Một chương trình của Ban Số Dzách trên Youtube
Sài Gòn trước năm 1975 – nơi con người sống sát nách chiến tranh, sát rạt thời cuộc, mà vẫn không quên cười. Cười để sống, cười để bớt lo, cười cho quên tiếng đạn réo, tiếng còi hụ lúc nửa đêm. Và hỏi căng thẳng quá làm sao sống? Muốn lấy lại thăng bằng cho cuộc sống người Sài Gòn cười dai nhất, cười lăn cười bò nhất? Xin thưa: bằng lời nhạc chế!
Không phải loại “chế” theo kiểu YouTube ngày
nay, mà là những bản nhạc vàng, nhạc quê hương, nhạc học sinh – được
người Sài Gòn ta thêm mắm dặm muối, lật ngược câu từ, xào nấu bằng cả cái tánh
hài hước của dân Sài Gòn. Kết quả là những “món âm thanh nướng mọi” nghe một
lần là nhớ…đời đời kiếp kiếp, nhớ từ nhỏ lúc tóc còn xanh nhớ tới già
đầu hói.
Nếu Paris có Edith Piaf, Ý có Luciano Pavarotti, thì Sài Gòn mình có… Ban Kích Động Nhạc Số Dzách với các danh hài: Xuân Phát, Tùng Lâm, Thanh Thoại, Hồng Phúc. Mấy ông hề nầy chỉ cần cái miệng và cây đàn, là đủ khuấy động cả phòng trà, làm khán giả cười… sặc, cười ặc ặc.
Mở lại mấy băng cassette cũ, bảo đảm cười từ
đầu băng tới đít băng. Những bản “Trai Không Tìm Chợ Đông”, “Ba Chàng Độc
Thân”, “Xì Đô La Đô Con Tôi Lấy Chồng” – chỉ nghe tựa thôi là mắc cười rồi như
đang ngáy mà bị em dựng anh dậy để chọc léc vì em ngủ không có được.
Đỉnh cao của nghệ thuật nhạc chế là lấy nhạc nghiêm túc, sướt mướt, lụy tình tz – rồi bẻ chữ ra một phát, thành ra trò chọc quê bá đạo.
Ví dụ:
“Trời đêm dần tàn…”
“Tôi dắt nàng đi ra nhà hàng…
Hay:
Trời đất! Đang mùi mẫn dắt nhau đi, bỗng dưng…ướt cái quần nylon! Cười muốn lộn ruột!
Nhạc chế của người lính trận
Trong cảnh bom đạn, nhạc chế là liều thuốc bổ.
Mấy anh lính, thay vì than nghèo kể cực, bèn mượn nhạc than… tiền lính tính liền
nên xin tiền vợ
“Em ơi tiền lương ít,
có tiền không,
đưa anh vài ba trăm…”
(Chế từ “Đêm Buồn Tỉnh Lẻ”)
Còn bài “Con Đường Xưa Em Đi” thì… hết đường:
“Con đường xưa em đi
Người ta kéo dây chì
Hết đường em hết đi…”
Hoặc:
“Đường về đêm nay tối thui
Gập ghềnh anh không thấy tui
Anh đụng tui, anh nói tui… đui.”
Cười mà rơi nước mắt – cái chất lính Sài
Gòn: gian lao mà không quạu, khổ cực mà vẫn khôi hài.
Thất tình mà vẫn cười được!
Yêu không thành? Không sao, nhạc chế có mặt
liền!
“Đời tôi cô đơn nên yêu ai cũng đen thui…”
(Chế từ “Đời Tôi Cô Đơn”)
Hay:
“Em ơi nếu mộng không thành thì sao?
Mua chai thuốc chuột uống vô rồi đời…”
Nghe mà xót xa! Còn đây là bản hùng ca “Cho
Một Người Nằm Xuống”:
“Anh nằm xuống…
Anh bực mình…
Anh đứng lên…
Anh đứng lên rồi anh… nằm xuống.”
Lên – xuống như chơi cầu tuột!
Nhạc
chế của học trò
Dân học trò cũng chẳng chịu thua ai. “Học
Sinh Hành Khúc” của Lê Thương bị biến dạng:
“Học sinh là người… hủ tiếu ăn hai ba tô…”
Hoặc “Hè Về”:
“Trời hồng hồng, sáng trong trong – Vài cô gái mặc đồ… lòi mông.”
Lời
nhạc Tây cũng không chừa
Nhạc ngoại tưởng thoát ư? Lầm to!
“Love Potion Number 9” biến thành:
“Má tui đi Sài Gòn, tía tui đi Sài Gòn –
Mua củ kiệu, mua tôm khô…”
Bản “Apache” cũng bị:
“Tòn ten cái gì mà nó đen – Nó treo tòn
ten hai hòn…”
Xin lỗi, không dám đọc lớn nơi đông người!
Thanh Hoài và Tùng Lâm – nguồn facebook
Chế nhạc quê hương.
Nhạc quê hương cũng bị chọc quê không tha.
“Rước Tình Về Với Quê Hương”:
“Chùa hôm nay có chuối – Chúng ta thi nhau
vồ xoài…”
“Thoáng thấy mắt em…” – bèn:
“Thoáng thấy mắt em… dính ghèn.”
Cải
Lương cũng không yên
Lan và Điệp – bi kịch tình yêu? Chờ chút!
“Lan như con tôm càng – Điệp ra chuồng gà
giặt đồ bên thau nước…”
Thậm chí có đoạn “cung đình” như vầy:
Và câu kết thúc huyền thoại sáu câu vọng cổ
“Anh Đài ơi, sao em tắm để cá lòng tong nó
rỉa lông giò?”
Kết
Luận
Có người chê nhạc chế là nhảm nhí. Không sai
– mà cũng không đúng.
Một dân tộc khổ chừng nào lại cần cười chừng
nấy. Vì không biết cười thiên hạ sẽ nổi điên.
Thế nên nhạc chế miền Nam không chỉ là
tiếng cười – mà là tiếng rung của một dân tộc biết sống giữa đạn bom bằng
cách giữ chút hồn nhiên, mộc mạc và tử tế.
Không cần hội đồng nghệ thuật, không cần
“giám khảo quyền lực” nào hết. Nhạc chế sống trong lòng dân Sài Gòn tám nẻo đường
thành đêm mắt nhìn hoả châu rơi, tai nghe tiếng súng.
Người bình dân Sài Gòn từ anh thợ điện, chị bán bún bò, bà gánh nước, chú chạy xích lô… Họ không học ký âm pháp, không biết hòa âm phối khí – nhưng họ biết biến nỗi buồn thành trò vui.
Và nếu hôm nay bạn có dịp nghe lại câu hát
cũ:
“Em ơi nếu mộng không thành thì sao?
Mua chai thuốc chuột uống vô rồi đời…”
Xin đừng chỉ cười. Hãy thương. Bởi tiếng
cười đó – như thi sĩ Vũ Hoàng Chương từng nói – Cười là tiếng khóc khô
không lệ.
Đoàn Xuân Thu
No comments:
Post a Comment