Phiêu Bay Tà Áo Trưng Vương - Trầm Vân

Lại Chuyện Tiếng V.C Nhân Mùa World Cup 2026 Vừa Qua - Nguyễn Duy Phước

 

Trong kỳ World Cup 2026, các báo chí hải ngoại tiếng Việt thi nhau tường thuật các trận đấu và qua đây cho thấy là cái đám ký giả, nhất là của tờ báo Người Việt, mà phần đông chắc là những tay Việt kiều sanh ở nước ngoài, đi bắt chước lối hành văn hổ lốn rặt mùi V.C, và nhiều khi không biết chúng móc đâu ra những chữ ngô nghê, quái đản không thể hiểu nỗi.

Sau đây xin trích vài "lời tồi ý xấu" với những chữ tô đỏ của đám ký giả quái thai này:  

- "Saudi Arabia không có cửa giành điểm.". Chúng nó bây giờ hay dùng chữ "cửa" thay vì "cách" hay "lối".

- "Uruguay bước vào trận đấu với vị thế cửa trên". Và lại cửa nữa, thay vì nói "trên cơ" hay "trên chân". Riết rồi sẽ có cửa dưới hay cửa mình!

- "Triết lý pressing cường độ cao". Đúng là câu văn lai căng, dị hợm. Làm gì mà có triết lý trong thể thao trong khi đó có chữ "chiến thuật", và làm gì mà hành văn lôi thôi thế thay vì nói một cách trong sáng "chiến thuật dồn ép mạnh".

- "Iran trận nào cũng phải chấp nhận “cung đường khổ ải.”. "Cung đường" trong đây có nghĩa là gì? Sao không nói "con đường nghiệt ngã"?

- "Trọng tài đã căng cờ việt vị". Bọn chúng khoái dùng chữ "căng" thay vì "phất cở.

- "New Zealand phải căng ra chơi với một Ai Cập". "Căng ra" với "Xẹp vào" là cái quái gì? Tại sao không nói "phải hết sức"?

- "Gakpo thực hiện pha căng ngang để Brobbey đệm bóng mở tỉ số." Lại "căng" nữa nhưng bây giờ là "căng ngang" thay vì nói "đá ngang" và "đệm bóng" là nghĩa gì? Chỉ cần nói "nhân dịp" là được rồi.

- "Pha đệm bóng chính". Lại "đệm bóng", chưa từng thấy trong môn bóng tròn có chữ "đệm" !

- "Tiền đạo Brian Brobbey nhả bóng một chạm", Hết "đệm bóng" đến "nhả bóng", đá banh chứ ăn uống sao mà phải nhả với nuốt? Và một "chạm" là gì? 

- "Messi với pha cầm bóng đâm thẳng vào trung lộ". Rồi quái đản hơn nữa khi chúng dùng chữ "cầm bóng", đá banh bằng chân chớ bằng tay sao mà "cầm"? Chúng nó ngu, thất học mà hay làm bộ ta đây đi dùng chữ Hán như "trung lộ". Chỉ cần nói một cách gọn gàng "dẫn banh vào giữa".

- "Bóng đá giàu tốc độ với nhiều bài tấn công đa dạng". Eo ôi phải ngã nón bái phục các ngài với lối hành văn của loài khỉ lên làm người. Chỉ cần viết "Trái banh đi nhanh khiến cho có nhiều pha tấn công ngoạn mục".

- "Yan Diomande trong pha phản công bài bản". Lại "bài" nữa. Không hiểu chữ "bài bản" có nghĩa là gì, thay vì nói "theo sách vở"?

- "New Zealand luôn đá với tư thế đội yếu gồng mình lên để bằng anh, bằng chị". Eo ôi chúng viết thế này có láo lếu không. Tại sao không viết "phải ráng hết sức để có thể ngang hàng"?

- "Olmo buộc thủ môn Martinez giật mình cản phá cú sút xa chịu phạt góc". Đúng là quá ngu, thay vì "tung mình" thì lại nói "giật mình". Và cách hành văn khó hiểu, thay vì nói "thủ môn Martinez tung mình để cản cú sút thành phạt góc".

- "Sau pha cứa lòng đẹp mắt ở phút 20". Ôi thôi đi dùng chữ quái thai, thô tục "cứa lòng" thì phải kinh tởm các ngài và cũng chẳng biết nghĩa gì?

-  "Nhưng cú nắn nót sửa lòng của cầu thủ đang thi đấu cho Bayern Munich lại chệch cột dọc trong tiếc nuối". Lại "lòng" nữa và cũng không hiểu "sửa lòng" nghĩa là gì trong lãnh vực bóng tròn?

- "Khi “con quái vật’ trong cậu ấy thức dậy thì không thể ngăn cản Messi được nữa”. Lại tục tỉu. Đọc mà cứ tưởng chúng muốn nói "con lợn lòng thức dậy"!

- "Cầu thủ vào sân thay người Bradley Barcola thực hiện đường chuyền thuận lợi cho Desire Doue bật cao đánh đầu.". Lại cách hành văn thổ tả, dài dòng thay vì nói "Cầu thủ Bradley Barcola vào thay đã đưa banh cho Desiré Doué nhảy lên cao đội đầu". Và con người chứ phải lò xo hay dây thung sao mà biết "bật"?

- "Đội trưởng Argentina nhận trọng trách thực hiện quả penalty. Tuy nhiên cú đặt lòng của Messi đã không thắng được thủ môn Shobeir". Chúng ngu đến nỗi gọi "thủ quân" là "đội trưởng". Còn "cú đặt lòng" thì chịu thua, không biết chúng móc đâu ra?

- "ACĐ gỡ hòa bằng một pha phối hợp đá phạt sách giáo khoa". Đúng là ngu, thay vì viết "theo sách vở" thì lại viết "sách giáo khoa"

- "Suốt nửa giờ đồng hồ đầu tiên, hai đội đề cao sự an toàn bên phần sân nhà". Lại lối hành văn nặng nề. Cần gì phải thêm chữ "đồng hồ"? Và chỉ nên viết "hai đội đã lo thủ bên phần sân nhà".

- "Trọng tài chính Ismail Elfath phải liên tiếp cắt còi để hạ hỏa những cái đầu nóng". Eo ôi "thổi còi" mà chúng gọi "cắt còi". Còn "hạ hỏa những cái đầu nóng" thì quá là ngây ngô thay vì viết "để bớt căng thẳng".

- "Anh càng ngày càng chơi co cụm trước sức ép khủng khiếp của Argentina". Lại cách hành văn nặng nề, thay vì nói "Anh rút về thủ".

- "Đội Pháp mà ai cũng nghĩ họ đã knock-out sau bốn bàn ở hiệp một". Bọn chúng bắt chước V.C không phân biệt danh từ hay động từ, thay vì phải nói "bị knock-out". Ngoài ra tiếng Việt có chữ "đo ván" thay vì chữ ngoại lai "khock-out". 

- "William đè hậu vệ Molina của Argentina đánh đầu ngược lên cho Ferran Torres trên đà băng xuống tung cú sút căng hạ gục thủ môn Martinez".

Lại viết dài dòng, khó hiểu thay vì "William lấn hậu vệ Molina của ACĐ đội đầu vào cho Ferran Torres để anh này tung cú sút làm bàn".

- "Yamal đã lợi dụng tình huống hậu vệ Digne đang luống cuống với pha khống chế bóng bổng đã “cài” người biến cú phá bóng của hậu vệ Pháp thành pha đá người phạm lỗi". Ôi thôi chỉ có chúng hiểu nỗi với cách hành văn bát nháo này. Thay vì viết một cách dễ hiểu: "Yamal đã lợi dụng lúc hậu vệ Digne đang luống cuống phá trái banh bổng để nhảy vào khiến anh này phạm lỗi".

Tạm ngưng nơi đây, nếu không viết cả ngày không hết.

Nguyễn Duy Phước

15 Bí Quyết Sắp Xếp Nhà Cửa Của Người Nhật Có Giá 0 Đồng

Chất Bảo Quản Thực Phẩm Làm Nguy Cơ Cao Huyết Áp Và Hại Tim - Huỳnh Chiếu Đẳng

Nguồn tin và  chi tiết: https://www.cnn.com/2026/05/20/health/food-preservatives-heart-risk-wellness?utm_source=cnn_Five+Things+for+Thursday%2C+May+21%2C+2026&utm_medium=email&bt_ee=0QTYNt7F3935Lh4hVbzVrP74yS2Nwo%2BqNqf47NO0Fbk%3D&bt_ts=1779360168025

HCD: Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những “tiếng mới” khó hiểu khó nghe)

Dưới đây là phần tóm tắt bản tin bằng Việt ngữ

Chất Bảo Quản Thực Phẩm Làm Tăng Nguy Cơ Cao Huyết Áp Và Đau Tim

Một cuộc khảo cứu quy mô tại Pháp vừa cho thấy các chất bảo quản thông thường trong thực phẩm mua tại chợ có liên hệ mật thiết đến chứng cao huyết áp và các bệnh về tim mạch.

Các Phát Hiện Khó Ngờ Về Chất Bảo Quản "Tự Nhiên"

• Mức độ nguy hại: Cuộc nghiên cứu theo dõi hơn 112,000 người và phát hiện các chất bảo quản dùng để diệt vi khuẩn, nấm mốc khiến nguy cơ bị cao huyết áp tăng lên 29%, và nguy cơ đau tim, đứt mạch máu não tăng 16%.
• Sự thật về chất "tự nhiên": Đáng chú ý là ngay cả các chất chống thối rữa được gọi là "tự nhiên" (như sinh tố C và chất dấm chanh - citric acid) cũng làm tăng 22% nguy cơ cao huyết áp cho những người ăn nhiều.
• Phân biệt nguồn gốc: Các nhà khoa học giải thích rằng sinh tố C có sẵn trong trái cây tươi thì hoàn toàn tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, sinh tố C dùng làm chất bảo quản trong thực phẩm chế biến sẵn thường là hóa chất do các xưởng bào chế tạo ra, nên chúng có tác động tiêu cực khác hẳn với dưỡng chất tự nhiên trong rau quả.

Mối Lo Ngại Từ Thực Phẩm Chế Biến Sẵn

Trước đây, các loại thực phẩm đóng hộp, đóng gói sẵn bị mang tiếng xấu vì chứa quá nhiều đường, muối và mỡ. Cuộc khảo cứu này đã lấp đầy khoảng trống dữ kiện khi chứng minh rằng chính các chất bảo quản riêng lẻ mới là thủ phạm giấu mặt gây hại cho tim.

Các chuyên gia y tế cho biết thực phẩm chế biến quá kỹ làm tăng 50% nguy cơ tử vong vì bệnh tim, tăng 55% nguy cơ béo phì, và khiến người ta dễ mắc bệnh tiểu đường cũng như bị chứng mất ngủ.

Danh Tánh Các Chất Độc Hại Được Chỉ Mặt

Trong số 58 chất bảo quản được súc tích nghiên cứu, có 8 chất cựu trào làm tăng huyết áp rõ rệt trong vòng 10 năm theo dõi. Chúng được chia làm hai nhóm:

• Nhóm diệt vi trùng, chống nấm mốc: Bao gồm Potassium sorbate (thường có trong rượu chát, bánh nướng, phô-ma, nước xốt); Potassium metabisulphite (trong rượu chát, nước trái cây, bia); và Sodium nitrite (loại muối hóa học chuyên dùng cho thịt nguội, lạp xưởng, thịt khói).
• Nhóm chống đổi màu, chống ôi dầu: Bao gồm sinh tố C, chất dấm chanh và các chất chiết xuất từ cây hương thảo. Trong đó, sinh tố C nhân tạo bị quy trách nhiệm trực tiếp làm tăng các bệnh tim mạch.

Ngoài ra, các cuộc nghiên cứu trước đó của nhóm tác giả này cũng chỉ ra một số chất bảo quản kể trên làm tăng nguy cơ ung thư (như ung thư nhiếp hộ tuyến, ung thư vú) lên 32% và tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường lên 49%.

Lời Khuyên Cho Người Tiêu Dùng

Mặc dù chất bảo quản giữ vai trò quan trọng trong việc giữ thực phẩm được lâu, tránh hư thối và giảm hoang phí, nhưng để bảo vệ sức khỏe, các nhà nghiên cứu đưa ra lời khuyên:

Biện pháp tốt nhất: Người tiêu dùng nên ưu tiên lựa chọn thực phẩm tươi sống, tự nấu nướng tại gia và tránh các món đóng hộp. Nếu cần sự nhanh chóng, hãy chọn các loại thực phẩm đông lạnh, vì chúng được gìn giữ bằng nhiệt độ thấp chứ không cần đến các hóa chất bảo quản.

Huỳnh Chiểu Đẳng (Quán ven đường)

Thơ Xướng Họa: Tuổi Học Trò - Mộng Mơ - Duy Anh - Kim Oanh

 

Bài Xướng:

Tuổi Học Trò

(Thể Lưỡng Đầu Xà)

Hờ hững chi em chớ hững hờ

Thơ tình anh viết gửi tình thơ

Hẹn hò trước cổng trường hò hẹn

Chờ đợi bên tàng Phượng đợi chờ

Nghếch ngốc mỏi mòn thời ngốc nghếch

Ngơ ngu si dại thuở ngu ngơ

Bút lưu kỷ niệm trang lưu bút

Mơ mộng học trò tuổi mộng mơ!

Duy Anh

Summer in Orlando FL. 5/2026

***

Bài Họa:

Mộng Mơ

Hờ ơ người hỡi chớ ơ hờ

Thơ thẩn đêm trường dạ thẩn thơ.

Hẹn ước se duyên nguyền ước hẹn

Chờ mong kết tóc vẹn mong chờ.

Ngốc ngu trí lãng nên ngu ngốc

Ngơ ngẩn lòng buồn khiến ngẩn ngơ.

Bút nét ngày xanh từng nét bút

Mơ tình để lỡ chuyện tình mơ...

Kim Oanh

Long Hồ Vĩnh Long: Tuổi Học Trò - Mộng Mơ

Gió Qua Thềm - Nguyễn Chí Ngoan

Minh hoạ Hoàng Tường

“Thằn lằn cụt đuôi ai nuôi mày lớn - Dạ thưa thầy con lớn mình ên”.

Bà Chín Xì cất tiếng ru nghe buồn thắt ruột. Con Xương dừng tay rọc lá dừa khô, mắt nó nhìn ra bến sông buồn lơ lửng. Bên trong nhà, thằng Đẹt đã ngủ từ lâu, chiếc võng vẫn đều đều theo quán tính cứ như chỉ cần ngưng lại một nhịp thằng Đẹt sẽ òa lên khóc tức tưởi, dỗ kiểu gì cũng không nín. Kể từ ngày con Xương ẵm nó về nhà, bà Chín Xì luôn tìm đủ mọi cách để dỗ nín thằng Đẹt như thể không muốn cho bất ai biết đến sự hiện diện của nó trong căn nhà.

Điều đó càng khiến cho người trong xóm xì xầm “hổng chừng con của con Xương đó, chứ em út nỗi gì”. Bà Chín khép hờ đôi mắt, nhớ lại ngày má con Xương dứt nó ra khỏi tay bà Chín Xì bằng câu nói gọn đeo: “Ở đây biết chừng nào mới ngóc đầu lên nổi”. Sau câu nói đó, con Xương quyết định nghỉ học làm người thành phố. Bà Chín Xì khóc muốn hết nước mắt nhưng vẫn không thể nào ngăn được đứa con gái cứng đầu. Bữa con Xương gom đồ đi, bà Chín Xì còn nhét vào tay con Xương chai dầu gió, mếu máo nhìn nó.

– Ở lại với ngoại đi con. Lên đó xe cộ, đường sá không biết đường đâu mà lần.

Con Xương cầm lấy chai dầu gió, nhưng hình ảnh về thành phố trong chiếc ti vi bé xíu cứ quanh quẩn trong đầu. Những ngọn đèn sáng rực, con đường đông đúc người xe trở thành niềm mong mỏi trong nó. Ở xóm Củ Năng này, đã có đứa trẻ nào có dịp đi thành phố đâu. Cho nên con Xương dúi chai dầu lại vào tay bà Chín Xì.

– Ngoại giữ lại phòng khi đau nhức. Ở thành phố cái gì mà không có, ngoại hơi sức đâu mà lo.

Chiếc đò Khánh Hội cập bến Củ Năng, mẹ con con Xương nắm níu nhau bước xuống đò, bỏ lại bà Chín Xì đứng thẫn thờ bên bụi bần già hiu hắt. Nghĩ, đoạn đó mà đưa lên phim chiếu trên truyền hình chắc khán giả khóc hết nước mắt. Bà Chín sống lủi thủi một mình trong căn chòi nhỏ với con chó già ngơ ngác. Chiếc cặp da bà xin của đứa cháu ở tuốt miệt Cần Đăng cho con Xương đi học vẫn còn treo tòn ten trên vách. Bữa đi, con Xương nói Tết sẽ về thăm nhà mà bà ăn đến cái Tết thứ tư nhưng bóng dáng con Xương vẫn còn xa hun hút.

***

Con Xương trở về xóm Củ Năng vào một ngày mưa như trút. Người nó quấn bít bùng đủ thứ, đứa nhỏ trên tay nó môi mỏ xanh chành. Bà Chín Xì tay chân lóng ngóng hết xách ghế rồi lại phụ con Xương cất đồ. Miệng bà run run như thể không phát ra thành lời. Đứa bé trên tay con Xương khóc ré, bà Chín Xì buông cái khăn xuống đất nhìn con Xương rã rời sau trận mưa dài.

– Đứa nhỏ này ở đâu vậy con?

Con Xương nhìn bà Chín Xì thở dài. Ngoài trời cơn mưa vẫn không ngừng trút nước.

– Con của má con với ông chồng mới.

– Rồi má mày đâu? Sao mày bồng nó về làm chi?

– Ở trển sống không nổi ngoại ơi.

Con Xương vuốt lưng vỗ cho đứa bé, động tác trông rất thuần thục. Đặt thằng bé xuống võng, con Xương vói lấy cái mềm rồi cẩn thận gấp lại đắp cho nó. Thằng bé lại nghẹo đầu ngủ thiếp đi. Bà Chín Xì vén tóc lại cho con Xương, bà như lần từng ngõ ngách trong người nó xem có sự đổi thay nào mà bà chưa kịp nhận ra. Ba năm xa cách, con Xương trổ mã hơn nhiều. Nó cao gần bằng bà Chín, giọng nói cũng khác đi, mặt nó bắt đầu nổi mụn li ti. Riêng chỉ có nước da đen là không thay đổi. Bất chợt con Xương sà vào lòng bà Chín, nước mắt nó chảy dài bết cả vào tóc. Bà Chín Xì ngồi vuốt tóc cho nó như ngày nào. Bên ngoài cơn mưa cũng vừa dứt hột.

Con Xương ngủ một giấc ngon lành. Bà Chín tê cứng cả chân nhưng cũng không nỡ đánh thức con Xương dậy. Nó chỉ giật mình thức dậy khi thằng Đẹt kêu khóc. Nó lồm cồm ngồi dậy bồng thằng Đẹt lên xi đái. Bà Chín Xì tá hỏa giật đứa nhỏ từ tay của con Xương, bà vạch miệng của thằng Đẹt ra nhìn. Con Xương nhìn bà Chín thở dài.

– Nó bị từ lúc mới sanh ra rồi ngoại. Người ta nói nó bị hở hàm ếch.

Bà Chín ôm thằng Đẹt vào lòng khóc ngất. Con Xương lặng lẽ ra sau bếp bắc nước sôi pha sữa, nước đã rộn ràng kêu ấm mà nó vẫn ngồi thẫn thờ nhìn những bọt nước trắng xóa ở đầu cây củi ướt.

– Nước sôi rồi kìa con?

Tiếng gọi với của bà Chín Xì làm con Xương giật mình. Nó châm nước vào bình rồi lắc đều. Đoạn nó nhúng bình sữa vào thau nước lạnh, chốc chốc lại đưa lên bóp sữa đổ ra tay coi nóng nguội thế nào, bà Chín Xì coi bận tìm trong bóng hình đó đứa cháu gái nhỏ ngây thơ ngày nào. Thằng Đẹt vẫn khóc ngằn ngặt trên tay bà Chín, con Xương nóng ruột, nó đặt chai sữa xuống bộ vạc rồi chùi hai tay vào quần ẵm thằng Đẹt từ tay bà Chín. Con Xương đỡ thằng Đẹt ngồi vào lòng, hai chân thằng Đẹt giạng ra, nó từ từ đút núm sữa vào miệng thằng Đẹt. Bà Chín Xì lấy gối đặt lên võng ra hiệu cho con Xương đặt thằng Đẹt nằm lên. Con Xương nhìn bà Chín lắc đầu.

– Con phải giữ như vầy để sữa không chảy vào mũi làm nó sặc.

Bà Chín Xì buông gối xuống ngồi sát lại hai đứa cháu tội nghiệp. Thằng Đẹt bú một hơi rồi ngoẹo đầu vào lòng con Xương. Bà Chín lui cui dưới bếp nấu cơm chiều, tiếng hát ru của con Xương làm cho buổi chiều ở xóm Củ Năng thêm chút cô đơn. Hàng xóm ghé mắt vào nhà nhìn con Xương đưa võng hát ru. Người xóm Củ Năng đinh ninh “con nhỏ bị dụ lên thành phố có con rồi người ta bỏ, giờ phải ôm con về quê”. Bà Chín Xì đứng trong nhà chửi đổng ra mà con Xương chẳng thèm để ý đến chuyện người ta bàn tán ra sao. Nó bới lại đầu tóc, xuống bếp dọn cơm. Lúc đi, nó cũng không quên nói với theo dáng bà Chín đang cầm chổi cùn quét hất ra phía những tiếng người xôn xao.

– Người ta có sức thì người ta nói mà ngoại. Hơi sức đâu mà ngoại bận tâm.

***

Suốt một tháng giấu thằng Đẹt trong nhà, bà Chín Xì luôn canh không cho ai bước vô nhà. Mấy lần con Xương định bồng thằng Đẹt ra ngoài sân tắm nắng mà bà Chín một mực không chịu. Con Xương đành bắc ghế ra sau hè ngồi nhìn đàn cò trắng chập chờn dưới cánh đồng, thằng Đẹt có vẻ thích thú cái khung cảnh bình yên đó, nó cứ nảy ngược ra phía trước mỗi khi thấy con cò, con cá quẫy nước. Con Xương lấy khăn lau nước mũi cho em, tay nó chạm vào vết hở ở môi của thằng Đẹt. Nước mắt nó rơi xuống đất mà thằng Đẹt cứ mải mê nhìn theo cánh cò cõng nắng bay đi.

Bữa bà chủ hụi Mười Thạnh tạt qua nhà nhìn thấy con Xương ẵm thằng Đẹt trên tay, bà đồn khắp xóm chuyện con Xương ẵm về thằng nhỏ bị sứt môi. Người xóm Củ Năng dồn mọi sự chú ý vào căn nhà nhỏ cặp mé mương, những cái chỉ tay khiến bà Chín Xì buồn tan nát.

Con Xương nắm tay bà Chín nói giọng buồn buồn:

– Trước sau gì người ta cũng biết mà ngoại. Mình ráng kiếm tiền đưa thằng Đẹt lên Sài Gòn phẫu thuật cho nó nha ngoại.

Bà Chín Xì mếu máo nhìn nó.

– Bộ người ta chữa được hả con?

– Con hỏi rồi, chỉ cần mình có đủ tiền là làm được hà ngoại.

Bà Chín Xì chỉnh lại cái đầu lại cho thằng Đẹt, bà khẽ hôn lên mặt đứa cháu trai đáng thương.

– Thằng nhỏ bảnh quá chừng. Vậy mà…

Đám trẻ con xóm Củ Năng vẫn thường núp ngoài đầu ngõ, chờ cơ hội vào nhìn thằng Đẹt. Bà Chín Xì cũng không còn khó chịu trước hành động của mọi người trong xóm. Điều bà bận tâm bây giờ là làm sao kiếm đủ tiền để tìm lại nụ cười cho đứa cháu trai tội nghiệp.

Nhìn riết rồi quen, người xóm Củ Năng không còn bận tâm đến chuyện của bà cháu con Xương nữa. Đám trẻ con trong xóm cũng không còn hiếu kỳ thập thò ngoài cửa nữa, có đứa còn vào nhà nựng thằng Đẹt, phụ con Xương đưa võng. Tụi thằng Tí, con Lài còn đem đồ chơi qua cho thằng Đẹt hay có bữa tụi nó còn bồng thằng Đẹt đi bắn đạn, tạt lon ngoài ngã tư. Những người già trong xóm, cứ chậc lưỡi nhìn thằng Đẹt “nhìn thương gì đâu”.

Con Xương được bà chủ vựa tôm mướn dọn dẹp trong nhà. Bà chủ vựa tôm cười hề hề lúc người ta nói “nhỏ đó mới ở trên thành phố về, biết có tin được không?”. Bà chủ còn hay biểu con Xương múc đồ ăn về cho thằng Đẹt hay có bữa buồn buồn bà rủ con Xương bồng thằng Đẹt lại nhà cho nó bò qua bò lại trong nhà cho vui. Bà chủ còn tiện tay dúi vào tay con Xương mấy bộ quần áo mới, bà lật thằng Đẹt ra hôn hít đủ đường, thằng Đẹt cười sặc sụa lúc bà chủ vựa tôm “cút hà” làm mặt xấu…

Bà Chín Xì bắc cái bếp lò, kê thêm cái bàn đổ bánh xèo bán trước nhà kiếm đồng vô đồng ra. Những bữa trời mưa, bà cháu con Xương toàn phải ăn bánh xèo thay cơm. Tụi thằng Tí, con Lài cũng được ké phần, tụi nó trả công bằng các đi lượm dừa khô, hái lá chuối giúp cho bà Chín. Hai bà cháu con Xương tằn tiện từng đồng một nhưng mỗi lần nhìn lại chỉ nghe thấy những tiếng thở dài mênh mông…

***

Má con Xương dắt chồng mới về ra mắt gia đình. Bà Chín Xì không thèm quan tâm đến mặt mũi của thằng rể ngang hông ra sao (chắc bà nghĩ sớm muộn gì nó cũng thay thằng khác, nhớ chi cho mắc công). Con Xương lầm lì không thèm để ý đến động tỉnh trong nhà, nó ngồi ôm khư khư thằng Đẹt vào lòng. Má con Xương lắc lắc cái lục lạc đưa về phía thằng Đẹt trong khi ông chồng mới nhảy lên võng nằm khoanh tay, ngáy khò khò. Con Xương kéo thằng Đẹt vào lòng lúc nó định quờ tay lấy cái lục lạc, má con Xương bỏ lục lạc xuống nhào lại ẵm thằng Đẹt. Vừa rời khỏi vòng tay của con Xương, thằng Đẹt đã khóc rống lên, má con Xương dỗ bằng đủ thứ đồ chơi mua về vẫn không thể nào làm thằng Đẹt ngưng khóc. Má con Xương đành trả thằng Đẹt cho nó lúc ông chồng nằm trong võng cằn nhằn:

– Um sùm vậy ai mà ngủ nghê cho được?

Mâm cơm chiều trở nên nặng nề hơn khi ông chồng mới chê ỏng chê ẹo thức ăn trên mâm. Vẻ mặt dửng dửng của bà Chín Xì với con Xương càng làm cho ông chồng mới tức anh ách. Ông chồng lườm nguýt vợ rồi bỏ ra ngoài sân. Tụi thằng Tí với con Lài chạy bán sống bán chết về nhà lúc thấy bộ mặt bặm trợn của ba mới con Xương; thằng Tí còn sém tè trong quần khi thấy ổng cầm khư khư cây kim tiêm chích vào tay, mắt lim dim ngước mặt lên trời.

Chồng mới gãi cổ ngáp hơi dài, nhướng mắt về phía má con Xương. Vẻ mặt sốt ruột muốn rời đi của ông chồng làm má con Xương bối rối. Má nó bước xuống ngồi gần bà Chín Xì, giọng xởi lởi:

– Con tính với má vầy. Má coi thử có được không nha. Má cũng lớn tuổi rồi, má để con dắt hai đứa nhỏ lên Sài Gòn tiện bề chăm sóc. Lâu lâu, con dắt tụi nó về thăm má.

Bà Chín Xì nhìn má con Xương ngạc nhiên, có bao giờ con nhỏ dùng cái giọng nhẹ nhàng này đâu. Bà Chín Xì còn chưa kịp nói gì, con Xương đã bồng thằng Đẹt lên giọng vang vang:

– Con với thằng Đẹt ở lại đây. Không đi đâu nha ngoại.

Ông chồng mới không còn đủ kiên nhẫn với cuộc nói chuyện chẳng đi đến đâu. Chồng mới ngồi trên bàn phì phà khói thuốc.

– Nó không chịu đi thì bắt thằng nhỏ đi.

Con Xương bước lùi lại đứng sau lưng bà Chín Xì trong khi thằng Đẹt không ngừng lắc cái lục lạc trên tay. Con Xương lú đầu ra.

– Không ai được bắt em con đi hết.

Má con Xương với tay bồng thằng Đẹt, con Xương dây lưng ra đỡ. Bà Chín Xì kéo má con Xương ra đến nỗi ngã nhào xuống đất. Con Xương cắn vào tay cha dượng hờ, ông tức giận tát cho nó một cú như trời giáng. Chị em con Xương té nhào vô cự củi, thằng Đẹt khóc rống lên mà trên tay vẫn cầm khư khư cái lục lạc. Má con Xương vẫn không bỏ ý định lấy thằng Đẹt ra khỏi tay con Xương. Vừa thấy má nó định cúi xuống bồng thằng Đẹt đi, con Xương đã bồng thằng Đẹt chạy ra ngoài kêu khóc. Hàng xóm chạy sang nhà đông nghẹt, tụi thằng Tí, con Lài còn cầm trên tay một nắm đá. Mấy chú hàng xóm bước vào nhà xem động tĩnh, thím Năm đỡ bà Chín Xì ngồi dậy. Má con Xương cười hề hề:

– Không có chuyện gì đâu. Mấy chú mấy thím về nhà đi. Tui về đây định dẫn hai đứa nó lên Sài Gòn nuôi nấng mà con Xương không chịu đi. Tui đành dẫn thằng Đẹt theo. Chứ má tui già cả rồi, sao chăm sóc cho nó được.

Con Xương bồng thằng Đẹt đứng ở ngoài cửa nói vọng vào.

– Mấy chú thím đừng có tin lời của má con. Má con bắt thằng Đẹt lên Sài Gòn để dẫn nó đi xin tiền người ta đó.

Con Xương nước mắt nước mũi lòng thòng.

– Lúc con ở Sài Gòn, má bắt con ẵm em ngồi ngoài đường xin tiền người ta. Má nói ráng xin được nhiều, má đưa em đi phẫu thuật. Vậy mà con xin được bao nhiêu tiền má cũng đem đi đánh bài, hút chích. Con phải ẵm em trốn về ở với ngoại. Mấy cô chú ơi! Đừng để má con bắt em đi.

Bà Chín Xì kêu khóc, gom hết đồ chọi ra sân. Bà lao vào đấm lên ngực má con Xương thình thịch:

– Tại sao mày ác quá vậy. Nó là con mày đứt ruột đẻ ra mà.

Chồng mới đẩy bà Chín ra, hét lớn:

– Con của người ta. Người ta có quyền bắt, ai dám cản.

Gánh đàn ông xóm Củ Năng đứng xung quanh chị em con Xương, thím Năm giữ bà Chín lại, chỉ tay về phía thằng Tí.

– Bây chạy ù lại ủy ban kêu công an xã lại cho tao. Coi thử ai bắt thằng nhỏ đi được.

Ngó thấy hàng xóm bu quanh, má con Xương nhặt cặp đồ dưới đất kéo tay ông chồng đi về. Ông chồng vừa bước ra khỏi mé lộ đã quay mặt vô nhà chỉ tay về phía gánh đàn ông trong xóm ra chiều thách thức. Bà Chín Xì ôm hai chị em con Xương vào lòng, hàng xóm xung quanh cũng không cầm được nước mắt. Chiều bắt đầu buông xuống trên từng nóc nhà, con Lài lượm lại cái lục lạc đưa cho thằng Đẹt. Cái lục lạc sau mấy lần rơi xuống đất đã không còn phát ra những âm thanh rộn ràng. Tiếng má của má con Xương chắc cũng vậy…

***

Từ dạo má con Xương cùng người đàn ông lạ mặt bước xuống đò rời khỏi xóm Củ Năng, nhà con Xương cũng nhiều người lui tới. Hàng xóm còn tự động xách cây, lá qua nhà phụ bà Chín cơi nới thêm cái quán bánh xèo. Đám trẻ xóm Củ Năng trưa nào cũng tạt qua nhà ngồi… hát ru. Thằng Đẹt được tụi nó bồng đi khắp xóm, lăn lộn nắng nôi mà nó vẫn mạnh cui cui. Bà chủ vựa tôm biểu con Xương xuống vỏ lãi theo bà đi cân tôm. Chẳng bao lâu, con Xương đã lựa hàng tôm một cách ngon lành, nhớ cả chủ vuông này thiếu bao nhiêu, chủ vuông kia hay chỉnh cân lệch ra sao.

Bữa bà Chín Xì với con Xương bồng thằng Đẹt lên Sài Gòn phẫu thuật, người trong xóm đưa ra tận bến đò. Tụi thằng Tí, con Lài cứ nắm tay thằng Đẹt lắc lắc. Thím Năm dặn dò không biết bao nhiêu chuyện trên đời. Bà chủ vựa tôm còn gọi điện cho thằng con trai học trên đó lại đón, bà tấp vỏ lại dúi vào tay bà Chín Xì một xấp tiền.

– Để dành phòng thân.

Bà Chín nhét tiền lại túi bà chủ vựa tôm.

– Bây làm vậy. Tao ngại lắm.

– Chín cầm lấy đi. Lên trên đó lỡ thiếu thốn cái gì rồi biết sao? Có gì thì nữa con Xương về làm trả lại cho con. Đó còn đó chứ có mất mát gì đâu.

Tụi thằng Tí, con Lài đứng trên bờ vẫy tay chào theo chiếc đò Khánh Hội đến lúc nó khuất dần sau đám quao giòn xanh biếc. Thím Năm đứng chắp tay ngước mặt lên trời cầu nguyện, bà chủ vựa tôm tháo dây buộc vỏ rời đi. Bến sông trở nên bình yên đến lạ, chỉ còn lại những dấu chân người hằn lên cỏ và nỗi lòng của người ở lại.

***

Thằng con trai của bà chủ vựa tôm gọi điện về nói, hôm nay bà cháu con Xương xuất viện. Cả xóm Củ Năng bắc ghế ra sân ngồi đợi, tụi thằng Tí, con Lài cứ chạy ra sông ngóng từng chiếc đò qua. Thím Năm còn nấu sẵn cơm nước chờ bà cháu con Xương về. Chiếc đò cuối ngày cập bến, bà cháu con Xương dìu nhau bước lên bờ; tụi thằng Tí, con Lài tranh nhau chạy xuống mũi đò xách đồ lên tiếp. Con Xương nở nụ cười tươi rói làm ai nấy cũng cảm thấy nhẹ lòng. Bà Chín ôm thằng Đẹt vào lòng đi thật chậm như sợ chỉ cần bà bước mạnh thêm một chút nữa sẽ làm thằng Đẹt giật mình. Hay tin bà Chín về, người trong xóm kéo lại mỗi lúc một đông, người lon sữa, người bịch đường, người câu hỏi thăm như làm cho mọi sự mệt nhọc trong người bà cháu con Xương vơi đi phần nào. Con Xương bới tô cơm ăn ngon lành, nó cười hề hề.

– Ngán cơm bệnh viện gần chết.

Con Lài cất tiếng hát ru mỗi khi nghe thằng Đẹt ọ ẹ. Cả xóm nhìn ba má con Lài cắc cớ “con nhỏ thèm em dữ lắm rồi đó chú thím”. Thằng Tí ôm cổ má nó “con cũng muốn có em”. Những tiếng cười rộ lên không ngớt trong căn nhà bé xíu. Bà Chín nói, bác sĩ dặn tuần sau lên tái khám. Cuộc phẫu thuật rất thành công, ổng còn nói để ổng trả lại nụ cười cho thằng bé, chứ ổng “giữ lại” làm gì.

Nghe bà Chín thuật lại, thím Năm thở phào nhẹ nhõm. Thím nói để tháng sau đi chùa trả lễ cho người ta. Bà chủ vựa tôm tạt qua nhà, cho một mớ tôm cua. Bà còn dặn đi dặn lại bà Chín:

– Con có quen mấy đứa y tá ở trạm xá. Sáng, Chín chở nó lên cho tụi nó coi thay băng nha. Đừng rửa bậy bạ ở nhà.

Ngọn gió từ mé sông thổi qua thềm nhà mát rượi. Bầy chim trên cành khẽ hót líu lo. Chắc chẳng bao lâu nữa, người xóm Củ Năng sẽ được nhìn thấy nụ cười của thằng Đẹt. Con Xương nằm trên đùi bà Chín Xì ngủ sau một chuyến đi dài, không biết lúc ngủ nó đã mơ thấy gì mà môi nó khẽ nở một nụ cười trong vắt…

Nguyễn Chí Ngoan

Đợi Chờ Vẫy Tay - Đỗ Công Luận

Kỹ Nghệ "Vặt Lông"

Ông Minh lắp cho thằng Cối chiếc xe đạp, thằng Cối thích thú chạy quanh hỏi hết cái này đến các khác.

Từ lúc mẹ thằng Cối mua chiếc xe về, nó bỏ cả iPad, xem hoạt hình, chỉ mong sáng mai được ra công viên cùng ông nội tập xe.

Hơn mười năm trước, ông mua nhà ở đây cũng chỉ vì trong quy hoạch có cái công viên rộng rãi.

Nghỉ hưu quanh quẩn trong nhà coi như đợi chết.

Bọn trẻ con không có chỗ chơi khác gì bị giam lỏng, đầu to, mắt cận, béo phì, tự kỷ chẳng qua không có không gian cho chúng vận động.

Thằng Cối háo hức, nó dậy từ sớm, thúc giục ông nội đem xe ra công viên tập.

Hai ông cháu đến gần công viên thấy Công an, dân phòng, tự quản, cùng xe ủi, xe xúc, cẩn cẩu và rất nhiều công nhân vòng trong, vòng ngoài.

Họ làm rào chắn không cho ai vào công viên.

Chuyện gì đang xảy ra?

Ông Minh thấy đám bạn thể dục đang túm năm tụm ba, bèn đến hỏi.

Mọi người bức xúc thông tin cho ông biết, Chính quyền thành phố giải phóng mặt bằng công viên thành đất sạch để đấu giá xây dựng chung cư, hay dự án gì đấy.

Dân cư xung quanh thấy công viên bị bỏ đi, đổ ra kín cả đường, họ bức xúc như thế chính quyền chẳng khác gì lừa dân.

Hơn mười năm trước, cái biển quy hoạch cắm ở đằng kia vẽ cái công viên rõ rành rành, bên dưới còn ghi rõ số quyết định phê duyệt quy hoạch của Chủ tịch thành phố. Họ phải mua đất, mua nhà giá cao cũng chỉ vì có cái công viên này.

Hoá ra, họ quy hoạch công viên rộng để giá nhà xung quanh tăng cao, giữ quỹ đất để “ăn thịt” dần.

Quy hoạch, thay đổi quy hoạch, giải phóng lấy đất tất cả đều quyền của họ.

Muốn làm gì, tự họ ra nghị quyết, cả hệ thống chính trị do họ lập ra, cùng nhất trí cao, cùng hưởng lợi, chia chác với nhau thì dân nào chống được, luật pháp có cũng bằng thừa?

Mặt trời bắt đầu lên cao, nắng tháng sáu làm không khí nóng hầm hập, nhưng không ai bỏ ra về.

Ngày mai cuộc sống của bao nhiêu người bị đảo lộn, mọi người không còn chỗ tập, chỗ chơi, tất cả quanh quẩn trong nhà như bị giam lỏng.

Các cụ nằm chờ chết, trẻ con quanh quẩn TV, iPad, điện thoại, chơi bi, đánh đáo trên giường…

Hỏi trẻ em sao không đầu to, mắt cận, béo phì, người cao tuổi không huyết áp, tiểu đường.

Sao họ ác đến như vậy, lúc nào cũng chỉ nghĩ mưu, nghĩ kế móc túi dân, bắt chấp tất cả miễn có tiền.

Tiếng còi của xe cảnh sát hú lên, cảnh sát cơ động 113 xuất hiện, họ mở loa kêu gọi mọi người giải tán.

Đám đông dần dần vãn đi, thất vọng và bất lực…

Mọi lực lượng chuyên chính, hệ thống chính trị đã vào cuộc quyết liệt thế này đứng đấy bàn cãi, bức xúc chỉ tự hành mình chẳng giải quyết gì, từ trước đến nay dân nào chống được chính quyền.

Ông Minh dắt xe đạp, thằng Cối thất thểu đi sau trở về nhà.

Thằng Cối mồ hôi, mồ kê nhễ nhại, mặt nó buồn rười rượi, vừa đi vừa hỏi:

“Ông ơi, bao giờ được tập xe đạp, hả ông?”

Ông Minh nhìn nó, mắt ông ngấn lệ, ông dỗ dành nó:

“Mai hai ông cháu mình về quê, tha hồ có chỗ tập”.

(1) Anh Quoc - KỸ NGHỆ “VẶT LÔNG” Ông Minh lắp cho thằng Cối chiếc xe... | Facebook

Nhạc AI: “THANK YOU” 29 Thứ Tiếng - Tô Lâm Parody Song

Tượng Đài "The Trail Of The Fallen" - Nhị Độ Hoàng Mai

Ảnh của TG

Tác giả lần đầu tham dự VVNM vào tháng 1-2024 với bài “Một Ngày Thăm Trường Võ Bị West Point”. Bà hiện định cư ở Texas và làm việc trong ngành giáo dục. Nhị Độ Hoàng Mai vừa nhận giải Đặc Biệt VVNM 2025. Sau đây là một bài viết ngắn và cảm động kể về Tượng đài “The Trail of the Fallen –Đường Mòn Tưởng Niệm Những Người Đã Khuất) trên đỉnh núi Popolopen Torne, tiểu bang New York.

***

Mùa hè năm nay, con trai tôi từ trường võ bị West Point về nhà nghỉ hè được hai tuần trước khi đi thực tập ở căn cứ quân sự Fort Hood tại thành phố Killeen, bang Texas. Trong lúc gia đình sum họp, con tôi có cho tôi xem một số hình ảnh về cuộc sống học tập của nó ở trường. Một bức ảnh đã khiến tôi dừng lại rất lâu sau khi con tôi cho biết đó là tượng đài “The Trail of The Fallen”. Con tôi đã chụp bức ảnh này trong một lần tập quân sự leo lên đỉnh núi Popolopen Torne. Có những bức ảnh không để lại ấn tượng nào cho tôi, một số bức ảnh gây cho tôi nhiều ngạc nhiên, thích thú và xúc động. Bức ảnh mà con tôi chụp tượng đài “The Trail of The Fallen” đã gợi lên trong tôi nhiều cảm xúc vì câu chuyện đằng sau bức ảnh này thật sự lay động lòng người.

Sau khi tìm hiểu về tượng đài “The Trail of The Fallen”, tôi quyết định viết về tượng đài này. Lòng biết ơn đối với những người lính Mỹ đã ngã xuống và lòng khâm phục đối với người đặt viên đá đầu tiên cho tượng đài này đã thôi thúc tôi viết về tượng đài “The Trail of The Fallen”.

Nói đến tượng đài hay đài tưởng niệm, chúng ta thường hình dung ra các bức tượng được tạc hoặc điêu khắc bằng đồng hay bằng đá cẩm thạch và thông thường được đặt trên các bệ đỡ cao. Tuy nhiên, tượng đài The Trail of Fallen (Tạm gọi là Tượng Đài Đường Mòn Tưởng Niệm Những Người Đã Khuất) là một tượng đài khác biệt với những gì chúng ta thường hình dung. Đây là một tượng đài độc đáo, được bồi đắp bằng hàng ngàn viên đá, to có nhỏ có, nằm trên đỉnh núi Popolopen Torne. Đỉnh núi này khá nhọn và trọc, với độ cao 942 feet so với mực nước biển, nằm trên một đoạn của tuyến đường mòn Timp-Torne trong công viên tiểu bang Bear Mountain, bang New York.

Tôi ước ao tôi có đủ sức khỏe để leo lên đỉnh núi Popolopen Torne để viếng thăm tượng đài này và để nghiêng mình trước những người lính Mỹ đã ngã xuống cho nước Mỹ thanh bình như ngày hôm nay. Tôi ước ao tôi có thể mang một viên đá khắc tên Bác Hai của tôi, leo lên đỉnh và đặt bên cạnh các viên đá khác bồi đắp nên tượng đài. Tuy vậy, lực bất tòng tâm, tôi biết tôi sẽ mãi không thể leo lên được tới đỉnh núi dù tôi có cơ hội quay trở lại nơi này vào tháng Tám năm nay. Một thanh niên trai tráng như con tôi còn phải ngần ngại khi tôi yêu cầu nó đưa tôi lên đỉnh núi vào tháng Tám này.

The Trail of The Fallen: tượng đài đầy tính nhân văn.

Đài tưởng niệm này được hình thành từ một khối đá xếp chồng khổng lồ do những người leo núi (hikers) và các gia đình quân nhân cùng nhau tạo nên. Họ mang theo những viên đá lên đỉnh núi để tri ân các quân nhân đã hy sinh.

Để đem được các viên đá lên đỉnh núi, người mang chúng phải vượt qua một quãng đường dài khoảng 2km. Quãng đường này tuy ngắn nhưng có độ dốc rất cao, có những đoạn khá gập ghềnh. Người đi cần phải bám vào đá, bám vào các sợi dây thừng được gia cố sẵn trên vách núi để đi. Đài tưởng niệm này được bồi đắp mỗi ngày khi các gia đình, đồng đội và cả những du khách đi ngang qua tiếp tục mang theo những viên đá mới. Nhiều sinh viên sĩ quan tại học viện quân sự West Point cũng đã tự mình leo núi, mang theo đá để bồi đắp cho tượng đài này.

Hàng ngàn viên đá, từ những viên nhỏ nằm gọn trong lòng bàn tay đến những khối đá nặng hàng trăm cân, đều được sơn tên, được viết tiểu sử hoặc viết lời nhắn gửi chân thành “Gone but Not Forgotten” (Ra đi nhưng không bị lãng quên) gửi đến những người lính đã hy sinh. Trên đỉnh núi còn là nơi đặt cờ, quân huy, thẻ bài quân nhân, áo khoác và các vật kỷ niệm chen lẫn giữa các hòn đá. Sát bên tượng đài là hai chiếc ghế bằng đá granite nặng hơn 350–400-pound đã được vận chuyển kỳ công lên đỉnh núi để tưởng nhớ hai cựu học viên West Point thiệt mạng tại Afghanistan: Thiếu tá Thomas Kennedy và Trung úy Daren Hidalgo). Câu chuyện về cuộc đời và sự hy sinh của họ là biểu tượng lớn cho lòng quả cảm tại đài tưởng niệm này.

Thiếu tá Thomas Kennedy là một sĩ quan Lục quân tận tụy, tốt nghiệp Học viện West Point (niên khóa 2000). Ông đã hy sinh bởi một kẻ đánh bom liều chết tại tỉnh Kunar, Afghanistan, vào ngày 8 tháng 8 năm 2012. Còn Trung úy Daren Hidalgo tốt nghiệp Học viện Quân sự West Point (niên khóa 2009), đã hy sinh vào ngày 20 tháng 2 năm 2011 tại tỉnh Kandahar, Afghanistan, do các vết thương gây ra bởi thiết bị nổ tự chế (IED).

Điều cần biết là hai chiếc ghế đá granite này được vận chuyển lên đỉnh núi Popolopen Torne hoàn toàn bằng sức người, không một trực thăng hay máy móc hạng nặng nào được sử dụng. Grant Nawoichyk và các tình nguyện viên từ các tổ chức hướng đạo sinh địa phương và các sinh viên sĩ quan West Point đã đóng góp công sức để khiêng vác các bộ phận rời như chân ghế và mặt ghế lên đỉnh. Họ đã sử dụng dây đai nâng chịu lực, dây thừng và khung gỗ chuyên dụng để khiêng vác. Họ thường xuyên luân chuyển nhân sự để khỏi bị kiệt sức và đảm bảo an toàn khi di chuyển qua những đoạn đường có độ dốc lớn. Sau khi vận chuyển thành công tất cả các bộ phận lên đỉnh núi, cả nhóm đã lắp ráp các kết cấu và bắt bu lông cố định chúng vào nền đá gốc để chịu được điều kiện thời tiết khắc nghiệt trên núi. Việc đưa hai chiếc ghế này lên đỉnh núi cao 942 feet (khoảng 287 mét) với địa hình dốc đá dựng đứng thật sự là một kỳ tích.

Ai là người đặt viên đá đầu tiên?

Ngay sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, Đại tá Quân đội về hưu Hank Keirsey đã tự mình thực hiện những chuyến leo núi lên đỉnh Popolopen Torne. Ông lặng lẽ mang theo những viên đá từ dưới chân núi lên đỉnh - mỗi viên tượng trưng cho một nạn nhân của các cuộc tấn công- vừa cầu nguyện vừa mong mỏi sự trở về an toàn của các quân nhân đang làm nhiệm vụ ở nước ngoài.

Khi các cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan ngày càng trở nên khốc liệt, đại tá Keirsey vẫn tiếp tục khuân vác đá lên đỉnh núi dốc cao 942 feet để tri ân những người lính đã hy sinh, đặc biệt là các cựu sinh viên West Point. Hình ảnh người cựu chiến binh luống tuổi miệt mài mang vác những khối đá nặng nhọc lên đỉnh núi đã truyền cảm hứng cho người dân địa phương, các cựu chiến binh, những người leo núi và cả các học viên West Point cùng với gia đình quân nhân. Họ bắt đầu mang theo những viên đá có kích thước lớn hơn lên đỉnh núi, nhiều viên được sơn màu sắc rực rỡ, viết tên hoặc khắc ngày hy sinh của những người đồng đội đã ngã xuống.

Theo thời gian, một đống đá tưởng niệm dần lộ diện và lớn lên ngay trên đỉnh núi hoang sơ. Dù đống đá tưởng niệm đã tồn tại nhiều năm và được cộng đồng đi bộ đường dài biết đến, nơi đây vẫn chỉ là một địa điểm tự phát và chưa được chính quyền công nhận chính thức vào thời điểm đó.

Grant Nawoichyk và sự ủng hộ của đại tá Hank Keirsey

Năm 2014, một hướng đạo sinh kỳ cựu thuộc đội 23 tại West Point, Grant Nawoichyk, đã quyết định chọn nơi nàyđể thực hiện dự  án “Hướng đạo sinh đại bàng” (Eagle Scout Project). Mục tiêu của cậu là cải tạo cung đường, bảo tồn đống đá kỷ niệm và biến nơi đây thành một đài tưởng niệm chính thống. Để thực hiện dự án, Grant Nawoichyk đã phải xin phê duyệt chính thức từ Ủy ban Công viên Palisades (Palisades Park Commission) để hợp pháp hóa khu vực tưởng niệm này.

Ngày 10 tháng 5 năm 2014, đoạn đường mòn leo núi dốc và hiểm trở thuộc tuyến Timp-Torne này chính thức được khánh thành với tên gọi “The Trail of The Fallen”. Trong dự án của mình, Grant Nawoichyk cùng các tình nguyện viên đã bổ sung những chi tiết quan trọng giúp hoàn thiện diện mạo của tượng đài như ngày nay. Họ đã cho đặt thêm các biển báo và đánh dấu lộ trình mòn một cách rõ ràng để đảm bảo an toàn cho người leo núi. Ngoài ra, họ cho dựng một ki-ốt cung cấp thông tin cho du khách ngay tại điểm bắt đầu của đường mòn trên đỉnh Đường Mine (Mine Road). Điều đặc biệt, họ đã vận chuyển kỳ công và bắt vít cố định hai chiếc ghế bằng đá granite nặng 400-pound (khoảng 180kg) lên đỉnh núi.

Đại tá Keirsey đã hết lòng hỗ trợ Grant Nawoichyk. Ngôi nhà của đại tá Keirsey nằm ở đầu đường Mine Road, ngay sát chân đường mòn. Ông vừa là một người gác cổng kiêm người chủ nhà hiếu khách. Ông cho phép các sinh viên sĩ quan tại West Point và các gia đình quân nhân đậu xe trong khuôn viên đất của mình. Ngôi nhà của ông luôn mở cửa làm nơi tụ họp để các gia đình quân nhân chia sẻ về những người thân đã khuất trước khi bắt đầu hành trình gian nan. Ông thường leo lên đỉnh núi cùng các nhóm du khách để thay thế những lá cờ Mỹ đã sờn rách tại đài tưởng niệm trên đỉnh.

Nếu không có việc đại tá Hank Keirsey đích thân mang những viên đá mang tính biểu tượng đầu tiên đó lên sườn dốc thì con đường mòn cùng những chiếc ghế đá granite tại đây đã không tồn tại như ngày nay. Chính sự kết hợp giữa ý nguyện thiêng liêng ban đầu của một cựu chiến binh (Keirsey) và lòng nhiệt huyết gìn giữ lịch sử của một người trẻ như Grant Nawoichyk đã tạo nên một tượng đài "Trail of the Fallen" đầy tính nhân văn, nơi mỗi viên đá mang lên đều mang một câu chuyện và linh hồn riêng. Ngày nay tượng đài “Trail of The Fallen” đã và đang trở thành một đài tưởng niệm có quy mô lớn.

Mỗi một tượng đài đều có một câu chuyện của riêng mình. Riêng câu chuyện của tượng đài The Trail of The Fallen vẫn đang được kể từng ngày và là một câu chuyện chưa có hồi kết. Câu chuyện của tượng đài này sẽ mãi làm lay động lòng người thế hệ hôm nay và những thế hệ trẻ mai sau, như đã từng lay động lòng tôi và gợi lên trong tôi nhiều xúc cảm.

Tôi mong muốn được gửi lời cảm ơn đến các gia đình quân nhân đang có con phục vụ trong quân đội Mỹ và cảm ơn những người lính Mỹ - Thank you for your service! Cuối cùng, tôi không quên cảm ơn Ban Biên Tập Việt Báo đã cho tôi có cơ hội chia sẻ câu chuyện về Tượng Đài “The Fallen of Trail” đến với độc giả người Việt trên toàn thế giới. Xin cảm ơn!

 

Tháng 7, ngày 17, 2026

Nhị Độ Hoàng Mai

https://vvnm.vietbao.com/a248351/cau-chuyen-tu-mot-buc-anh

Bánh Cóng & Bánh Cuốn

 

Thanh Loan chuyển

Chờ Em Trọn Đời - Nguyễn Duy Phước

Lời Ngõ Trong Buổi Ra Mắt Sách "Con Dế Mèn Của Mẹ" - Ngọc Ánh

  

Kính thưa các vị khách quý, các bậc trưởng thượng và những bạn bè thân hữu đang có mặt trong khán phòng chiều tối hôm nay.

Lời đầu tiên, tôi xin được gửi tới toàn thể quý vị lời chào trân trọng nhất và lòng biết ơn sâu sắc vì đã dành thời gian đến đây, để cùng tôi lật mở những trang sách vốn được viết nên không phải bằng mực, mà bằng những mảnh vỡ ký ức, bằng máu, nước mắt  và cả tình yêu sâu nặng nhất của cuộc đời tôi.

Nhiều người hỏi tôi: "Cuốn sách 'My Little Cricket' là một câu chuyện cổ tích phải không?". Tôi luôn trả lời rằng: Không. Đây không phải là một câu chuyện cổ tích. Đây là một sự thật nghiệt ngã của số phận, nhưng trong chính sự thật ấy, một tình yêu đã được thử thách và tỏa sáng.

Cuốn hồi ký này kể về Vy Dân – đứa con trai bé bỏng mang hình hài yếu ớt như một con dế mèn của tôi, và hành trình của hai mẹ con chúng tôi xuyên qua chiến tranh, ngục tù, sự ly tán đằng đẵng và  cuối cùng là cái chết của một con người vốn đã mỏng manh yếu ớt về thể xác.

Kính thưa quý vị,

Hơn 40 năm trước, tại vùng đất Đà Lạt lập cập lạnh, tôi đã sinh ra Vy Dân trong cảnh nghèo khó tột cùng của đất nước những năm hậu chiến. Một đứa trẻ thiếu cân, suy dinh dưỡng, chưa một lần được biết đến tấm tã lành hay hơi ấm của chiếc lò sưởi. Cha của Vy Dân đã phải đi bán từng giọt máu của mình để đổi lấy vài hộp sữa, chút thức ăn cho hai mẹ con. Khi đó, chúng tôi còn quá trẻ, nhưng chúng tôi có nhau và có một tình yêu mãnh liệt vì chung một lý tưởng chống CS độc tài

Nhưng giông bão đã không buông tha chúng tôi. Khi Vy Dân mới hơn 1 tuổi, tai họa ập đến. Tổ chức chống Cộng của chúng tôi bị tan vỡ,Cả cha và mẹ đều bị bắt. Đứa con thơ dại của tôi, thay vì được ẵm bồng trong vòng tay ông bà, đã phải theo mẹ bước vào phòng giam tối tăm, chật hẹp và dơ bẩn

Giữa bức tường đá xám xịt của nhà tù, thế giới của con tôi chỉ có màu áo tù sờn rách, có những con vắt đen bám vào chân mẹ ngoài đồng,những bữa ăn thiếu thốn qua ngày. Và những cơn sốt cao không một viên thuốc đã hành hạ thân xác con tôi mòn mỏi.

Thế nhưng, chính trong cái nơi tăm tối ấy, con dế mèn của tôi đã dạy cho tôi biết thế nào là sự kiên cường. Đôi tay con bị bại liệt, vô dụng, nhưng đôi chân con lại vô cùng mạnh mẽ. Con đã dùng đôi chân gầy guộc ấy để ôm lấy eo mẹ, dùng bàn chân nhỏ bé để lau nước mắt cho mẹ, cầm lược chải tóc cho mẹ, và đấm lưng cho mẹ sau những giờ lao động khổ sai kiệt sức. Vy Dân chính là đốm lửa duy nhất giữ cho tôi lòng ham sống, để tôi không buông xuôi trước nghịch cảnh. Mặc dù có những lúc tôi cũng yếu đuối chỉ muốn thắt cổ chết cả hai mẹ con, để thoát khỏi ngục tù khổ nạn nhưng cái đập chân hoảng sợ của Vy Dan đã làm tôi bừng tỉnh. Tôi ôm con tức tưởi Chúng ta phải sống để trở về con trai à.

Rồi một ngày, cuộc chia tay thắt lòng đã diễn ra. Để cứu mạng sống của con, để con có cơ hội được chữa bệnh, tôi đã phải quyết định trao con vào tay một tổ chức nhân đạo phương Tây khi con mới 9 tuổi, với một niềm hy vọng là con sẽ có cuộc sống tốt đẹp hơn , sẽ được chửa bệnh, được học hành, nhưng phải đánh đổi bằng nỗi đau của sự chia cắt mà một đứa trẻ chín tuổi lúc bấy giờ không thể nào hiểu được. Con đã khóc, con nói con không cần thiên đường, con không cần quần áo đẹp, con chỉ cần mẹ. Nhưng vì tương lai của con, tôi đã phải đẩy đứa con tật nguyền của mình đi xa nửa vòng trái đất.

Mười lăm năm đằng đẵng mất liên lạc, mười lăm năm tôi sống trong nỗi dằn vặt nhớ thương con Cho đến một ngày, nhờ sự kỳ diệu của lòng nhân ái và công nghệ, chúng tôi tìm thấy nhau. Vy Dân của tôi lúc này đã là một chàng trai 24 tuổi, đôi chân đã biến dạng hoàn toàn không thể cử động, cách giao tiếp duy nhất là thè lưỡi cho câu trả lời "yes và ngậm miệng cho câu trả lời "No

Nhưng quý vị có biết điều gì đã khiến tôi khóc nghẹn không? Ở đất nước Thụy Sĩ xa xôi ấy, con tôi đã dùng hai ngón chân còn chút cảm giác duy nhất của mình, tỉ mẩn click chuột suốt nửa tiếng đồng hồ chỉ để gõ một dòng chữ gửi cho mẹ: "Je t'aime maman" – Con yêu mẹ. Vy Dan không hề oán trách số phận,con  sống  bình an giữa những người tử tế, con chịu khó học hành trong khả năng giới hạn của mình, Con đã tự tay thiết kế những tấm thiệp Giáng sinh, bán ở chợ trời vào mỗi cuối tuần để gom góp từng đồng xu, với ý chí  mạnh mẽ là phải về lại Việt Nam tìm Mẹ, tự chi trả cho chuyến bay trở về Sài Gòn để đoàn tụ với mẹ sau 15 năm xa cách. Chuyến đi 10 ngày năm ấy chính là khoảnh khắc hạnh phúc nhất, trọn vẹn nhất trong cuộc đời của hai mẹ con chúng tôi. Con đã chứng minh cho tôi và cả thế giới thấy rằng: Hình hài con có thể tật nguyền, nhưng ý chí và tâm hồn con chưa bao giờ bị bẻ gãy. Con giống như biểu tượng của tuổi Tỵ mà con mang – một chú rắn không chân nhưng vẫn có thể bò qua năm cánh rừng, bảy ngọn núi bằng sức mạnh tinh thần bphi thường của lòng dũng cảm

Kính thưa quý vị,

Hôm nay, khi tôi đứng đây để ra mắt cuốn sách này, để kể một câu chuyện về thằng bé đã vượt qua nghịch cảnh để lớn lên, mặc dù Vy Dân của tôi bây giờ không còn nữa. Con đã nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 47 tại Thụy Sĩ, nhẹ nhàng như một tiếng thở dài, như một cơn gió thoảng qua. Con đã rời bỏ chiếc xe lăn, rời bỏ cái thân xác đau đớn để bay về phía cuối cầu vồng, nơi có người cha thân yêu đang chờ đón con, nhưng tôi không nói về cái chết để bi thảm câu chuyện mà nói về  Vy Dan đã sống như thế nào trong 47 năm qua.Nó là thằng bé tuyệt vời, nó cho ta biết thế nào là nghị lực là niềm tin là hy vọng yêu thương để luôn hướng về phía trước. Có một sự thật là sau ngày nó mất, người ta tìm thấy trên computer nó một email viết dang dở với dòng chữ  Con yêu Mẹ ở dòng cuối cùng chưa kịp bấm sent

Tôi viết cuốn sách này, trước hết là để giữ một lời hứa với con. Tôi đã hứa sẽ trở lại Thụy Sĩ vào mùa thu để mang cho con một chiếc lá vàng. Và tôi đã trở lại, dù con không còn ở đó, tôi đã đến "Khu rừng ký ức" nơi tro cốt của con hòa vào thiên nhiên để thắp nén hương và nói lời xin lỗi muộn màng đến con.

Tôi viết cuốn sách này, còn vì một món nợ ân tình lớn lao. Tôi muốn cúi đầu cảm ơn đất nước Thụy Sĩ, cảm ơn tổ chức Terre des Hommes, cảm ơn những người hộ lý, những tình nguyện viên như vợ chồng Lucine, Martin... những người xa lạ khác màu da, khác tiếng nói, nhưng đã chăm sóc đứa con bất hạnh của tôi bằng cả trái tim và tình yêu thương vô điều kiện cho đến hơi thở cuối cùng. Họ đã chứng minh cho tôi thấy: trên thế giới này, lòng nhân ái không có biên giới.

Và cuối cùng, tôi muốn gửi gắm cuốn sách này đến quý vị độc giả. Tôi không muốn quý vị đọc nó để thương hại cho số phận của mẹ con tôi. Tôi mong rằng, khi khép lại những trang sách này, quý vị sẽ tìm thấy một chút niềm tin, một chút hy vọng, và một sự trân trọng sâu sắc hơn dành cho những người thân yêu đang ở bên cạnh mình. Cuộc sống này có thể đầy rẫy bất công và nghiệt ngã, nhưng chừng nào chúng ta còn tình yêu thương, chừng đó chúng ta còn lý do để sống và vượt qua tất cả.

"Có những giọt nước mắt không cần thông dịch.

Có những tình yêu không cần ngôn từ.

Và có một tình yêu của người mẹ vượt lên trên tất cả. 

Mỗi người ra về sẽ mang một cuốn sách trên tay, như một quà tặng của Mẹ con dế mèn, giữ dùm tôi ký ức không thể bị lãng quên, một câu chuyện đã chạm vào trái tim của mọi người có mặt ở đây.

Ngọc Ánh