Saturday, October 10, 2026

Câu Chuyện Về Tổng Trưởng Y Tế - Xã Hội VNCH Trần Lữ Y ❤️1926-2000)

Hình BS. Trần Lữ Y trên Wiki


Ông sinh tại Sa Đéc, tên LOUIS, dân Tây, trong một gia đình thuộc ngành giáo dục Ông từ bỏ tên này và chuyển tên Việt là Lữ Y

1952 Theo học Y Khoa Đại Học Saigon
1957 , vừa hoàn tất năm thứ 5, được gọi nhập ngũ binh chủng nhẩy dù ( khoá đầu tiên y khoa nhẩy dù ) .Sau vì sưng màng phổi , ông được giải ngũ
Tiếp tục theo học y khoa, sang Pháp tu nghiệp
Về nước và trở thành giáo sư Đại học Y khoa Saigon khoa Huyết học
Không những là một bác sĩ giòi, ông còn là một nghệ sĩ vĩ cầm và một võ sinh.
Được Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu bổ nhiệm là Tổng trưởng Y tế - Xã Hội của miền Nam (1964-1969)
🌹

ĐÓNG GÓP THIẾT THỰC CỦA ÔNG CHO Y KHOA
Cải tổ ngành Y khoa
Xây dựng cơ cấu huấn luyện chuyên viên y tế
Mở lớp huấn luyện sinh viên Y khoa xuất ngoại tu nghiệp.
Nhờ giỏi chuyên môn và ngoại ngữ,ông liên lạc với các nước Pháp, Mỹ, Nhật, Đại Hàn và Đài Loan, yêu cầu yểm trợ trang bị kiến thiết khuếch trương các bệnh viện và cơ sở huấn luyện.
Ông được đánh giá là bậc thầy giỏi, đáng kính trọng, một quân nhân, một bộ trưởng liêm khiết, ngay thẳng, đạo đức, một bậc chính nhân quân tử, yêu nước thương dân.
Ông mất tại bệnh viện Jean Talon, Montreal ngày 25 tháng 8 năm 2000
Thật may mắn trong đời tôi được diện kiến ông khi chỉ là cô bé mươi mười tuổi đầu, lúc vào thăm cha tại bệnh viện Chợ Rẫy (1971). Khi ấy tôi chứng kiến ông hướng dẫn sinh viên y khoa thực tập. Giọng miền Nam sang sảng, vóc người cao to. Ông giảng lúc tiếng Việt, lúc tiếng Pháp và các sinh viên chăm chú theo dõi. Tôi nhớ tên ông là Trần Lữ Y vì nghe là lạ. Cha tôi bảo tên ông là LOUIS.

Dưới đây là bài viết về ông Tổng trưởng Y tế Xã Hội Trần Lữ Y, bài viết hay và duyên quá khiến tôi không thể không giới thiệu đến các bạn độc giả.

NHỮNG GIAI THOẠI VỀ VỊ TỔNG TRƯỞNG Y TẾ - BS TRẦN LỮ Y
(Huỳnh Minh - SA ĐÉC Xưa và Nay)
Trong giới Y khoa BS Lữ Y hầu như được lòng tất cả mọi người. Bên cạnh tài chữa bệnh lẫy lừng, ông còn là một vị Thầy đáng kính và cũng là một cấp chỉ huy được lòng thuộc cấp. Câu chuyện do Y sĩ Thiếu tá Trần Thanh Nhơn thuật lại (ông Nhơn là học trò của BS Trần Lữ Y)

VỊ TỔNG TRƯỞNG Y TẾ VỚI CÂY COLT BÊN MÌNH
Đó là một đêm trực khá bận rộn cuối tuần. Bệnh-nhân cấp cứu chờ được khám nằm la liệt cả phòng chờ đợi. BS trưởng-phiên và các sinh-viên trực đang đầu tắt mặt tối, thì một quan Năm (trung-tá) áo quần rằn ri, bên hông lủng lẳng cây Colt, hùng hổ xô cửa phòng điều-trị và bắt buộc các bác sĩ trực phải khám ngay cho người nhà của ông ta.

Ông văng tục và hăm dọa các nhân viên tại phòng trực. Nhìn cây súng bên hông vị sĩ-quan, và các cận-vệ của ông, ai nấy đều xanh mặt. Thời buổi chiến-tranh mạng người như cỏ rác. Lỡ ông Trời con nầy làm thiệt thì cũng mệt lắm chớ chẳng chơi! Tuy nhiên, nếu chiều ông để phải bỏ những người bệnh đến trước, thì cũng ê mặt giới thầy thuốc quá...

Đang phân-vân lo-lắng, thì Thầy Lữ-Y tình cờ bước vào kiểm soát các bác-sĩ trực. Ông bao giờ cũng mặc một cái áo cụt tay, bỏ ngoài quần, lại mang đôi dép da lẹp bẹp. Nếu chưa gặp và biết ông, không ai nghĩ ông là Thầy của những bác-sĩ và đương kim Tổng-trưởng cả!

Sau khi nghe các bác-sĩ trực tường trình nội vụ, và nhìn thấy thái-độ hung-hãn của vị sĩ-quan, ông túm ngay ngực vị trung-tá và nện một thoi như Trời giáng vào mặt ông quan Năm nầy. Ông trung-tá lồm cồm ngồi dậy, cho tay vào bao súng Colt bên hông. Các cận-vệ của ông cũng phản-ứng tức thì. Tiếng lên đạn súng AR 15 nghe lạnh mình.

BS Lữ-Y nhanh hơn ông trung tá và các cận-vệ của vị nầy nhiều: Ông rút ngay cây Colt trong mình, chĩa ngay đầu vị trung tá rồi lên tiếng:
- ĐM tao là BS Lữ-Y Tổng-trưởng Y-tế đây. Tổng thống Thiệu tao còn đéo ngán, hà huống gì tụi mầy. Thằng nào có ngon thì nhào vô đi .....
(Các đàn anh cho tôi biết : ông vốn là huấn-luyện-viên Thái-Cực-Đạo, và đôi lúc đem theo con "chó lửa" bên mình như hôm ấy).
Có lẽ đã nghe tiếng của Thầy Lữ-Y trước, và nhất là cái chức Tổng-trưởng của ông, nên vị sĩ-quan và đoàn tùy tùng đành ngậm bồ hòn mà về…

VỊ TỔNG TRƯỞNG NÔNG DÂN ĐẤT SA ĐÉC
Năm thứ 4, chúng tôi được phân phối đến bệnh-viện Nguyễn-Văn-Học Gia-Định để được Thầy Lữ-Y dạy về môn Bệnh lý. Nhà trường, vốn đã biết tánh Thầy, nên dặn-dò chúng-tôi phải đến trước 8 giờ sáng. Cả bọn tập họp trước phòng của ông từ 7 giờ sáng mà mãi đến 8.30 chẳng thấy Thầy ở đâu.

Chờ mãi không được, tôi đành đến hỏi một ông "già" đang ngồi gác chân kiểu dân quê trên chiếc ghế đặt trước phòng Thầy. Thật tình có kê súng vào đầu rồi bảo tôi đó là BS Tổng-trưởng tôi cũng đành phải nói không thôi. Ông có vẻ như một nông-dân nhà quê lên chờ khám-bệnh, lại phảng-phất nét đệ-tử "lưu-linh", làm sao tôi "dám" nghĩ đó là Thầy ???
Chưa kịp nói hết câu "thưa Bác ...", ông đã "xổ nho" vào mặt tôi:
- ĐM tụi mầy đi đâu mà giờ nầy mới tới ? Mới có năm thứ 4 mà như thế nầy thì sau nầy tụi mầy làm cái đéo gì được hả ?
Tôi không tin vào đôi tai của mình nữa.
Cái gì kỳ vậy ta : mình chỉ định hỏi phòng của Thầy Lữ-Y thì cái ông ni nầy chửi đông đổng là cái gì ???
Hay là ông ni nầy "đụng dây điện" ? Dù sao tôi cũng đường đường là một "chuẩn" bác-sĩ, trưởng nhóm sinh-viên, lại là một chuẩn quan Hai Quân Y, chứ bộ "cứt" sao cà ?

Đang chuẩn-bị trả miếng với "ông già quê", thì thời may BS Dương-Minh-Hoàng trưởng phòng đi đến.
Như đoán được cái "nóng" của tôi, anh vẫy tay :
- Thôi mấy em tập-họp lên giảng-đường chờ anh chút ...
Và anh quay sang "ông già quê" kính-cẩn :
- Thưa Thầy tại em kẹt cái Lumbar puncture (lấy nước tủy-sống) dưới khu. Xin lỗi Thầy. Để em đưa tụi nó xuống hội-trường chờ Thầy ...
Cha mẹ ơi ! Xém chút nữa là cuộc đời tôi có lẽ đã đổi-hướng ...
🌹
VỊ TỔNG TRƯỞNG ĐI TRỊ BỆNH “ĐÁI ĐƯỜNG”
Cái giai-thoại "Đái đường" của Thầy Lữ-Y nghe kể lại như sau:
Hôm ấy Thầy Lữ-Y đến khám-bệnh cho một bạn thân tại khu Khánh-Hội bùn lầy nước-đọng.
Đây là một bạn "nhậu" rất tâm-đắc nên Thầy phải đến tận nhà chữa trị.

Gia-đình người bạn lăng xăng chờ đón BS "Tổng-trưởng", nên chẳng mấy lát thiên-hạ đã ùn ùn đến để "xem mặt" ông Tổng-trưởng. Trong số nầy, thành phần dân nhi-đồng chiếm rất đông. Khám bệnh cho người bạn xong, ông lững thững ra về. Ông vốn có tật là uống bia thay nước. Trong xe lúc nào cũng có sẵn cả lố bia để "chữa lửa".

Khi gần đến chỗ xe đậu, nhu cầu vệ-sinh trong người ông bổng đòi hỏi dữ. Đi ngược về nhà người bạn thì bất tiện, và cũng do cái tính ngang-tàng, bất cần đời, Thầy cứ đứng ngay gốc cây mà ... xả !!! Lũ trẻ hiếu-kỳ được dịp la lên ầm ĩ: "Tụi bây ơi, ra coi ông bác-sĩ đái đường..."
Thầy Lữ-Y chẳng chút ngượng-ngùng, nhăn răng cười với lũ trẻ :
- Coi cái chó gì tụi bây ? Bộ bác-sĩ không có "cu" hả ?
P/s: một điều đáng tiếc là Page không tài nào tìm ra hình ảnh của BS Lữ Y, thôi thì để tạm hình ảnh tiêm chủng ở Nhà Thương Sa Đéc đầu thể kỷ 20, biết đâu trong số này có Ổng trong đó. “



Luật sư Lê Hà Thúy Lan , có comment rằng :
" * Ba của chị là bạn với ba của ông Lữ Y.
Ba ông Lữ Y tên Trần văn Chánh dạy Pháp Văn rất giỏi. Chị có đến nhà bác Chánh học sinh ngữ dĩ nhiên bác dạy không chịu thu tiền .
Nhà bác ở đường Phan Liêm một căn biệt thự đã bị tiếp thu, còn ông Lữ Y ở một căn dưới trong chung cư đường Nguyễn văn Giai quận 1, mẹ chị với chị có ghé chơi.
* Ông Lữ Y giỏi, trong sạch nhưng thích uống ruợu. Gia đình bác Chánh, các con học giỏi và hai bác rất dễ thương.
Chị biết rất rõ vợ chồng ông Lữ Y sống rất giản dị và vợ ông là người lai Pháp."

No comments:

Post a Comment