp cho đến năm 2022 ở Qatar.
Với số nước tham dự kỷ lục này, số trận đấu sẽ là 104 trải dài trong 38 ngày, kể từ 11/06 đến 19/07/2026 và cần đấu thêm một vòng 1/16.
Hình quốc kỳ của 48 nước tham dự.
Các cầu thủ tham dự World Cup 2026
Mỗi nước có quyền tuyển chọn 26 cầu thủ vậy tổng cộng có 1 248 cầu thủ theo danh sách đầy đủ trong link sau đây:
https://dantri.com.vn/the-thao/toan-bo-danh-sach-cau-thu-cua-48-doi-tuyen-tham-du-world-cup-2026-20260603151327184.htm
Và sau đây là vài điểm đặc biệt về các cầu thủ tham dự:
- Sự chênh lệch thế hệ cũng rất đáng chú ý, với hơn 25 năm chênh lệch giữa cầu thủ lớn tuổi nhất (Craig Gordon của Tô Cách Lan, 43 tuổi và 162 ngày) và cầu thủ trẻ nhất (Gilberto Mora của Mễ, 17 tuổi và 240 ngày). Tổng cộng giải đấu có 22 cầu thủ dưới 20 tuổi và 7 cầu thủ từ 40 tuổi trở lên.
- Cầu thủ cao nhất là thủ môn Bigele của Áo với 2,05 m. Mặt khác, cầu thủ thấp nhất là tiền vệ Iannis của Panama với 1,60 m.
- Có 22 cầu thủ từng vô địch World Cup sẽ tham dự giải đấu sắp tới như Messi, Mbappé v.v…
- Có 357 cầu thủ đã ít nhất tham dự một kỳ World Cup trước đó, còn 891 người sẽ có lần đầu tiên trải nghiệm giải này.
Các giải thưởng
Trước hết, sau đây là những cầu thủ đã đoạt những giải thưởng cá nhân World Cup 2026:
- Cầu thủ xuất sắc nhất: Rodri (Trung vệ TBN)
- Thủ môn xuất sắc nhất: Unai Simon (TBN)
- Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất: Pau Cubarsi (hậu vệ TBN)
- Chiếc giày vàng/Vua phá lưới: Kylian Mbappé (trung phong Pháp)
- Vua đưa banh: Michael Olise (trung vệ Pháp)
Ngoài ra còn có một giải "Fair Play" được trao cho đội tuyển Hòa Lan.
Và đội cầu "mẫu" được bầu chọn gồm các cầu thủ sau đây:
- Thủ môn: Unai Simon (TBN)
- Hậu vệ: Pedro Porro (TBN), Dayot Upamecano (Pháp), Pau Cubasi (TBN), Marc Cucurella (TBN)
- Trung vệ: Adrien Rabiot (Pháp), Olise (Pháp), Rodri (TBN), Bellingham (Anh)
- Tiền đạo: Kylian Mbappé (Pháp), Lionel Messi (ACĐ)
Vậy là có 5 cầu thủ TBN (hầu hết là ở hàng dưới), 4 cầu thủ Pháp (tuy chỉ đứng hang 4), chỉ có 1 cầu thủ ACĐ (dù đã vào đến chung kết) và 1 cầu thủ Anh.
Hình 5 cầu thủ TBN và Pháp đoạt các giải thưởng World Cup 2026.
I/ Bảng sắp hạng các vua phá luới
Trong bảng sau đây sẽ ngưng ở 10 người đầu, cột đầu “buts” là số bàn ghi, cột thứ 2 là số trận chơi và cột thứ 3 là ratio (số bàn chia cho số trận).
buts mat. rat.
1 Kylian MbappéFrance
10 8 1.25
2 Lionel MessiArgentine
8 8 1
3 Jude BellinghamAngleterre
7 8 0.88
- Erling HaalandNorvège
7 5 1.4
5 Harry KaneAngleterre
6 7 0.86
- Ousmane DembéléFrance
6 8 0.75
7 Mikel OyarzabalEspagne
5 8 0.63
8 Vinicius JuniorBrésil
4 5 0.8
- Julian QuiñonesMexique
4 5 0.8
- Ismaïla SarrSénégal
4 4 1
Trong danh sách trên, tất cả đều chơi hàng tiền đạo, trừ anh cầu thủ Anh Bellingham thường chơi ở giữa. Còn nếu nói về hiệu xuất thì anh trung phong Na Uy Haaland sẽ dẫn đầu với ratio là 1,4.
Nếu tính tất cả World Cup từ xưa đến nay, thì bảng sắp hạng sẽ như sau :
1. Kylian Mbappé (Pháp) : 22 bàn
2. Lionel Messi (ACĐ) : 21
3. Miroslav Klose (Đức) : 16
4. Ronaldo (Ba Tây) : 15
5. Gerd Müller (Đức) : 14
6. Just Fontaine (Pháp) et Harry Kane (Anh) : 13
7. Pelé (Ba Tây) : 12
8. Sándor Kocsis (Hung Gia Lợi), Jürgen Klinsmann (Đức) và Cristiano Ronaldo (Bồ Đào Nha) : 11
Ngoài ra khi nói đến bàn thắng thì cũng cần phân biệt những bàn tung vào lưới địch hay lưới nhà gọi là đá phản phé.
13 Bàn ghi phản phé
Trong tổng số các bàn tung luới thì cũng cần ghi nhận những bàn không hồ hởi tý nào, đó là những bàn tự đá vào khung thành của mình. Và trong kỳ World Cup này, đã có 13 bàn như vậy, một kỷ lục từ xưa đến giờ (kỷ lục trước đây là 12 vào năm 2018), sau khi anh cầu thủ Mohamed Hany của Ai Cập đã tung lưới mình trong trận đụng Úc. Và anh cầu thủ này cũng thiết lập một kỷ lục không mấy gì vinh quang là đã đá phản phé 2 lần trong một kỳ World Cup (lần thứ nhất là khi đụng với đội Bỉ).
Những cú đá phạt đền và luân lưu bị hụt
Thêm nữa các bàn thắng trong kỳ World Cup này đáng lẽ còn nhiều hơn nếu không có các cú phạt đền bị hụt. Và việc này không phải do những tay mơ mà do những tay chuyên phá luới, chẳng hạn anh Messi. Anh này, ngoài việc đang dẫn đầu số bàn thắng (cùng với Mbappé), còn có một kỷ lục khác không mấy gì vẻ vang, đó là đá hụt các cú phạt đền. Trong kỳ World Cup này, anh đã đá hụt 2 lần (khi đụng với các đội Áo và Ai Cập), điều này chắc làm anh ta hối hận mãi vì nếu không thì anh đã dẫn đầu số bàn thắng ở kỳ World Cup này với 10 bàn (cùng với Mbappé). Và cũng vì vậy mà anh đã mất cơ hội nâng tổng số bàn thắng trong tất cả các kỳ World Cup lên 23 (thay vì 21), một kỷ lục khác.
Trên tổng số 60 quả phạt đền, tính luôn các cú sút luân lưu, đã có 21 lần bị hụt (lần chót hết là do anh Mbappé trong trận đụng Morocco), và như vậy thì chỉ có 65% thành công, một chỉ số yếu nhất trong lịch sử World Cup.
II/ Bảng sắp hạng các vua đưa banh
Trong bảng sau đây, cột thứ nhất "App" là số trận chơi, cột thứ nhì "Passes" là số lần đưa banh để đồng đội làm bàn.
1 Michael Olise App.
8 Passes
7 Pháp
2 Bruno Guimarães 5 4 Ba Tây
2 Martin Ødegaardd 5 4 Na Uy
2 Brahim Díaz 6 4 Morocco
2 Kylian Mbappé 8 4 Pháp
2 Lionel Messi 8 4 ACĐ
7 Alexander Isak 4 3 Thụy Điển
7 F. Wirtz 4 3 Đức
7 Roberto Alvarado 5 3 Mễ
7 Andreas Schjelderup 6 3 Na Uy
Cần biết anh Olise đã phá kỷ lục được thực hiện vào năm 1970 bởi cầu vương Pelé với 6 lần đưa banh.
Ngoài ra còn có một thống kê khác về số lần đưa banh trúng đích trong kỳ World Cup này. Trên phương diện này thì đứng đầu là anh thủ quân TBN Rodri với tổng cộng là 648 lần, một kỷ lục của World Cup (cần biết anh đã phá kỷ lục cũ của anh được thiết lập cách đây 4 năm là 638). Theo sau là 2 đồng đội của anh: Pau Cubarsi (547) và Aymeric Laporte (533).
Ngoài việc phá lưới và đưa banh, các cầu thủ còn được chấm điểm qua cách lừa banh và trong lãnh vực này, anh Messi dẫn đầu với 28 lần thành công, trước anh Lamine Yamal TBN 27 và Belligham Anh 18.
III/ Bảng sắp hạng các thủ môn
Trong bảng sau đây cột thứ 2 "Arrêts" là số lần chận banh.
1 Orlando Gil App.
5 Arrêts
23 Paraguay
2 Eloy Room 3 20 Curacao
2 G. Kobel 6 20 Thụy Sĩ
2 Emiliano Martínez 8 20 ACĐ
5 Diogo Costa 5 19 Bồ Đào Nha
6 Vozinha 4 18 Cape Verde
7 Mohammed Al Owais 3 16 Ả Rập Xê Út
7 Bart Verbruggen 4 16 Hòa Lan
7 Ørjan Nyland 5 16 Na Uy
10 Alireza Beiranvand 3 15 Iran
Cần biết là anh thủ môn của TBN Unai Simon, nguời chỉ để lọt một quả trong suốt 8 trận của kỳ World Cup này và chỉ sau 650 phút thi đấu (một kỷ lục), đồng thời đã được giải thủ môn xuất sắc nhất, lại không có tên trong 10 người trên. Việc này cũng dể hiểu vì thật ra anh Simon lập được thành tích này là nhờ vào hàng hậu vệ vững chắc đã không để cho anh phải trổ tài cứu banh nhiều so với những thủ môn trong danh sách trên, phần đông là trong các đội tương đối yếu phải "tứ bề thọ địch".
Những cầu thủ đã tước được banh nhiều nhất
Việc này rất ít người để ý nhưng cũng rất quan trọng trong việc ngăn cản các nguy hiểm từ phía địch và trong lãnh vực này thì anh hậu vệ Pháp Dayou Upemecano dẫn đầu với 44 lần, trước anh Xhaloa của Thụy Sĩ 42 và anh Anderson của Anh cũng 42.
Bảng sắp hạng các đội tuyển ghi bàn nhiều nhất
1 Anh 20 (8 trận)
1 Pháp 20 (8 trận)
3 ACĐ 19 (8 trận)
4 Bỉ 14 (6 trận)
4 TBN 14 (8 trận)
6 Na Uy 13 (6 trận)
7 Đức 11 (4 trận)
7 Mỹ 11 (5 trận)
7 Hòa Lan 11 (5 trận)
10 Ba Tây 10 (5 trận)
10 Morocco 10 (6 trận)
10 Mễ 10 (5 trận)
10 Thụy Sĩ 10 (6 trận)
10 Sénégal 10 (4 trận)
Nếu phải sắp hạng xem câu lạc bộ (CLB) nào đã có cầu thủ ghi bàn nhiều nhất thì xem sau đây:
- Hạng nhất: CLB Tây Ban Nha Real Madrid
K. Mbappé 10 bàn
J. Bellingham 7 bàn
Vinicius Junior 4 bàn
A. Güler 1 bàn
Tổng cộng là 22 bàn chỉ với 4 cầu thủ trên. Cần biết CLB Real Madrid tuy có những cầu thủ xuất sắc nhưng toàn là người ngoại quốc, ngoài ra thì không có một cầu thủ nào của CLB này chơi trong đội tuyển TBN.
- Hạng 2: CLB Pháp Paris-SG
O. Dembélé 6 bàn
B. Barcola 3 bàn
A. Hakimi 1 bàn
D. Doué 1 bàn
F. Ruiz 1 bàn
G. Ramos 1 bàn
I. Mbaye 1 bàn
J. Neves 1 bàn
N. Mendes 1 bàn
Tổng cộng là 16 bàn ghi bởi 9 cầu thủ. Trong CLB này, có 3 cầu thủ là người Pháp: Dembélé, Barcola và Doué. Ngoài ra còn có anh Fabian Ruiz là vô địch chơi cho đội tuyển Á Căn Đình.
- Hạng 3: CLB Anh Arsenal
B. Saka 3 bàn
K. Havertz 3 bàn
L. Trossard 2 bàn
M. Merino 2 bàn
D. Rice 1 bàn
G. Martinelli 1 bàn
V. Gyökeres 1 bàn
Tổng cộng là 13 bàn ghi bởi 7 cầu thủ. Trong đây chỉ có 2 cầu thủ người Anh: Saka và Rice và 2 anh này đã ghi cả thảy 4 bàn trong trận tranh hạng 3 đụng Pháp (đúng là chính CLB Arsenal đã hại Pháp).
Ngoài ra các cầu thủ chơi cho các CLB Anh đã ghi bàn nhiều nhất với 79 quả, nghĩa là 25,6 % trên tổng số 308 bàn thắng, sau đó là TBN với 41 quả, Đức với 25 quả, Pháp với 23 quả và Ý với 22 quả.
Số bàn thắng ghi sau 90 phút chính thức
Tổng cộng có 17 bàn được ghi trong những lúc đấu bù giờ (vì có những khi phải ngưng trận đấu) hoặc đá thêm giờ trong những hiệp phụ (nghĩa là thêm 2 lần 15 phút) như sau (đội được kể đầu tiên là đội đã ghi bàn):
- Bờ Biển Ngà vs Ecuador: 1 - 0 (vòng bảng)
- Ghana vs Panama: 1 - 0 (vòng bảng)
- Đức vs Bờ Biển Ngà: 2 - 1 (vòng bảng)
- Thổ Nhĩ Kỳ vs Mỹ: 3 - 2 (vòng bảng)
- Canada vs Nam Phi: 1 - 0 (vòng 1/16)
- Ba Tây vs Nhật Bản: 2 - 1 (vòng 1/16)
- Bồ Đào Nha vs Croatia: 2 - 1 (vòng 1/16)
- Bỉ vs Senegal: 3 - 2 (vòng 1/16)
- Ba Tây vs Na Uy: 1 - 2 (vòng 1/8)
- ACĐ vs Ai Cập: 3 - 2 (vòng 1/8)
- TBN vs Bồ Đào Nha: 1 - 0 (vòng 1/8)
- Bỉ vs Mỹ: 4 - 1 (vòng 1/8)
- ACĐ vs Thụy Sĩ (vòng 1/4, có đến 2 bàn)
- Anh vs Pháp (tranh hạng 3, có đến 2 bàn do 2 đội ghi)
- TBN vs ACĐ (chung kết)
Tổng cộng trong kỳ World Cup này đã cò 308 lần tung lưới, nghĩa là trung bình 2,96 mỗi trận, so với 2,69 4 năm trước đây. Đây cũng là chỉ số đứng hạng nhì sau chỉ số 2,97 vào năm 1970 (nhưng kỷ lục là 5,38 vào năm 1954 ở Thụy Sĩ).
Có 4 cầu thủ đã tung lưới 3 lần trong cùng một trận (gọi là "hat trick"):
• Lionel Messi (ACĐ) : trong trận đụng Algeria (thắng 3-0)
• Jonathan David (Canada) : trong trận đụng Qatar (thắng 6-0)
• Ousmane Dembélé (Pháp) : trong trận đụng Na Uy (thắng 4-1)
• Bukayo Saka (Anh) : trong trận tranh hạng ba đụng Pháp (thắng 6-4).
Tuy nhiên kỷ lục vẫn là của anh cầu thủ Nga, Oleg Salenko, với 5 bàn thắng trong một trận đấu đụng đội Cameroon vào năm 1998 ở Thụy Sĩ.
Và có điều cần biết nữa là kỷ lục về số bàn thắng trong một kỳ World Cup vẫn là của anh trung phong Pháp Just Fontaine, được thiết lập từ năm 1958 với 13 bàn cho đến nay vẫn chưa ai có thể phá vở nỗi.
Nguồn gốc của những cú sút vào lưới
- Có 54 bàn từ những pha sút không di động, nghĩa là từ những cú phạt, trong đó cố 16 quả phạt đền, vậy là 17,5 % trên tổng số 308 bàn thắng.
- Có 43 bàn được ghi ngoài vòng cấm địa, vậy là 14,6 % trên tổng số bàn thắng.
- Có 75 bàn được ghi nhờ những cú "săng" vào giữa từ các góc, vậy là gần 1/4 tổng số bàn thắng.
Ngoài ra đã có 4 trận phải tranh đá luân lưu để phân chia thắng bại, đó là:
- Paraguay vs Đức: 4 - 3 (trong vòng 1/16)
- Morocco vs Hòa Lan: 3 - 2 (trong vòng 1/16)
- Ai Cập vs Úc: 4 - 2 (trong vòng 1/16)
- Thụy Sĩ vs Colombia: 4 - 3 (trong vòng 1/8).
Khi nói về trận tranh hạng 3 giữa Anh và Pháp với tỷ số khủng là 10 bàn không phải là hiếm vì trong lịch sử World Cup đã có những trận sau đây đã có "mưa goal" ít nhất là 10 bàn:
- Ba Tây vs Ba Lan năm 1938 : 6-5
- Hung Gia Lợi vs Đức năm 1954 : 8-3
- Áo vs Thụy Sỉ năm 1954 : 7-5
- Pháp vs Paraguay năm 1958 : 7-3
- Hung Gia Lợi vs Salvador năm 1982 : 10-1
Thêm vài kỷ lục linh tinh khác
- Với 65 tuổi HLV TBN Luis de la Fuente là nguời già nhất đoạt chức vô địch World Cup, lấy kỷ lục này trước đây của HLV Vicente del Bosque cũng là người TBN.
- Giới "mầm non" cũng được nhắc đến với sự hiện diện của hai cầu thủ vô địch của đội TBN là Lamine Yamal và Pau Cubarsi (được giải cầu thủ trẻ xuất sắc) chỉ mới 19 tuổi mà đã tham dự một trận chung kết World Cup. Trước đây chỉ có Pelé khi 17 tuổi vào năm 1970, Giuseppe Bergomi của Ý khi 18 tuổi và Mbappé khi 19 tuổi vào năm 2018.
Ngoài ra 2 anh này cũng đã đạt kỷ lục số trận chơi ở World Cup trước 20 tuổi với 8 lần.
- Cùng với 2 sao Messi đã tham dự World Cup 34 lần và Ronaldo 27 lần thì người thứ ba là "lão tướng" Croatia Luka Modric, đã 40 tuổi, với 21 lần.
- Cùng với 2 sao Messi và Ronaldo đã tham dự World Cup 6 lần, còn có cầu thủ Mễ Guillermo Ochoa cũng đã 40 tuổi.
- Chỉ có 7 trận trên 104 mà tỷ số là 0 - 0.
- Đội Panama là đội không đá vào được bàn nào.
- Anh Mbappé ngoài việc phá lưới, còn được đo có lần chạy lẹ đến 37,6 cây số/giờ, 0,6 cây số/giờ hơn anh cầu thủ Thụy Điển Anthony Elanga về hạng nhì.
- Anh thủ quân Rodri đã có thể bao sân gần 84 cây số trong suốt 8 trận, tương đương với 2 cuộc đua "marathon".
- Cầu thủ chơi nhiều thì giờ nhất trong kỳ World Cup này là anh thủ môn ACĐ Emiliano Martinez đã tham dự từ đầu đến cuối các trận của đội nhà, tổng cộng là 934 phút.
- Trái lại anh cầu thủ Rahman của đội Ghanea đã có thời gian chơi ít nhất với chỉ một phút.
- Anh cầu thủ Bỉ Charles de Ketelaere đã ghi một bàn thắng có thể cho là “lịch sử” khi anh đã “phá trinh” được khung thành của TBN trong trận tứ kết, bằng cú đội đầu vào phút 41, ghi bàn duy nhất mà đội này lãnh trong kỳ World Cup này.
- Anh cầu thủ TBN Mikel Merino là người đã cứu nguy cho đội nhà trong 2 trận liên tiếp. Tuy chỉ là dự bị, nhưng mỗi lần anh được vào sân thì chỉ vài phút sau là anh làm bàn, như trong trận vòng 1/8 khi đụng với Bồ Đào Nha vào phút 90+1 (kết quả 1 – 0) và trong trận tứ kết khi đụng với Bỉ vào phút 88 (kết quả 2 – 1 sau khi Bỉ gở huề 1 – 1).
- Anh cầu thủ Paraguay Mathias Galarza đã ghi bàn thắng nhanh nhất, chỉ sau 64 giây, trong kỳ World Cup này. Sau anh là cầu thủ Morocco Ismael Saibari với 72 giây. Nhưng kỷ lục bàn thắng nhanh nhất World Cup vẫn thuộc về anh cầu thủ Hakan Şükür của Thỏ Nhĩ Kỳ với chỉ 11 giây vào năm 2002 (Turquie) khi đụng với đội Nam Hàn.
- Anh thủ môn của đội tuyển tý hon Curacao đã lập kỷ lục World Cup với 15 lần cản banh và nhờ vậy đã có thể kiếm được 1 điểm cho đội nhà trong trận thủ huề 0 - 0 với đội Ecuador
- Anh trung phong TBN Oyarzabal, tuy là người ghi bàn nhiều nhất cho đội nhà với 4 quả, đã bắt đầu World Cup với một kỷ lục chưa từng thấy từ 1966 là đã chơi trên sân trong trận đầu tiên đụng đội Capo Verse suốt 30 phút mà không hề đụng một trái banh.
- Việt Nam tuy không được tham dự nhưng cũng có sự hiện diện của một cầu thủ gốc Việt tham gia với đội tuyển Algeria, tên là Ibrahim Maza. Anh cầu thủ trẻ này, sinh tại Berlin, Đức, có cha là người Algeria và mẹ người Việt Nam.
- Với 16 sân vận động của 3 nước tổ chúc trải dài từ bờ Đông qua bờ Tây trong kỳ World Cup này, những sự di chuyển bằng máy bay dĩ nhiên sẽ phá kỷ lục trình độ ô nhiễm môi trường. Chỉ riêng ngài chủ tịch FIFA Infantino không cũng đã gây hại rất nhiều trong việc này khi ông ta phải di chuyển bằng máy bay riêng (của các ông vua dầu hỏa Qatar) để có thể tham dự 2 trận đấu mỗi ngày, nghĩa là khoảng 5 000 km mỗi ngày.
V/ Các lỗi bị phạm trong kỳ World Cup
Ai cũng biết là trong kỳ World Cup này các trọng tài đã nhận chỉ thị là nên làm cho trận đấu được lưu loát, không bị gián đoạn nhiều bởi những cú phạt, nên do đó có thể số thổi phạt sẽ ít hơn so với những kỳ World Cup trước, mặc dù có những pha rất là hung bạo của đội Paraguay khi đụng với đội Pháp mà đáng lẽ trọng tài không được nhắm mắt.
Và đúng vậy, trong kỳ này trung bình là có 23 lỗi bị thổi phạt trong mỗi trận, nghĩa là chỉ số ít nhất từ xưa đến giờ (so với năm 2022 chẳng hạn thì là 25) và số thẻ vàng trung bình là 2,7 so với 3,5.
Nếu nói về các đội tuyển nhận thẻ vàng nhiều nhất thì đứng đầu là ACĐ 14, Ai Cập 12 và Canada 11.
Còn nếu nói về những cá nhân chơi xấu nhất thì kết quả như sau: El Aynaoui (Morocco) 15 lần lãnh thẻ, Cubas (Paraguay) 14, Yamel (TBN) 14 và Rabiot (Pháp) 13.
Tổng kết về những thẻ đỏ được phát trong kỳ World Cup 2026
Tuy trọng tài nhận chỉ thị là ít thổi phạt hơn nhưng chỉ sau 38 trận đầu đã có 8 thẻ đỏ, gấp đôi khi ở Qatar. Ngay trận đấu mở màn giữa Mễ và Nam Phi, đã có 3 thẻ đỏ, chưa từng thấy từ 20 năm nay (tuy nhiên trận đấu bạo nhất trong lịch sử World Cup là vào năm 2006 giữa Bồ Đào Nha và Hòa Lan với tổng cộng 4 thẻ đỏ và 16 thẻ vàng), khiến 3 cầu thủ bị loại, 2 phía Nam Phi và 1 phía Mễ. Trong 2 cầu thủ Mễ, có anh Themba Zwane đã bị treo giò 3 trận vì gây ẩu đả. Sau đó là trận giữa Canda và Qatar với 3 thẻ đỏ cho Qatar.
Tổng cộng có 14 thẻ đỏ được phát, nghĩa là 0,13 thẻ mỗi trận, so với 4 thẻ vào những năm 2018 và 2022, 10 thẻ vào năm 2014. Kỷ lục thẻ đỏ là vào năm 2006 ở Đức với 28 thẻ.
Trong số bị lãnh thẻ đỏ, ngoài cầu thủ, còn có một Huấn luyện viên, ông Hossam Hassan của Ai Cập, trong trận 1/8 đụng ACĐ.
Ngoài ra, trong kỳ World Cup này, theo luật mới thẻ đỏ có thể được dùng để phạt các cầu thủ lấy tay che miệng khi phát biểu, và đã có 2 cầu thủ bị dính: anh Miguel Almiron của Paraguay và Pierro Hincapie của Ecuador.
Và cũng đã có một cầu thủ lãnh thẻ đỏ mà không bị treo giò trong trận kế tiếp, đó là anh trung phong Balogun của Mỹ khi anh phạm lỗi trên một cầu thủ Bosnia trong trận vòng 1/6, và đã được VAR xác nhận, nhờ sự can thiệp trực tiếp đã gây rất nhiều tranh cãi của T.T Trump.
Trái banh đặc biệt cho kỳ World Cup 2026
Bây giờ với đà tiến bộ kỹ thuật, các trọng tài đều được trợ giúp bởi nhiều thiết bị.
Trước hết là VAR, viết tắt của “Video Assistant Referee”, là một loại camera được trang bị trong tất cả các sân vận động hiện nay nhằm thâu tất cả các họat động trên sân và giúp cho trọng tài có thể xem lại và lấy quyết định trong những trường hợp không rõ ràng. Do đó luôn có một trọng tài đặc trách về VAR, khi nào thấy có gì nghi ngờ thì báo cho trọng tài chánh biết, tuy rằng ông này có ngưng trận đấu để đi xem hay không là quyền của ông ta.
Ngoài ra trong World Cup này, FIFA sẽ thí nghiệm trái banh do Adidas chế tạo, có tên là Trionda (có nghĩa là 3 làn sóng), trên đó có biểu tượng của Canada được thể hiện bởi một lá cây phong (érable), của Mễ bởi một con đại bàng và của Mỹ bởi một ngôi sao.
Theo FIFA, trái banh này có những kỹ thuật giúp sự thăng bằng khi đang bay trên không, sự chính xác cho những cú sút và lừa banh, nhất là khi ẩm ướt. Trái banh còn được gắn một thiết bị cho phép theo dõi sự di chuyển và nhờ vậy sẽ giúp cho VAR có tầm nhìn đúng hơn, chẳng hạn trong những trường hợp việt vị.
Hình trái banh Trionda.
Các thiết bị trên đã làm đảo lộn nhiều quyết định của trọng tài, nhưng có 2 vụ mà trái banh Trionda đã đưa đến kết quả khả dĩ thay đổi cục diện của kỳ World Cup này:
- lần thứ nhất là trong trận giữa Iran và Ai Cập trong vòng bảng. Sau khi 2 đội thủ huề 1 – 1, thì trong lúc đấu thêm giờ Iran đã ghi được bàn thắng và nếu vậy thì sẽ đứng hạng nhì trong bảng của mình và sẽ được vào trực tiếp vòng kế tiếp. Nhưng xui thay, thiết bị này đã báo là có một cầu thủ Iran trong tình thế việt vị khiến cho Iran chỉ đứng hạng ba và sau đó bị loại.
- lần thứ hai là trong trận giữa Anh và Na Uy ở vòng tứ kết. Trái banh được thủ môn Na Uy đá đi lại đụng sợi dây cáp truyền hình và rớt ngay chân anh cầu thủ Anh Bellingham, giúp anh gỡ huề 1 – 1. Bàn thắng này đáng lẽ không được kể nhưng thiết bị đã không báo và đã giúp đội Anh rốt cục thắng 2 – 1 và vào vòng bán kết.
VI/ Giá trị của 2 đội tuyển Pháp và TBN được cho là có những cầu thủ mắc nhất thế giới.
Khi 2 đội Pháp và TBN đụng nhau trong vòng bán kết, có người đã tính xem họ đáng giá bao nhiêu. Trên phương diện này thì Pháp dẫn với $1,78 tỷ so với $1,43 tỷ của TBN. Đó là nhờ Pháp có trong hàng ngũ vài ngôi sao như Mbappé (chơi cho CLB Real Madrid) $211 triệu, Olise (chơi cho CLB Bayen Munich) $176 triệu cộng với các sao như Dembélé, Désiré Doué (2 tay này chơi cho CLB Paris Saint-Germain), tổng cộng 4 cầu thủ của hàng tiền đạo Pháp là $878 triệu.
Trong khi đó tổng cộng của hàng tiền đạo TBN chỉ đáng $489 triệu, vì ít sao hơn, ngoại trừ anh Lamine Yamal (chơi cho CLB Barcelona). Mình anh này không, chỉ mới 19 tuổi, được đánh giá là $234 triệu, hiện nay đang dẫn đầu, còn đứng trên anh Mbappé, và có thể chỉ thua anh Ronaldo (hiện chơi cho CLB ở Ả Rập Xê Út, xứ của mấy ông vua dầu hỏa). Thật ra, theo tôi thì đúng là đem tiền vứt cửa sổ vì khi thấy thành tích của anh ta trong kỳ World Cup này (với chỉ 1 bàn thắng trên 21 dịp và vài cú lừa), thì anh không đáng chút nào, nhưng có thể có người cho là anh có tương lai nên đầu tư vào. Ngoài anh ta thì còn có anh thủ quân Rodri (chơi cho CLB Manhester City) cũng được đánh giá tương đương với anh Olise.
Hiện 4 tay này (Yamal, Mbappé, Olise và Rodri) là 4 trong 5 cầu thủ đắt giá nhất thế giới, người thứ năm là anh Haaland của Na Uy (cũng chơi cho CLB Manchester City như anh Rodri).
Nhưng các cầu thủ trên tuy vậy không thấm vào đâu với gia tài kếch xù của 2 sao "lão tướng": Christano Ronaldo của Bồ Đào Nha có tài sản là $1,2 tỷ và Lionem Messi của ACĐ cũng suýt soát với 1,2, là 2 cầu thủ tỷ phú còn chơi ở kỳ World Cup này.
VII/ Lai lịch về các cầu thủ tham dự World Cup 2026
Trong số 1 248 cầu thủ tham dự World Cup, có đến 99 được sanh ở Pháp, cho thấy nước này là lò đào tạo các cầu thủ quan trọng nhất với 8 %, theo sau là các nước Âu Châu khác như Hòa Lan (với 67), Đức (50) và Anh (49). 99 cầu thủ này chơi cho 13 đội tuyển quốc gia, trong đó chỉ có 23 chơi cho đội Pháp (23 thay vì 26 vì có 3 cầu thủ không sanh ở Pháp là các anh Olise (ở Anh), thủ môn Samba (ở Congo) và tiền đạo Marcus Thuram (ở Ý), nghĩa là có đến 76 cầu thủ chơi cho các đội khác. Việc này cũng do có nhiều cầu thủ chơi cho các đội Phi Châu sanh ở Pháp như Algeria (13 cầu thủ), Congo (11) và Sénégal (10).
Đội tuyển gồm hầu hết các cầu thủ sanh ở nước ngoài là đội tý hon Curacao, với 25 trên 26 sanh ở Hòa Lan. Ngược lại có 8 đội gồm toàn các cầu thủ sanh ở nước nhà như Áo, Ba Tây, Colombia, Tiệp Khắc, Panama, Ả Rập Xê Út, Nam Phi và Thụy Điển.
Ngọn nguồn về đội tuyển Pháp
Đã có nhiều người khi thấy các cầu thủ đội Pháp đã ngạc nhiên tự hỏi đây là Pháp chính cống hay nước Phi Châu nào mà sao thấy hầu hết là da màu, hoặc đen hoặc cà-phê sữa, như trong hình sau đây:
Phải ngó kỹ lắm thì mới thấy 2 cầu thủ hoàn toàn da trắng đó là các anh trung vệ Adrien Rabiot (đứng hàng sau) và hậu vệ Lucas Digne (đứng hàng đầu). Thật ra thì các cầu thủ chơi cho một đội tuyển đều phải có quốc tịch của nước này, nhưng sở dĩ như vậy là vì Pháp khi xưa có nhiều thuộc địa, nhất là những thuộc địa ở vùng Bắc Phi khi xưa (thường nói tiếng Pháp) và người dân ở những xứ này di cư qua Pháp rất nhiều, từ đó sanh con đẻ cái thành ra trong tất cả các bộ môn thể thao của Pháp đều có mặt rất đông những người da màu này.
Điều này đã khiến cho những ai kỳ thị và có ý ganh ghét đội Pháp, như ông cựu Thủ Tướng TBN, đã cho rằng "đội này không có cầu thủ người Pháp chính hiệu con nai nào!".
VIII/ Nhận xét về trận chung kết giữa TBN và ACĐ
Theo các chuyên gia thì đây là trận chung kết tẻ nhạt nhất trong lịch sử World Cup và phải đợi đến khi đấu thêm giờ mới có dịp phấn khởi đôi chút. Giữa một đội TBN thật ra tuy có lối chơi toàn đội và áp đảo nhưng không có một hàng công với những tay chuyên phá lưới, và một đội ACĐ không chịu chơi hết mình, chỉ lo thủ, thì không thể nào hào hứng được. Đã có rất nhiều người tiếc khi so với trận với đến 10 bàn thắng tranh hạng 3 giữa Pháp và Anh, nhưng đây là một trận với rất nhiều hậu quả quan trọng nên không đội nào dám chơi hết mình.
Chúng ta cứ xem kết quả của những 5 trận chung kết trước đây, hầu hết đều phải đá thêm giờ, để hiểu rõ:
- 2006: Ý vs Pháp: 1 - 1 rồi đá luân lưu
- 2010: TBN vs Hòa Lan: 1 - 0 (đá thêm giờ)
- 2014: Đưc vs ACĐ: 1 - 0 (đá thêm giờ)
- 2018: Pháp vs Croatia: 4 - 2
- 2022: ACĐ vs Pháp : 3 - 3 rồi đá luân lưu.
Hình đội TBN trưng chiếc cúp sau khi thắng ACĐ trong trận chung kết.
Thành tích của 2 đội tranh chung kết TBN và ACĐ
Đội TBN, vô địch vào năm 2010, đã có thêm sao thứ hai, ngang hàng với các đội Pháp và Uruguay. Với trận chung kết này đội đã thực hiện một chuỗi chiến thắng là 38 trận và cũng đã lập thành tích hiếm hoi là thắng giải Euro vào năm 2024 rồi World Cup kỳ này. Đội còn là nước đầu tiên đoạt giải World Cup vừa nam lẫn nữ để chứng minh là nước này hiện đang thống trị nền túc cầu thế giới hơn bao giờ hết.
Sở dĩ được như vậy theo các chuyên gia là nhờ 2 lý do:
- Cách đào tạo các cầu thủ: cần biết ông HLV TBN Luis de la Fuente đã có dịp điều khiển đội TBN từ năm 2018, bắt đầu với các mầm non dưới 21 tuổi, và tiếp tục sau đó cũng với những cầu thủ này với đội tuyển chính thức từ năm 2022. Qua đó, ông đã có thể uốn nắn họ theo cách của mình đồng thời tạo cho họ một lối chơi ăn khớp.
- Một lối chơi toàn đội: cũng nhờ biết chơi ăn khớp với nhau và biết bao bọc lẫn nhau, nên TBN đã sáng chế ra một lối chơi toàn đội, điều này khiến tôi nhớ đến đội banh của CLB Hòa Lan Ajax Amsterdam vào những năm 1970, với ngôi sao Johan Cruyff, đã lập rất nhiều thành tích, với lối chơi gọi là ‘túc cầu toàn diện » (football total), qua đó công với thủ đều nhau, hễ công thì công hết còn hễ thủ thì thủ hết. Với lối chơi kiểu này, TBN đã hoàn toàn bao sân, nhất là ở hàng giữa với bộ ba Modri, Olmo và Ruiz, không để hở tý nào và khiến cho đội banh địch không thể nào phát triển lối chơi của mình như mong muốn và do đó rất ít cơ hội để gây nguy hiểm (cứ thấy trong trận chung kết, đội ACĐ phải đợi đến phút 107 mới có được một cú sút nguy hiểm thì đủ biết). Và điều này cũng cho thấy là bóng tròn là một môn thể thao dựa trước nhất trên toàn đội chứ không phải tài nghệ cá nhân như ông De La Fuente đã tuyên bố khi TBN thắng Pháp: « Hôm nay những cầu thủ giỏi nhất thế giới » (Pháp) đã thua « một đội tuyển giỏi nhất thế giới » (TBN).
Còn đội ACĐ, vô địch 3 lần, đã cho thấy họ vẫn có thể duy trì ở mức cao độ của làng bóng tròn toàn cầu. Cần biết đây là lần thứ sáu một đội đương kim vô địch lọt vào chung kết World Cup và đây là lần thứ bảy họ tham dự trận chung kết World Cup, chỉ có Đức là trội hơn (8). Trước khi đấu trận chung kết, họ đã đá không thua 13 trận World Cup liên tiếp, và riêng trong kỳ nay họ đã thắng tất cả 7 trận (đây cũng là một kỷ lục cùng với đội Ba Tây).
Sau đây là kết quả các trận chung kết World Cup từ 1930 đến giờ:
• 1930 : Uruguay (4-2 vs ACĐ)
• 1934 : Ý (2-1 ap vs Tiệp Khắc)
• 1938 : Ý (4-2 vs Hung Gia Lợi)
• 1950 : Uruguay (2-1 vs Ba Tây)
• 1954 : Đức (3-2 vs Hung Gia Lợi)
• 1958 : Ba Tây (5-2 vs Thụy Điển)
• 1962 : Ba Tây (3-1 vs Tiệp Khắc)
• 1966 : Anh (4-2 vs Đức)
• 1970 : Ba Tây (4-1 vs Ý)
• 1974 : Đức (2-1 vs Hòa Lan)
• 1978 : ACĐ (3-1 vs Hòa Lan)
• 1982 : Ý (2-1 vs Đức)
• 1986 : ACĐ (3-2 vs Đức)
• 1990 : Đức (1-0 vs ACĐ)
• 1994 : Ba Tây (0-0, 3-2 luân lưu vs Ý)
• 1998 : Pháp (3-0 vs Ba Tây)
• 2002 : Ba Tây (2-0 vs Đức)
• 2006 : Ý (1-1, 5-3 luân lưu vs Pháp)
• 2010 : TBN (1-0 vs Hòa Lan)
• 2014 : Đức (1-0 vs ACĐ)
• 2018 : Pháp (4-2 vs Croatia)
• 2022 : ACĐ (3-3, 4-2 luân lưu vs Pháp)
• 2026 : TBN (1-0 vs ACĐ)
Qua những kết quả trên thì cũng thấy là ACĐ, tuy đã 3 lần vô địch, nhưng cũng có đến 4 lần bi thua ở vòng chung kết.
Có một đội mà suốt đời không đoạt được giải đó là đội Hòa Lan, ngay cả trong thời kỳ vàng son với anh cầu thủ Johan Cruyff, vào chung kết 3 lần đều thua hết 3 lần.
Ba Tây với kỷ lục 5 lần vô địch cũng là đội đấu nhiều trận nhất ở World Cup với 119 trận và ghi nhiều bàn nhất với 247 bàn.
Còn nói về thành tích cá nhân trong vòng chung kết thì anh trung phong Pháp Mbappé là người đã ghi bàn nhiều nhất với 4 quả trong đó có một « hat trick » vào năm 2022, theo sau là trung phong Anh Geoff Hurst với 3 quả (cũng là « hat trick » vào năm 1966), đồng hạng với các cầu thủ Pelé, Vava của Ba Tây và Zinedine Zidane của Pháp.
Thành tích của ngôi sao ACĐ Lionel Messi sau khi thua 0 - 1
Đây là một kết thúc thật buồn cho thủ quân đội ACĐ, một huyền thoại về sự bền bỉ với những thành tích kỷ lục sau đây:
- tham dự nhiều trận nhất với 34 trận trong suốt 6 kỳ World Cup
- có nhiều trận thắng nhất tại World Cup với 23 trận
- có số phút thi đấu nhiều nhất tại World Cup với 2 635 phút
- 3 lần tham dự vòng chung kết World Cup (đồng hạng với cầu thủ Ba Tây Cafu)
- Cầu thủ đưa banh phá lưới nhiều nhất với 12 lần.
Trong kỳ World Cup này, trước trận chung kết, anh đã thực hiện một kiệt tác khi ghi được 8 bàn thắng và thực hiện 4 pha kiến tạo, dù đã ở tuổi 39. Cụ thể anh đã thể hiện vai trò quyết định trong mọi trận đấu trước khi vào chung kết: ở vòng bảng gặp Algeria (ba bàn), Áo (hai bàn) và Jordan (một bàn), sau đó ở vòng loại trực tiếp trước Capo Verde (một bàn), Ai Cập (một bàn, một pha kiến tạo), Thụy Sĩ (một pha kiến tạo) và Anh (hai pha kiến tạo). Tuy nhiên, chuỗi thành tích đáng thán phục của anh đã chấm dứt trong trận chung kết khi anh đã không ghi bàn cũng như không có pha kiến tạo nào và vì thế không thể khơi dậy cuộc lội ngược dòng.
Tất cả sau trận đấu thảm hại này đã khiến anh mất hết, từ chức vô địch World Cup, đến giải cầu thủ xuất sắc nhất World Cup (đã được trao cho anh thủ quân TBN Rodri) và, vì anh không ghi được bàn thắng nào thêm, mất luôn giải vua phá lưới vào tay anh Mbappé, chỉ với 8 bàn so với 10 bàn (không những vậy mà anh còn mất kỷ lục số bàn ghi trong suốt các trận đấu World Cup cũng lọt vào tay củ Mbappé với 20 bàn so với 19 bàn của anh).
Thành tích của vài "lão tướng" trong World Cup 2026
World Cup 2026 kỳ này cũng đã quy tụ nhiều "lão tướng", thật ra là những ngôi sao về chiều đã không còn chơi xuất sắc như xưa và đã gây ít nhiều thất vọng. Ngoài các sao Messi và Ronaldo đã đề cập rồi, còn vài cầu thủ như:
- Luka Modric trung vệ Croatia, người già thứ tư ở kỳ World Cup này với 40 tuổi, đã từng đoạt giải "quả banh vàng" và từng làm vẻ vang CLB Real Madrid nơi anh chơi, đã không gây thành tích gì đáng kể.
- Manuel Neuer, thủ môn Đức, một thủ môn trứ danh đã chơi cho đội tuyển Đức từ năm 2009 đến 2024, 23 lần tham dự World Cup và vô địch vào năm 2014, đã không có ảnh hưởng gì nhiều trên đội và đã không cứu được đội Đức trong loạt đá luân lưu đụng với Paraguay.
- Kevin de Bruyne, trung vệ Bỉ, 33 tuổi, đã từng lập thành tích với CLB Manchester City của Anh, nhưng chỉ ghi được một bàn trong tổng số 14 bàn thắng của đội Bỉ.
- Mohamed Salah, trung phong Ai Cập, 33 tuổi, được cho là cầu thủ xuất sắc nhất vùng Trung Đông từ xưa đến giờ, và đã tạo nhiều thành tích với CLB Liverpool của Anh, chỉ ghi được một bàn và một cú sút luân lưu.
IX/ Kết quả của sự mở rộng World Cup cho 48 đội (thay vì 32 như trước đây)
Có người e ngai việc mở rộng này, và cho vào tham dự những đội tuyển không có thành tích nào, sẽ khiến cho có nhiều trận đấu rất chênh lệch và không hào hứng gì cả.
Thế thì thử xét xem kết quả từng khu vực một sau đây:
- Âu Châu UEFA 16 đội: thêm được 3 đội so với kỳ trước nhưng có 2 đội là Thổ Nhĩ Kỳ và Tiệp Khắc được vớt chẳng làm nên trò trống gì và bị loại ở vòng bảng. Tổng cộng có 14 đội được vào vòng kế tiếp, thành tích này không có gì đáng nói.
- Nam Mỹ Comebol 6 đội: thêm được 2 đội, và đội Ba Tây nhờ vậy, tuy là chỉ hạng 5 trong vòng loại khu Nam Mỹ, đã có thể tham dự mà không phải đấu thêm trận phụ. Trong khi đội Uruguay, đã 2 lần vô địch, chơi rất tệ thì đội Paraguay, với lối chới rất bạo, đã lập thành tích loại đội Đức ở vòng 1/16 và chơi ngang ngửa với đội Pháp ở vòng 1/8. Tổng cộng có 5 trên 6 đội được vào vòng kế tiếp.
- Bắc Mỹ Concacaf 6 đội: cũng thêm được 2 đội nhờ có 3 đội chủ nhà. Còn 3 đội kia, Panama, Haïti và Curacao nhờ vậy mà được tham dự nhưng đều bị loại ở vòng bảng. Tổng cộng chỉ có 3 đội chủ nhà là được vào vòng kế tiếp.
- Phi Châu CAF 10 đội: thêm được đến 5 chỗ. Ngoại trừ đội Tunisia, tổng cộng có 9 đội trên 10 được vào vòng kế tiếp, một thành tích đáng kể cho châu này và nhất là đội tý hon Cape Verde.
- Á Châu AFC 9 đội: thêm được 3 chỗ. Kết quả rất là thảm hại, nhất là với những xứ "rệp" ở Trung Đông là Ả Rập Xê Út, Qatar và Irak đều đứng chót bảng. Tổng cộng chỉ có 2 đội là Nhật Bản và Úc là được vào vòng kế tiếp.
- Úc Châu 1 đội: Sau khi Úc nhảy qua chơi trong khu Á Châu, thì chỉ còn Tân Tây Lan trong khu vực này nhưng đội này, đứng hạng chót trong bảng của mình, không xứng đánh tham dự World Cup.
Qua đây thì chúng ta thấy cũng có lúc đúng, lúc sai vì đã có nhiều đội trên giấy tờ thì tương đối dưới chân nhưng cũng thực hiện vài thành tích bất ngờ đáng kể.
Thêm vài chi tiết về các đội cầu tham dự World Cup
Màu cờ sắc áo
Thường thì các đội tuyển mang màu áo biểu tượng cho quốc gia của mình, như Algeria màu xanh lá cây, Thụy Sĩ màu đỏ, Ba Tây màu vàng v.v... Tuy nhiên có nhiều đội mang màu áo không có gì liên quan đến màu cờ như đội Hòa Lan với màu cam, Nhật Bản với áo màu xanh da trời (thay vì trắng và đỏ như màu cờ), Úc với màu vàng và xanh lá cây (thay vì đỏ, trắng và xanh da trời như màu cờ) v.v...
Biệt hiệu
Thay vì gọi bằng tên của quốc gia thì mỗi đội thường có một biệt hiệu riêng, chẳng hạn:
Đức : "Die Mannschaft" (đội tuyển quốc gia)
Anh : "The Three Lions" (ba con sư tử)
Bỉ : "Les Diables rouges" (những quái thú đỏ)
Tây Ban Nha: "La Roja" (liên quan đến màu áo đỏ củ đội tuyển và màu cờ đỏ của quốc gia)
Pháp : "Les Bleus" (màu xanh da trời liên quan đến màu áo của đội tuyển và một trong 3 màu của lá cờ)
Á Căn Đình : "L'Albiceleste" (gồm các chữ "albi" (trắng) và "céleste" (xanh da trời), 2 màu của lá cờ quốc gia).
Ba Tây: "Seleção" (đội tuyển)
Canada : "Les Rouges" (Màu đỏ theo màu cờ của Canada và màu áo của đội tuyển)
Mỹ : "Team USA" hay "The Stars and Stripes"
Mễ Tây Cơ : "El Tri" (ba màu như màu cờ của Mễ)
Úc : "The Socceroos" (từ các chữ tiếng Anh "soccer" và "kangaroos")
Nhật: "Samouraï Bleu" (các hiệp sĩ màu xanh da trời là màu của màu áo đội tuyển)
X/ Những thất vọng toàn đội và cá nhân trong kỳ World Cup này
Thất bại thảm hại: Đội tuyển Brazil
Dưới sự dẫn dắt của ông Carlo Ancelotti (người Ý), đội tuyển Ba Tây có kỳ vọng sẽ lấy lại phần nào phong độ đỉnh cao. Tuy nhiên, các trận đấu vòng loại tại khu vực Nam Mỹ (xếp thứ 5 với 6 trận thua) cùng màn trình diễn hồi tháng 3 trước đội Pháp (1-2) đã khơi dậy những nghi ngờ đầu tiên. Sự trở lại được mong đợi bấy lâu của thần tượng Neymar, người cuối cùng cũng được triệu tập lần đầu tiên sau ba năm và tuy rằng bị thương, đã làm cả đất nước xúc động và thổi luồng sinh khí mới vào đội tuyển, nhưng điều đó vẫn chưa đủ.
Đội Ba Tây đã gặp khó khăn ngay từ vòng bảng, đặc biệt là trong trận gặp Morocco, đội này có lẽ xứng đáng nhận kết quả tốt hơn một trận hòa (1-1). Bị Nhật Bản dẫn trước trong phần lớn thời gian ở vòng 1/16, Ba Tây đã nhận lời cảnh báo đầu tiên và “cú dứt điểm” đã đến ngay ở vòng tiếp theo, với thất bại trước Na Uy của Erling Haaland, người lập cú đúp (1-2). Đã 36 năm rồi Ba Tây mới lại bị loại sớm như vậy tại World Cup, và kết quả vô cùng thất vọng này chỉ càng khẳng định thêm cuộc khủng hoảng trầm trọng đang ảnh hưởng đến môn thể thao vua ở xứ này.
Thêm một sự thất vong to tát: Đức
Sau thất vọng của đội Ba Tây, đã 5 lần đoạt giải, thì đến phiên đội tuyển Đức, đã 4 lần đoạt giải, cũng nối gót theo. Thật ra thì sau bao năm ngự trị trên nền bóng tròn Âu Châu với các ngôi sau như Sepp Maier, Franz Beckenbauer và Gerd Muller, Đức đã không còn kiếm ra những tài danh mới khả dĩ thay thế các đàn anh, và vì vậy bắt đầu tuột hạng từ sau những năm 2010 (hiện nay Đức chỉ đứng hạng 12 theo FIFA), nhường ngôi vị cho những đội như Pháp và TBN trong khu vực Âu Châu. Huấn luyện viên Julian Nagelsmann, dù đã cố gắng hết sức, nhưng cũng không thể nào lội ngược dòng và thất bại một cách cay đắng khi đội Đức bị loại ngay từ vòng 1/16 trước Paraguay (1-1, 3-4 sau loạt sút luân lưu).
Đó là chưa kể đội tuyển Ý, cũng đã 4 lần đoạt chức vô địch, nhưng còn thảm hại hơn nữa vì đã 3 kỳ World Cup liên tiếp mà không được tham gia, ngay cả lần này đả mở rộng đến 48 đội.
Một bất ngờ thú vị: Cape Verde
Có lẽ vài năm nữa, các cầu thủ của đội này sẽ nhận ra rõ hơn tầm quan trọng của thành tích mà họ đã đạt được. Làm sao có thể mô tả hành trình của các cầu thủ Cape Verde theo cách nào khác được? Trong lần đầu tiên tham dự World Cup, “Những chú cá mập xanh” không chỉ là đội duy nhất thủ huề với Tây Ban Nha (0-0) – đội sau này vô địch thế giới – trong vòng bảng mà họ còn kết thúc vòng bảng với thành tích bất bại (hòa 2-2 với Uruguay và 0-0 với Ả Rập Xê Út).
Ngoài ra, họ còn khiến đội Á quân ACĐ phải toát mồ hôi, buộc đối thủ phải bước vào hiệp phụ trong một trận vòng 1/16 vô cùng hồi họp. Được dẫn dắt bởi Vozinha, thủ môn kỳ cựu 40 tuổi, người đã gây tiếng vang không chỉ nhờ những pha cứu thua ngoạn mục mà còn bởi câu chuyện cảm động về người mẹ của anh – cuối cùng đã được phép nhập cảnh vào Mỹ sau khi từng bị cấm – đội tuyển xếp thứ 64 của FIFA này đã nổi bật nhờ lối chơi phòng ngự chặt chẽ.
Sự kiên cường anh hùng này, bất chấp nguồn lực hạn chế, đã giúp đưa quần đảo Tây Phi này trở thành nổi tiếng trên địa hạt túc cầu thế giới.
Hình anh Vozhona thủ môn của đội tuyển tý hon nhưng can trường Cape Verde.
Đội tuyển không may: Iran
Nếu có một đội đã quá xui xẻo trong kỳ World Cup này thì đó là Iran. Ai cũng đều không thích mấy ông đạo khùng của nước này nhưng riêng đội tuyển của họ thì đã chịu quá nhiều thiệt thòi trên phương diện thể thao khi bị chánh phủ Mỹ kiếm đủ chuyện để làm khó dể, chẳng hạn không được cư ngụ trên đất Mỹ (ở Tucson như đã dự dịnh) mà phải ở gần ranh giới Mễ, chỉ có 24 tiếng khi qua Mỹ đấu xong phải về ngay, nhiều người dìu dắt đội không được cấp chiếu khán v.v... Tuy vậy họ đã xém được vào vòng 1/16 nhưng bị đội Áo lấy chỗ khi đội này đã gỡ hòa với đội Algeria vào phút chót hết của khi đấu bù giờ 90+6.
Một thất bại cá nhân: Cristiano Ronaldo
Vua phá lưới Bồ Đào Nha Cristiano Ronaldo, 41 tuổi, với 233 lần khoác áo đội tuyển và 146 bàn thắng, đã đến với World Cup lần này là lần thứ 6 với rất nhiều thành tích khó ai bằng được như:
- cầu thủ duy nhất đã ghi bàn thắng trong suốt 6 kỳ World Cup anh tham dự
- cầu thủ đầu tiên nhất đã ghi 10 bàn ở World Cup và đứng đầu các cầu thủ phá lưới của đội tuyển Bồ Đào Nha
- cầu thủ duy nhất, vừa trẻ nhất và cũng là già nhất đã ghi bàn cho đội nhà, giống như Messi và Michael Laudrup của Đan Mạch
Trong kỳ này anh đã ghi được cú đúp vào lưới Uzbekistan (5-0) và thực hiện thành công cú phạt đền trước Croatia (2-1) ở vòng 1/16. Tuy nhiên sau đó thì anh lại hoàn toàn mờ nhạt trước Tây Ban Nha ở tứ kết (0-1), với chỉ 19 lần chạm banh trong 90 phút và đã không thể cứu vãn đội nhà bị loại. Dù được dân Bồ Đào Nha ngưởng mộ hết mình, nhiều khi được coi như thần thánh, siêu sao, với biệt hiệu là CR7, dường như đã cạn kiệt sức lực và giờ đây bị mang biệt danh “gánh nặng” thay vì danh hiệu “người hùng cứu quốc”. Tuy nhiên, thất bại này là trách nhiệm chung, đặc biệt là với ông Roberto Martinez, người đã tuyên bố từ chức ngay sau khi đội bị loại. Ông huấn luyện viên này của Bồ Đào Nha có lẽ đã quá tôn trọng vị thế của CR7 khi để anh thi đấu gần như trọn vẹn tất cả các trận đấu (giống như ông HLV Ancelotti đối với anh Neymar Ba Tây).
“Tôi ra đi với lương tâm thanh thản,” Ronaldo chia sẻ sau đó. “Tôi đã giành được ba danh hiệu cùng Bồ Đào Nha. Trước khi có tôi, họ chưa từng giành được danh hiệu nào. Tôi cảm thấy hạnh phúc.” Trước khi kết luận: “Đúng đây là kỳ World Cup cuối cùng của tôi, đúng vậy.”
Những cuộc chia tay đầy nước mắt. 3 siêu sao đang khóc hận: Neymar của Ba Tây, Messi của Á Căn Đình và Ronaldo của Bồ Đào Nha.
Và đây chắc là kỳ World Cup chót của họ, nhất là hai anh Messi và Ronaldo đã tham dự 6 lần rồi.
XI/ Nghề huấn luyện viên nghiệt ngã
Các huấn luyện viên của các đội tuyển được dùng như những con chốt thí, hễ không đạt kết quả tốt là bị sa thải như chơi. Sau đây là danh sách 18 huấn luyện viên đã bị sa thải hoặc tự ý rút lui (vì hết hạn giao kèo chẳng hạn):
• Didier Deschamps (Pháp)
• Roberto Martínez (Bồ Đào Nha)
• Zlatko Dalić (Croatia)
• Javier Aguirre (Mễ)
• Ronald Koeman (Hòa Lan)
• Sebastián Beccacece (Ecuador)
• Marcelo Bielsa (Uruguay)
• Steve Clarke (Tô Cách Lan)
• Hong Myung-bo (Nam Hàn)
• Sabri Lamouchi (Tunisia)
• Hervé Renard (Tunisia)
• Miroslav Koubek (Tiệp Khắc)
• Pape Thiaw (Sénégal)
• Rudi Garcia (Bỉ)
• Carlos Queiroz (Ghana)
• Jamal Sellami (Jordan)
• Vladimir Petković (Algeria)
• Julian Nagelsmann (Đức)
Trong danh sách trên có chuyện cũng hy hữu là có đến 2 HLV của đội Tunisia, Lamouchi và Renard, cùng bị sa thải trong một kỳ World Cup.
Nếu nói về lương bổng của các HLV thì ông Carlo Ancelotti, HLV của đội Ba Tây, dẫn đầu với khoảng 10,0 triệu € mỗi năm (tuy không đoạt được giải nhưng ông ta sẽ còn tại vị cho đến World Cup tới), theo sau là HLV của Đức, ông Julian Nagelsmann với 7 triệu € và HLV người ACĐ Pochettino của đội Mỹ với 6 triệu €.
Cần biết là HLV Didier Deschamps, người đã điều khiển đội tuyển Pháp từ 12 năm nay và sẽ đi về hưu sau kỳ World Cup này, chỉ đứng hạng 7 về thù lao với 3,8 triệu € tuy rằng ông đã đạt được những thành tích kỷ lục sau đây trong giải này:
- thắng tất cả là 19 trận, qua mặt HLV Helmut Schon của Đức với 16 lần
- là HLV tham dự World Cup nhiều lần nhất với 25 lần, ngang hàng với ông Schon của Đức.
Ngoài ra ông ta, nay đã gần 58 tuổi, có một thành tích đáng kể trong giới bóng tròn thế giới. Ông ta đã là cầu thủ trước khi là huấn luyện viên và trong vai trò này ông đã đoạt chức vô địch giải Âu Châu với đội Marseille của Pháp vào năm 1993. Sau đó ông đã chơi cho đội tuyển Pháp 103 lần từ năm 1989 cho đến năm 2000 với 54 lần là thủ quân. Với đội Pháp ông đã thắng World Cup vào năm 1998, lần đầu tiên cho Pháp, và giải vô địch Âu Châu vào năm 2000. Do đó, ông là người thứ ba, cùng với ông Zagallo (Ba Tây) và ông Franz Beckenbauer (Đức), đã đoạt giải World Cup vớ tư cách vừa là cầu thủ và vừa là huấn luyện viên.
Cũng cần biết là HLV Carlos Queiroz (người Bồ Đào Nha) là người sẽ dẫn dắt đội tuyển tham dự kỳ World Cup lần thứ năm liên tiếp (người thứ hai sau HLV Nam Tư Bora Milutinovic). Trước đó, ông đã điều khiển đội Bồ Đào Nha vào năm 2010 và Iran vào các năm 2014, 2018 và 2022. Năm nay, ông sẽ cầm quân đội tuyển Ghana.
XII/ Kết quả tài chánh
World Cup 2026 cho thấy FIFA không còn đơn thuần tổ chức một giải túc cầu. Họ đang gầy dựng một sản phẩm giải trí toàn cầu, nơi bóng tròn vẫn là trung tâm nhưng doanh thu đến từ rất nhiều lãnh vực khác nhau. Chính sự thay đổi chưa từng thấy này đã giúp FIFA tạo nên “cỗ máy in tiền” lớn nhất trong lịch sử
Mặc dù có vài vấn đề giới hạn chiếu khán, nhất là đối với các nước khu vực Phi Châu bị T.T Trum cho là thối nát, nhưng tựu trung kỳ World Cup này đã lập kỷ lục về số khán giả tham dự với 3 605 357 người chỉ trong 2 tuần lễ đầu, so với con số 3 587 538 người cũng được đạt ở Mỹ vào kỳ World Cup 1994 trong suốt thời gian thi đấu.
Theo thống kê tạm thời trên 102 trận (chưa kể 2 trận tranh hạng 3 và chung kết), World Cup 2026 đã thu hút hơn 6,73 triệu người đến sân, bình quân mỗi trận có 65 600 khán giả.
Một con số chưa từng có trong lịch sử gần 100 năm World Cup. Cụ thể giai đoạn vòng bảng với 72 trận đấu thu hút 4,66 triệu người đến sân cao hơn rất nhiều so với kỷ lục cũ cũng tại Mỹ là World Cup 1994 có 3,5 triệu khán giả đến sân xem các trận vòng bảng.
Trong số những trận đấu đã diễn ra có tám trận thu hút hơn 80 000 khán giả và điều này khẳng định khả năng tổ chức sự kiện đáng nể của 3 quốc gia Bắc Mỹ.
Hầu hết gần 7 triệu vé cho các trận đấu ở 16 sân vận động trên 3 nước tổ chức đã được bán đắt như "tôm tươi" (10 quốc gia có lượng người hâm mộ mua vé nhiều nhất lần lượt là Mỹ, Canada, Mễ, Anh, Đức, Colombia, Ba Tây, ACĐ, Úc và Pháp) và điều này đã làm giá vé tăng một cách khủng khiếp và khiến cho môn thể thao bình dân, thông thường dành cho đại chúng, thì bây giờ chỉ dành cho giới có tiền. Nhưng, để bào chửa, ông Infantino đã viện lý do là "giá cả đều tuân theo luật cung và cầu".
Cứ thử xem một vài thí dụ về giá vé:
- Giá vé trung bình xem đá vòng bảng là từ $400 đến $550 đô-la.
- Giá vé trung bình của trận đấu mở màn ở Mexico là $938 đô-la.
Cần biết vào năm 1994, tại kỳ World Cup đầu tiên được tổ chức tại Mỹ, vé vào cửa cho một trận đấu vòng bảng có giá từ $25 đến $30.
Riêng về trận chung kết, việc được chứng kiến trận này đã trở thành một đặc quyền chỉ dành cho một số ít người may mắn và có phương tiện. Theo Emisoras Unidas, ban đầu giá vé chính thức cho trận này dao động từ $2 030 (hạng cá kèo) đến $15 970 (hạng sang nhất). Nhưng dần dần thì tăng cho đến ngày cuối cùng, tuy rằng không còn 3 đội chủ nhà, lên đến thấp nhất là $4 600 và cao nhất là $32 970 (có người đã ví tương đương với giá một chiếc xe đua cáo cạnh loại Ford Mustang). Và Knightsbridge Circle, một dịch vụ trợ giúp cá nhân toàn cầu, đã xác nhận có khách hàng đã đặt mua 6 vé với giá $4 triệu cho toàn thể dịch vụ đến New York, vào sân và xem lễ trao giải.
Đó là chưa kể các chi phí ăn ở, di chuyển nhất là vì các trận đấu được diễn ra từ bờ Đông sang bờ Tây, và có nhìều nơi, các sân còn nằm ở ngoại ô, phải tốn thêm tiền chuyên chở công cộng. Nhưng không có gì ngăn cản được thú đam mê bóng tròn, "dù tốn bao nhiêu cũng chơi"!
Ngoài số khán giả có vé tham dự, còn phải kể rất nhiều dân hâm mộ đã tụ họp tại những “fan zone”, ở phía ngoài các sân vận động và những khán giả theo dõi qua truyền hình. Trong lãnh vực này, phải nhìn nhận là khán giả Mỹ đã bắt đầu để ý đến soccer khi đã phá kỷ lục với số người xem là 42 triệu trong trận tứ kết giữa Mỹ và Bỉ, và kỷ lục này đã bị phá trong trận chung kết với 63 triệu người (cách đây 4 năm, trận chung kết ở Qatar đã thu hút 22,3 triệu), tuy rằng vẫn chưa bằng môn American Football (đã thu hút đến 126 triệu trong trận Super Bowl).
Chi thu của FIFA
- Tiền thu và lời
Ước đoán là $11 tỷ nhưng cuối cùng đã lên đến $15 tỷ. Chu trình tổ chức một World Cup cho đến tháng tranh giải là bốn năm. Trong bốn năm 2023-2026, FIFA thu vào $4 tỷ đô-la. Trong tháng tranh giải thật sự từ 11/06 đến 19/07/2026, FIFA thu vào thêm hơn $10 tỷ nữa (3.9 tỷ tiền TV trả lệ phí truyền hình, hơn 3 tỷ tiền bán vé, và các doanh thu lặt vặt như bản quyền v.v…).
Nếu trước đây FIFA chỉ bán vé vào sân thì tại World Cup 2026, FIFA còn bán các gói dịch vụ VIP, du lịch, khách sạn, một mô hình tuy mới đối với bộ môn soccer, nhưng rất quen thuộc ở các môn thể thao vua của Mỹ như American Football NFL, bóng rổ NBA, mang tính thương mại lẫn giải trí cao, ngoài vấn đề thể thao chân thuần, ở Mỹ.
Rất nhiều cơ hội để kiếm tiền thêm đã được tạo ra chẳng hạn các cuộc “nghỉ mát" dài 3 phút giữa mỗi hiệp, ngoài cuộc giải lao truyền thống 15 phút giữa 2 hiệp, và cuộc giải lao này, trong trận chung kết, thay vì 15 phút đã được kéo dài đến 30 phút chỉ để tạo thêm dịp quảng cáo.
Có nhiều huấn luyện viên cho rằng những cuộc nghỉ thêm 3 phút làm mất đi cái trớn của trận đấu và còn mỉa mai “bây giờ không phải là football nữa mà là moneyball”, nhưng FIFA thì lấy cớ là trời nóng bức nên các cầu thủ cần được nghỉ để giải khát (thật ra thì hầu hết các sân vận động ở Mỹ đều có trang bị máy lạnh, ngoại trừ ở Philadelphia).
Con số thu vào kỳ này phá kỷ lục so với kỳ 2022 ở Qatar thu vào là $7.6 tỷ.
Vậy trừ đi dự ước chi là $3.8 tỷ thì tiền lời kỳ World Cup này được ước đoán là từ $7 đến $13 tỷ.
Chủ tịch FIFA Infantino và T.T Trump: có người cho đây là cặp bài trùngcó đầu óc kinh tế đã tạo thành tích tài chánh cho kỳ World Cup này.
Nhưng không biết việc chú trọng quá sức về tiền có làm lu mờ cái đẹp chân chính và cái truyền thống bình dân của bộ môn túc cầu hay không?
- Tiền chi tiêu
Ngoài một số tiền về hành chánh và tổ chức ở các thành phố tranh giải, thì FIFA phải:
Trả tiền thưởng cho các quốc gia tham dự như sao:
- Vòng bảng (48 quốc gia) : $ 9 triệu
- Vòng 1/16 (hạng 17-32) : $11 triệu
- Vòng 1/8 (hạng 9-16) : $15 triệu
- Vòng tứ kết (hạng 5-8) : $19 triệu
- Hạng 4 : $27 triệu
- Hạng 3 : $29 triệu
- Hạng 2 : $33 triệu
- Vô địch : $50 triệu
Cần biết là tuy được trả một số tiền "thù lao" nhưng phần đông các đội tuyển tham dự đều bị thiệt về mặt tài chánh vì chi phí ăn ở và di chuyển quá đắt, và nhiều khi cần phải được vào đến vòng tứ kết mới có hy vọng lời chút đỉnh.
Ngoài các đội tuyển thì ngay cả các Câu lạc bộ cũng nhận được chút tiền để đền đáp việc họ đã để cho các cầu thủ chuyên nghiệp của họ tham gia với đội tuyển trong kỳ World Cup.
Do đó có 3 CLB đã nhận được các khoản tiền nhiều nhất sau đây: Manchester City của Anh với 3,1 triệu €, Paris Saint-Germain của Pháp với 2,5 triệu € và Arsenal của Anh với 2,4 triệu €.
Bảng sắp hạng FIFA các đội tuyển
Sau khi World Cup đã kết thúc thì ngôi thứ các đội tuyển là như sau:
1 - TBN
2 - ACĐ
3 - Pháp
4 - Anh
5 - Ba Tây
6 - Morocco
7 - Bồ Đào Nha
8 - Bỉ
9 - Hòa Lan
10 - Mễ
Tựu trung thì 4 đội đứng đầu cũng như vậy so với trước khi tranh giải (chỉ có TBN soán ngôi vương của ACĐ). Trong 10 đội thì có 6 thuộc vùng Âu Châu, 2 thuộc vùng Nam Mỹ. Có đội Morocco của Phi Châu lập thành tích khi được sắp hạng 6 và đội Mễ của CONCACAF hạng 10, chắc cũng nhờ lợi thế là đội chủ nhà. Còn 2 nước chủ nhà kia thì Mỹ đứng hạng 16 (lên được một hạng) và Canada hạng 30 (không thay đổi).
Và đến đây cũng xin chấm dứt các bài tường thuật về World Cup 2026.
Biết đâu sẽ còn gặp lại vào năm 2030 ở kỳ World Cup tới sẽ được tổ chức tại 6 nước thay vì ba, gồm có các nước nằm phía Nam của Âu Châu là Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha cộng thêm Morocco, và có điều đặc biệt là các trận mở màn sẽ được tranh tại 3 nước Nam Mỹ là Á Căn Đình, Uruguay và Paraguay. Về phần các nước tham đự thì nghe nói sẽ còn « lạm phát » hơn nữa, thay vì 48 đội sẽ có 64 đội tham gia! Và cứ theo cái đà này thì có ngày Việt Nam sẽ có cơ hội tham dự …
Bye bye, Adios.
Nguyễn Duy Phước
