Mìền Bắc Nói Bắt Xe - Miền Nam Nói Đón Xe - Cổ Nguyệt

Ở phương Bắc, người ta thường bảo nhau đi "bắt xe". Nghe chữ "bắt", tự dưng thấy cả một sự quyết liệt và hối hả. Chữ "bắt" gợi lên hình ảnh một cánh tay đưa ra dứt khoát, bắt lấy một nhịp sống đang trôi nhanh, bắt lấy một cơ hội để kịp giờ chuyển bánh.

Trong cái bảng lảng của sương mù hay sự tấp nập của phố phường Hà Nội, việc "bắt" được một chuyến xe giống như một kỳ tích nhỏ trong ngày. Nó mang theo sự chủ động, có chút gì đó can trường của người dân xứ lạnh, luôn muốn nắm giữ và điều khiển lịch trình của mình một cách gọn ghẽ nhất. Xe đến, người đi, mọi thứ diễn ra mau lẹ như chính cái tên gọi của nó.

Ngược về phương Nam, cái nắng miền nhiệt đới dường như làm mọi thứ mềm mại hơn. Người miền Nam không "bắt", họ đi "đón xe".

Chữ "đón" nghe sao mà tình nghĩa! Nó không đơn thuần là tìm một phương tiện di chuyển, mà giống như đang đợi chờ một người quen, một người khách quý. Hình ảnh một người đứng bên vệ đường, dưới bóng cây râm mát, tay vẫy nhè nhẹ khi thấy bóng xe từ xa, đó chính là "đón". Nó tượng hình đến lạ kỳ, là sự mở lòng, là tâm thế sẵn sàng đón nhận.

Người miền Nam coi chiếc xe như cái duyên. Xe ghé lại, bác tài nở nụ cười, khách bước lên tay xách nách mang, câu chào tiếng hỏi rôm rả như người trong nhà. Chữ "đón" ấy mang theo cả cái cốt cách hào sảng, thong dong của dân sông nước, nơi mà thời gian dường như trôi chậm lại một nhịp để người ta kịp nhìn mặt nhau, kịp trao nhau một chút tình tâm giao.

Khi ngôn từ là lăng kính văn hóa

Nếu "bắt xe" là một hành động dứt khoát để chinh phục đích đến, thì "đón xe" lại là một nghi thức nhỏ để bắt đầu một hành trình bằng sự tử tế. Một bên là sự năng động, thực tế; một bên là sự lãng mạn, trọng tình.

Có lẽ vì vậy mà khi nghe ai đó nói: "Để tui ra đầu đường đón xe", ta thấy lòng nhẹ nhõm như sắp được đi chơi hội. Còn khi nghe: "Phải ra kia bắt xe ngay cho kịp", ta lại thấy một tinh thần khẩn trương, đầy trách nhiệm.

Dù là "đón" hay "bắt", suy cho cùng đều là để đi về phía trước. Nhưng qua cái cách gọi tên, ta mới thấy yêu thêm tiếng Việt mình – một ngôn ngữ mà chỉ cần thay đổi một chữ thôi, đã thấy cả một bầu trời văn hóa và tính cách của con người mỗi vùng miền hiện ra rõ mồn một.

tiếng miền Nam mình nói ra không chỉ để hiểu, mà là để thương, để thấy cái hình cái bóng của quê cha đất tổ trong từng lời ăn tiếng nói hằng ngày.

Cổ Nguyệt 

Nguồn: FB

Thanh Loan chuyển