Sau tháng Tư năm 1975, chiến tranh
khép lại trên bản đồ.
Nhưng trong thân thể nhiều người
lính cũ của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, chiến tranh chưa từng chịu lui binh.
Họ sống giữa những con đường mang
tên mới.
Sống giữa những khẩu hiệu mới.
Sống giữa những người từng đứng bên
kia chiến tuyến, nay là “bên thắng cuộc”.
Và họ sống… bằng cách của mình.
⸻
Những bước chân không còn nguyên vẹn
Buổi sáng ở một góc chợ nhỏ, tôi gặp
ông Tư.
Một chân cụt ngang gối, ống quần xếp
gọn, chống nạng gỗ đã mòn tay cầm.
Ông trải xấp vé số ra tấm nylon.
“Chú mua giùm tôi tờ, lấy hên,” ông
cười.
Nụ cười hiền, nhưng mắt sâu như đáy
giếng.
Tôi hỏi nhỏ:
— Chân chú… mất hồi nào?
Ông nhìn xuống phần chân không còn
đó.
— Năm bảy hai. Quảng Trị. Bị pháo.
Lúc đó tưởng chết rồi. Ai dè còn sống để bán vé số.
Ông nói như kể chuyện của ai khác.
Không oán, không kể công.
Một người khách trẻ bước lại, cầm tờ
vé số, lẩm bẩm:
— Thời đó mấy ông thua mà.
Ông Tư cười nhẹ:
— Ờ, thua. Nhưng lúc đó tôi đâu có
nghĩ chuyện thắng thua. Tôi nghĩ tới thằng bạn nằm
bên cạnh, máu chảy ướt áo.
Câu nói rơi xuống,
không nặng, mà chìm.
⸻
Dưới gầm cầu, có một đời lính
Có những người không bán vé số.
Họ sửa xe lề đường.
Chiếc hộp đồ nghề cũ.
Cái bơm tay xì xì.
Tấm bảng viết nguệch ngoạc: “Vá xe –
10.000”.
Anh Ba cụt một tay. Tay còn lại đầy
dầu nhớt.
Một đứa nhỏ hỏi:
— Chú ơi, sao chú mất tay?
Anh Ba ngẩng lên, nhìn dòng xe chạy
ngược xuôi.
— Hồi trẻ chú nghịch dại.
Tôi biết anh không muốn nói.
Sau này anh kể riêng:
— Trận đó tôi ôm máy truyền tin. Đạn
cối rơi. Tỉnh dậy thì tay không còn. Thằng truyền tin phụ chết ngay bên cạnh.
Tôi hỏi:
— Anh có buồn không?
Anh im lặng lâu lắm.
— Buồn gì nữa. Còn sống là may. Có người còn không có mộ.
⸻
Sống giữa kẻ chiến thắng
Có những ngày lễ lớn, cờ đỏ treo kín
phố.
Những đoàn diễu hành đi qua.
Loa phóng thanh kể về “ngày toàn
thắng”.
Ông Năm, thương phế binh cụt hai
chân, ngồi trong căn chòi tạm ven sông.
Mỗi khi nghe nhạc hành khúc vang
lên, ông lặng lẽ tắt radio.
Đứa cháu hỏi:
— Ông nội, sao ông không coi tivi
diễn binh?
Ông xoa đầu nó:
— Thời ông… khác lắm con.
— Ông có phải người thua không?
Ông cười buồn:
— Ông là
người lính. Hết chiến tranh rồi, đừng chia thắng thua nữa.
Đứa nhỏ không hiểu. Nó chỉ thấy ông
nội mỗi lần trái gió trở trời lại ôm phần thân mình đau nhức, như thể chiến
tranh vẫn nằm đâu đó trong xương.
⸻
Không phải ai cũng khổ
Nói vậy không có nghĩa tất cả thương
phế binh VNCH đều sống dưới gầm cầu.
Có những người ra nước ngoài, con
cái thành đạt.
Có người mở tiệm nhỏ, sống an ổn
tuổi già.
Có người được con cháu kính trọng,
chăm sóc đủ đầy.
Nhưng ngay cả trong căn nhà khang
trang ấy, nhiều ông vẫn giật mình giữa đêm.
Vẫn mơ thấy tiếng pháo.
Vẫn nghe tiếng gọi của đồng đội.
Một người con hỏi cha mình:
— Ba có hối hận không?
Người cha nhìn lên bàn thờ, nơi tấm
hình chụp thời trai trẻ mặc quân phục.
— Hối
hận gì con? Ba làm điều ba tin lúc đó là đúng. Lính mà. Được lệnh thì đi.
Câu trả lời không có
hận thù.
Chỉ có một đời đã qua.
⸻
Điều họ mất không chỉ là chân tay
Có người mất chân.
Có người mất tay.
Có người mất cả tuổi trẻ.
Nhưng điều họ mất
nhiều nhất là danh phận.
Họ không được gọi là
anh hùng.
Không được truy tặng.
Không được vinh danh.
Họ chỉ là những ông
già bán vé số, sửa xe, ngồi lặng lẽ bên lề đời.
Nhưng trong ánh mắt
họ, nếu nhìn kỹ, vẫn còn một thứ không ai lấy được:
Lòng tự trọng
⸻
Chiều xuống, tôi mua thêm vài tờ vé
số của ông Tư.
Ông cười:
— Mua nhiều vậy làm chi?
Tôi đáp:
— Để nhớ.
Ông nhìn tôi lâu, rồi nói khẽ:
— Nhớ thì nhớ luôn mấy thằng không
còn sống nghe chú.
Giữa dòng người hối
hả, giữa thành phố của “kẻ chiến thắng”,
những người lính già
ấy vẫn sống.
Không ồn ào.
Không đòi hỏi.
Chỉ mong một điều giản
dị:
Được nhìn như con người.
Phạm Sơn Liêm
No comments:
Post a Comment