Khoảng
60 năm sau khi Chúa Giêsu ra đời, một cơn hỏa hoạn khổng lồ đã xảy ra ở thành
Rôma. Đám cháy kéo dài hơn một tuần lễ. Người ta đồn rằng Hoàng đế
Neron đã ra lệnh phóng hỏa. Ông ta muốn tiêu hủy thành phố Roma cổ xưa,
xây dựng lại một thành mới và đặt bằng tên của chính ông ta.
Neron
đã cố gắng hết sức để ngăn chận tiếng đồn ấy, nhưng nào có được. Cuối
cùng trong cơn thất vọng, ông ta vội tìm một đối tượng để trút lên đó mọi lời
nguyền rủa của dân chúng. Ông ta liền vu khống cho cộng đòan Kitô hữu ở
Roma là đã gây ra cơn hỏa hoạn. Lời tố cáo của Neron khai mào cho cuộc bắt
bớ tôn giáo kéo dài gần 300 năm. Một sử gia Rôma đã mô tả cuộc bắt bớ dưới
thời Neron như sau: "Các Kitô hữu bị đối xử tàn bạo khác thường. Nhiều
người phải khoác lên mình một tấm da thú để rồi bị đàn chó dữ cắn xé ra từng mảnh.
Nhiều người khác bị treo lên thập tự giá và ban đêm bị dùng làm bó đuốc đốt
sáng soi cho bóng đêm."
Để
tự vệ và duy trì đời sống tôn giáo của mình, nhiều Kitô hữu đã thực sự chui xuống
sinh hoạt dưới lòng đất. Họ đào được hệ thống đường hầm tỉ mỉ trong lòng
đất ở vùng có núi lửa tại Roma. Một số trong những đường hầm nổi tiếng
này dài đến nhiều dặm và được thiết kế như những mê lộ để gây khó khăn cho các
nhà cầm quyền đương thời.
Hiện
nay, một số những hang động này (được gọi là hang toại đạo), là những trung tâm
du lịch nổi tiếng, hấp dẫn du khách đi đến Rôma. Chính trong những đường
hầm này, các Kitô hữu đã từng tổ chức Thánh lễ, rửa tội các cháu bé và chôn cất
những người chết.
Trong
các tác phẩm của mình, Thánh Jerôme cho biết, khi còn là một chú bé, thánh nhân
và các bạn thường hay chơi trong các hang toại đạo. Sau đó nhiều thế kỷ,
các chú bé ở Roma cũng vẫn thường vui chơi trong các hang toại đạo. Một ngày nọ,
một nhóm các cậu bé đang đi lang thang qua các mê lộ, dưới đường hầm, đột nhiên
chiếc đèn pin duy nhất của chúng bị hỏng. Các chú hoàn toàn lâm vào bóng
tối, không biết lối ra, đang khi cả đám bị kinh hoàng cực độ, thì một chú bé cảm
thấy như có một đường rãnh bằng phẳng nơi nền đá của đường hầm; đường này dẫn
ra một lối đi đã được bào phẳng nhờ bước chân của hàng ngàn Kitô hữu trong thời
kỳ bị bắt bớ ở Roma. Thế là các chú bé lần theo những dấu chân các vị
thánh xưa và tìm được lối thoát khỏi hang sâu tối tăm và bình yên đến vùng có
ánh mặt trời.
Chúng
ta có hai lý do để suy nghĩ về câu chuyện trên:
Thứ
nhất, nó cho ta thấy cái giá khủng khiếp mà tổ tiên những Kitô hữu chúng ta phải
trả giá cho đức tin của họ. Nếu các đấng đã không trả giá đắt như thế, có
lẽ nhiều người trong chúng ta sẽ không được là Kitô hữu như ngày hôm nay.
Thứ
hai, câu chuyện các cậu bé trong hang toại đạo giống như một loại dụ ngôn cho
ta thấy các vị thánh ngày xưa vẫn còn đóng vai trò quan trọng trong cuộc đời
chúng ta như thế nào.
Nhiều
người trong chúng ta giống những chú bé trong các hang toại đạo: chúng ta bị lạc
lối, hoang mang vì những ý kiến xung đột nhau, chúng ta chả biết điều gì đúng
điều gì sai, giống như chúng ta đang bị lâm vào bóng tối, không biết rõ đường
đi nước bước. Câu chuyện các chú bé trong hầm mộ quả là một dụ ngôn cho
chúng ta.
Các
chú bé đã tìm ra con đường trong hầm mà nó được bước chân các vị thánh bào phẳng
hằng bao thế kỷ trước. Nhờ đi thoát khỏi bóng tối trong hang để tới được
ánh sáng ban ngày. Một cách tương tự, chúng ta cũng có thể bước theo các
vị thánh để tìm ra con đường dẫn chúng ta khỏi vùng tối tăm và hỗn độn của thời
đại chúng ta hầu đến được ánh sáng ban ngày.
Và
như thế, là mừng Các Thánh đem lại hai mục đích cho chúng ta:
Trước
hết, lễ này nhắc nhở chúng ta công ơn rất lớn lao của các thánh thời xưa là những
người đã bảo tồn đức tin Công giáo cho chúng ta.
Thứ
đến lễ này nhắc chúng ta nhớ nếu chúng ta biết bắt chước các thánh và noi theo
gương các đấng chúng ta cũng sẽ tìm ra lối đi dẫn chúng ta từ vùng tăm tối của
trần thế bước vào ánh sáng huy hoàng của Chúa.
Các
thánh chẳng phải là những người khác thường gì, các đấng cũng bình thường như
chúng ta, nhưng đã sống cuộc đời bình thường của các đấng một cách phi thường.
Chúng ta hãy dùng đoạn thơ nhan đề The Way (Con đường) của John Oxenham
để kết thúc; đoạn này tóm tắt lời mời gọi và sự thách đố mà ngày lễ các Thánh
hôm nay đặt ra cho mỗi người chúng ta:
"Ở
đó, có hai con đường mở ra trước mặt mỗi người; một con đường cao và một con đường
thấp. Những linh hồn cao thượng thích leo lên con đường cao mà đi, còn những
linh hồn thấp kém lần mò theo con đường thấp mà đi.
Giữa
hai con đường ấy là những linh hồn còn lại trôi vật vờ trên những vùng sương mờ
vô định. Nhưng mỗi người phải quyết định xem trong hai con đường ấy linh
hồn mình sẽ đi con đường nào."
Lễ
Các Thánh mời gọi chúng ta hãy can đảm bắt chước các thánh chọn con đường cao để
một ngày kia chúng ta cũng sẽ được xum họp với các đấng trên trời để chung hưởng
hạnh phúc vĩnh cửu muôn đời.
Lm.
Mark Link, S.J.
Anh Thập chuyển

