Những Con Tàu Nam Tiến Năm 1954

 

Cuộc di cư của gần một triệu đồng bào và hành trình tìm một quê hương mới

Mùa hè năm 1954, sau Hiệp định Genève, đất nước Việt Nam bước vào một giai đoạn nhiều biến chuyển. Giữa hoàn cảnh ấy, một cuộc di chuyển dân cư lớn lao đã diễn ra: hàng trăm ngàn người dân miền Bắc rời bỏ quê hương, hướng về miền Nam với mong muốn tìm một đời sống yên ổn và một tương lai mới.

Từ những làng quê Bắc Việt, từ Hà Nội, Hải Phòng, Bùi Chu, Phát Diệm và nhiều vùng khác, từng đoàn người lặng lẽ lên đường. Hành trang của họ thường rất đơn sơ: vài bộ quần áo, chút tiền dành dụm, những kỷ vật gia đình, đôi khi chỉ là một tấm ảnh cũ hay nắm đất quê nhà.

Trên bến tàu Hải Phòng ngày ấy, biết bao cảnh chia ly đã diễn ra. Có người rời mái nhà đã sống qua bao đời, có người xa mồ mả tổ tiên, có những bà mẹ ôm con nhỏ trong vòng tay, những người cha lặng lẽ nhìn lại quê hương lần cuối trước khi bước xuống tàu.

Để giúp cuộc di chuyển này, nhiều lực lượng đã tham dự:

1/- Chính phủ Quốc gia Việt Nam (sau đó là Việt Nam Cộng Hòa)

Chính quyền của Quốc trưởng Bảo Đại và sau này là chính phủ của Thủ tướng Ngô Đình Diệm đã tổ chức việc tiếp nhận, định cư và cấp đất cho người di cư tại miền Nam.

Nhiều vùng đất hoang, vùng kinh tế mới, các khu dinh điền được thành lập để giúp bà con có nơi sinh sống. Các trại tiếp cư được dựng lên tại Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định, Biên Hòa, Vũng Tàu, Đà Lạt và nhiều nơi khác.

2/- HẢI QUÂN HOA KỲ 

Hải Quân Hoa Kỳ đóng một vai trò quan trọng trong việc chuyên chở người di cư qua chương trình được gọi là “Operation Passage to Freedom”(Cuộc Hành trình Tự do). Nhiều chuyến tàu của Hải quân Hoa Kỳ đã đưa hàng trăm ngàn người từ miền Bắc vào miền Nam. Bên cạnh đó, tàu Pháp và các phương tiện khác cũng tham gia trong công cuộc di chuyển lớn lao này.

3/-Chính phủ Pháp

Dù Pháp rút khỏi Việt Nam sau thất bại Điện Biên Phủ, quân đội và chính quyền Pháp vẫn tham gia việc di chuyển dân cư trong giai đoạn đầu, vì lúc ấy Pháp còn giữ vai trò quản lý theo các điều khoản chuyển tiếp.

4/- Các tổ chức tôn giáo, đặc biệt là Công giáo

Các linh mục, tu sĩ và giáo hội Công giáo đã giúp đỡ rất nhiều người di cư, nhất là những gia đình Công giáo từ các giáo phận miền Bắc như Bùi Chu, Phát Diệm, Hà Nội, Hải Phòng.

Họ tổ chức:

• nơi tạm trú,
• phát lương thực,
• chăm sóc trẻ em, người già,
• giúp lập các làng mới.

Các linh mục, tu sĩ và giáo dân tổ chức nơi tạm trú, chăm sóc người già, trẻ nhỏ, giúp đồng bào tìm nơi sinh sống mới. Nhiều làng di cư được thành lập, trở thành những cộng đồng mới trên đất miền Nam.

Khi đặt chân đến vùng đất mới, đồng bào di cư phải bắt đầu lại từ con số gần như hai bàn tay trắng. Khí hậu khác biệt, đất đai xa lạ, cuộc sống ban đầu nhiều thiếu thốn. Nhưng với lòng chịu khó và tinh thần vượt khó, nhiều gia đình đã dần dựng lại mái nhà, khai phá ruộng vườn, mở cửa hàng, xây dựng cuộc sống và góp phần làm phong phú thêm sinh hoạt xã hội miền Nam.

5/- Người dân miền Nam

Một phần rất lớn sự giúp đỡ đến từ chính đồng bào miền Nam. Nhiều gia đình Nam Bộ mở cửa đón người Bắc di cư vào ở tạm, chia sẻ cơm áo và tình nghĩa xóm giềng trong những ngày đầu khó khăn.

Theo các ước tính lịch sử, khoảng gần một triệu người đã rời miền Bắc vào miền Nam trong giai đoạn này. Đây là một trong những cuộc di chuyển dân cư lớn nhất trong lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.

Cuộc di cư năm 1954 không chỉ là một cuộc chuyển dời từ miền này sang miền khác. Đó là câu chuyện của những con người mang theo ký ức quê hương, những nỗi buồn chia xa, nhưng cũng mang theo niềm hy vọng về một cuộc đời mới.

Những con tàu rời bến Hải Phòng năm ấy đã đi xa, nhưng hình ảnh những đoàn người trên bến cảng, những mái nhà mới dựng lên nơi đất lạ, và những trang đời được viết tiếp trên miền Nam vẫn còn là một dấu ấn sâu đậm trong lịch sử Việt Nam thế kỷ thứ hai mươi.

(3) BẢO TỒN TIẾNG VIỆT | # **Những Con Tàu Nam Tiến Năm 1954** | Facebook

Thanh Loan chuyển