Trường La San Taberd là
một trường học tại Sài Gòn, được thành lập từ thời Pháp thuộc, hoạt động từ năm
1873 đến năm 1975, tọa lạc ở số 53 đường Nguyễn Du, Sài Gòn, gần góc đường Tự
Do. Trường này vốn là sản nghiệp riêng của Hội truyền giáo Công giáo, có công
và thanh danh lớn trong việc đào tạo nhơn tài trong xứ thời bấy giờ. Những người
điều hàng trường Taberd được gọi là sư huynh. Khoảng cuối năm 1865 có sáu sư
huynh dòng La San (một dòng tu Công giáo với mục đích giáo dục cho trẻ em
nghèo) rời Toulon, Pháp sang Việt Nam.
Khi đến Sài Gòn vào đầu
năm 1866 các sư huynh tham gia quản giáo trường Trung học Adran (Collège
d’Adran) vốn đã được các linh mục thuộc Hội Thừa sai Paris mở ở Sài Gòn từ năm
1861. Vì có tiếng dạy giỏi, các sư huynh được nhiều nơi như Chợ Lớn, Mỹ Tho lần
lượt xin mở trường vào năm 1867, rồi đến Vĩnh Long và Sóc Trăng, vào năm 1869.
Nhưng tới năm 1879, chánh quyền ở Pháp thay đổi chánh sách, ngưng cấp học bổng
và không tài trợ nữa. Trường Adran buộc phải đóng cửa vào khoảng năm 1887.
Trường La San Taberd –
Sài Gòn
Vào năm 1873, Linh mục
Kerlan (1844-1877) quyết định mở một trường nghĩa thục dạy các trẻ bị bỏ rơi,
trong số đó có nhiều trẻ em lai. Trường được gọi theo tên của Jean-Louis
Taberd, Giám mục địa phận Nam Kỳ từ 1830 tới 1840. Khi trường Adran đóng cửa,
những học trò của trường này được đem gởi đến theo học trường Taberd. Do gặp
khó khăn về tài chánh, Linh mục Kerlan mời các sư huynh Dòng La San (Les frères
des Ecoles Chretiennes Jean Baptiste de La Salle) trở qua giúp ông.
Năm 1889 có 9 sư huynh
từ Marseille qua. Năm sau đó, các sư huynh tiếp nhận trường tư Taberd, lúc đó
có khoảng 160 học sinh mà một nửa ở nội trú. Số học trò theo học tăng nhanh,
nên năm 1891 có thêm 5 sư huynh theo qua, mở thêm một trường nghĩa thục nằm
ngay cạnh trường Taberd. Các sư huynh lại mở thêm một chi nhánh ở Vũng Tàu và
sau này ở nhiều nơi khác. Do sự sắp xếp của Linh mục Kerlan, Hội Thừa sai gánh
chịu trách nhiệm tài chánh đối với những trường do các sư huynh điều hành và giảng
dạy. Năm 1897, trường Taberd được mở rộng thêm.
Vào niên khóa
1973-1974, trường có 115 lớp, 7464 Học sinh từ lớp 2 đến lớp 12 (bao gồm các cấp
tương đương tiểu học, trung học cơ sở và phổ thông hiện nay).
Trường được điều hành bởi
các sư huynh Dòng La San và áp dụng các lý thuyết của thánh Gioan La San
(Jean-Baptiste de la Salle) đặt ra, là chú trọng tới việc giáo dục phát triển
các phần: Trí dục, đức dục và thể dục. Trong trường có sân bóng chuyền và bóng
rổ, cùng các bàn bóng bàn trong phòng thể thao để học sinh tập luyện. Nhờ đó,
sau này, từ nơi đây đã gây niềm hứng thú thể thao và góp phần tạo dựng các vận
động viên danh tiếng sau này như Lê Văn Tiết, Trần Cảnh Được…
Ngoài ra, trường còn
chú ý hướng dẫn học sinh làm việc thiện và hiểu biết đời sống người nghèo.
Trong những năm đầu thập niên 1970, học sinh Taberd các lớp 9 và 10 hàng tuần
được hướng dẫn đi thăm viếng các khu lao động nghèo, hớt tóc cho các em nhỏ và
phát thuốc cho những người đến khám bịnh ở những trạm chẩn bịnh miễn phí, theo
toa các bác sĩ và các sinh viên y khoa. Học sinh cũng được dạy học thêm nghề
như như chụp hình, rửa ảnh, sửa radio…
Sau năm 1975, tất cả
các trường La San bị nhà nước thu lại trưng dụng hết các nhà dòng trên danh
nghĩa là MƯỢN, nhưng tới nay 50 năm rồi xài luôn khỏi trả. Và những công trình
lợi ích xã hội các chúng cũng cướp luôn của người dân tới nay cũng chẳng ai có
và biết đấy là cái gì. Khi quyền con người không có, thì đòi hỏi cái đáng được
hưởng của dân thì làm gì có mà đòi. Mà có chăng nữa cũng van xin lạy lục mới kỳ
chớ! Nhưng các thứ nó được quy ra bằng tiền kể cả nhơn cách của một con người
trong cái xã hội này nó thúi nát vậy đấy. Từ sau 1975, dường như tất cả hai miền
đất nước đang quay về sống như thời nguyên thủy mà chẳng ai dám nói, chỉ biết
cúi đầu im lặng. Học sinh thì được dạy những thứ rác rưởi vào đầu, không tài phản
bác hay hùng biện sai trái không cần biết và không lắng nghe và tiếp thu. Như một
cổ máy được lập trình, sống chỉ biết tham lam ích ích kỷ và nhu nhược đến đê
hèn. Một lối giáo dục mà trước đây không hề có tại Miền Nam. Khi chương trình
giáo dục TỰ DO- KHAI PHÓNG - NHƠN BẢN.
Nên Trường La San
Taberd bị đóng cửa năm 1976, sau đó cơ sở trường được dùng làm trường Trung học
Sư phạm và sau đó là trường Trung học Phổ thông Chuyên Trần Đại Nghĩa thì không
có gì là lạ.
Dạ Lan Thanh
No comments:
Post a Comment