Quianna Duyên Bùi sinh trưởng tại Saigon, sang Mỹ định cư năm 17 tuổi, và hiện cư ngụ tại Bắc California. Cô từng hoạt động trong các lĩnh vực khoa học và giáo dục. Đây là lần đầu tiên cô tham gia Viết Về Nước Mỹ. Bài viết kể về hai sự việc trong sinh hoạt đời thường- đám tang và đám cưới dưới cách nhìn chan chứa tình người của tác giả.
***
Mới
vào hè, tôi có dịp đi dự đám cưới của một đứa cháu gái và đám ma của một cô
giáo trong trường tôi. Cả hai đám đều có những điều đáng nhớ; chỉ khác nhau
chăng là yếu tố năng lượng đem đến cho người tham dự: đám cưới đem đến không
khí rộn ràng và tươi vui, trong khi đám ma diễn ra trong trang nghiêm và tĩnh lặng.
Lúc này ngồi viết lại, lòng tôi vẫn còn nao nao.
Đám Cưới
Đám cưới được tổ chức ngoài sân golf của một Câu Lạc Bộ Đồng Quê, cỏ xanh rì, trời xanh biếc, gió mát hây hây, nhìn xuống thấy thung lũng hoa vàng thật là tươi thắm. Lúc ấy tôi giật mình ngẩn người ra say sưa ngắm, thung lũng điện tử nơi mình sống thật sự vẫn rất xinh tươi với những cánh đồng vàng hoa cải trời, mà chỉ vì mình cắm đầu vào công việc “nên em chưa thấy xuân về đấy thôi”. Nay xuân đã qua và trời đang vào hạ, mình mới nhìn ra món quà mà đất trời trao tặng, bèn mở mắt thật to, cố đón nhận cho trọn vẹn.
Bước vào hàng ghế ngồi, cầm tờ chương trình trên tay lẩm nhẩm đọc, tôi thấy in tên cô dâu, chú rể, rồi phù dâu, phù rể, và có phù rể chính, Best Man, và phù dâu chính… Ủa, nhưng sao phù dâu chính lại để là Man of Honor chứ không phải Maid of Honor? "Bà mẹ quê" này bèn khều khều con trai ngồi hàng trên hỏi khẽ:
- Không lẽ thiệp đẹp và quan trọng như vầy mà họ lại in sai, để có cái lỗi to tổ chảng thế sao hả con?
Con trai thì thào giải thích:
- Đúng là “Man” đó, ảnh là bạn thân nhất của cô dâu nhưng ảnh là bong bóng (?), you know.
À ra thế, hiểu rồi, khổ thân thằng bé, cố gắng nói tiếng Việt cho “mấy người lớn” hiểu. Trước khi nhạc tà...răng...tăng...tăng trỗi lên, hai đoàn phù dâu, phù rể ngời ngời tiến ra để nghênh đón cô dâu, chú rể. Kìa, mình thấy anh phù dâu chính rồi! Anh ấy tròn tròn, đi đầu bên đoàn của các cô phù dâu, trông vô cùng duyên dáng trong bộ com-lê màu hồng phấn, cùng màu với áo váy của các cô. Anh ấy thật nhanh nhẹn, chăm sóc cô dâu và đám bạn phù dâu thật chu đáo, hòa nhã, đáng yêu với mọi người, không hề tỏ ra điệu bộ gì ẹo ẹo hết nha, và luôn khiêm tốn, tế nhị đứng lùi về phía sau một chút để không hút hết sự chú ý dành cho cô dâu trong buổi lễ.
Sau khi chú rể “nói câu thề nguyền” khá bài bản và nghiêm trang, thì cô dâu đã tỉnh bơ phán những câu khiến cử tọa ai cũng cười nghiêng ngả. Tôi nhớ loáng thoáng, xin ghi lại đây cho vui.
- I vow to love you, to be fair and honest with you - in video games as well as in life. Will you promise to protect me from spiders, rattlesnakes, and United Airlines staff, while loving me with all your heart? (Tạm dịch: “Em xin nguyện yêu anh, công bằng và thẳng thắn với anh trong trò chơi điện tử cũng như trong cuộc đời. Anh hãy hứa sẽ bảo vệ em trước lũ nhền nhện, rắn chuông, nhân viên của United Airlines, và “yêu em bằng nguyên trái tim anh”.)
Nội dung ‘thề nguyền” này đầy tính thời sự vì lúc đó vừa có vụ hành khách của hãng United Airlines bị nhân viên hung hãn lôi xềnh xệch xuống máy bay thật là khiếm nhã!
Rồi người ta bảo chàng rể bằng tiếng Anh:
-
Anh hãy hôn cô dâu! / You may kiss the bride.
Chàng bèn nâng mặt nàng lên hôn thật trìu mến. Nụ hôn vừa dứt, nàng đã hỏi ngay:
- Sao chưa thấy ai mời tôi hôn chàng? Quên tôi à?
Thế là “không để mất thì giờ quý báu của quan khách”, nàng mau lẹ nhón chân lên vin cổ chàng hôn một cái hôn hết sức tình tứ, ướt chèm nhẹp luôn.
Và
lúc đó, ở đâu bay ra một cái drone có gắn camera lượn vòng vèo thật
đẹp mắt trên đầu mọi người. Thì ra là anh phó nhòm đang dùng remote control để
điều khiển máy “wai phin” và “chộp hình”. Thấy của lạ, ai cũng ham, già trẻ lớn
bé gì cũng reo hò tở mở, vẫy cười toe toét, tạo dáng, làm duyên không biết mệt
mỏi.
Đám Ma
Duyên
đã đưa tôi vào nghề gõ đầu trẻ ở tuổi trung niên và nghiệp đã cho tôi gặp gỡ và
cùng học hỏi với hàng trăm thanh thiếu niên mỗi ngày trong một cuộc hành trình
12 năm.
“Để
đến hè” (…rồi sẽ đi khám bệnh, sẽ đi cắt tóc, sẽ đi làm răng, sẽ sửa nhà,
v.v..) là câu nói mà hầu như phần lớn các thầy cô giáo ở Mỹ - và có thể là ở
nhiều nơi khác - thường hẹn, thường khất cho công việc gì đó, hoặc cho chính bản
thân mình. Vì, quả thật, có lẽ bất cứ người thầy cô giáo yêu nghề nào cũng rất
sợ phải nghỉ giữa năm học, dù là để đi tu nghiệp, hội nghị, lo việc nhà, hoặc
lo cho chính bản thân. Tại sao thế? Có phải chăng vì mỗi khi vắng thầy cô thì
bao trẻ thơ sẽ mất bài vở, mất đà học tập, mất thói quen và nề nếp học mà cô thầy
đã khổ công giúp các em thiết lập.
Họa hoằn lắm mới có được một thầy cô giáo dạy thế là nhà giáo đã nghỉ hưu, nay
chỉ thỉnh thoảng vào giúp, mà lại dạy đúng môn của mình. Còn lại, đa số chỉ là
những người dạy thế vào trông giúp để giữ cho lũ trẻ bận rộn làm bài tập gì đó
cho qua ngày đoạn tháng và khỏi quậy banh lớp mà thôi. Thế nên soạn bài cho người
dạy thế thì phải kỹ lưỡng đến từng chi tiết, tốn gấp ba, gấp bốn lần thời gian
soạn bài cho chính mình, hy vọng người dạy thế sẽ giúp các em học được như ý
mình muốn. Bởi một khi học sinh đã có lỗ hổng kiến thức (mất căn bản), việc
học lên sẽ vô cùng khó khăn, nhất là ở các môn khoa học tự nhiên, nếu không may
mắn gặp được những bậc "đại sư phụ" đủ bản lĩnh và tận tâm để giúp
các em củng cố lại nền tảng.
Điều này khiến tôi chạnh nhớ và thầm biết ơn sự tận tâm của nhiều thầy cô thời trung học đã chấn chỉnh lại kiến thức vật lý, hóa học cho cấp lớp chúng tôi. Năm học 1974–1975 của chúng tôi phải kết thúc sớm vào đầu tháng Tư, khi chiến cuộc ngày càng khốc liệt. Trong hoàn cảnh ấy, chúng tôi chẳng còn lòng dạ nào để nghĩ đến chuyện học hành. Đến tháng Chín, chúng tôi được lên lớp thẳng dù kiến thức còn dang dở. Thế là các thầy cô phải cặm cụi bù đắp lại những phần đã mất cho lũ học trò nhỏ. Dẫu thương học trò đến đâu, cũng có lúc các thầy cô phải thốt lên:
- “Mấy người” mất căn bản thê thảm luôn, “mấy người” ơi!
Ngày ấy, nghe thầy cô nói vậy, chúng tôi nhe răng ra cười với nhau. Bây giờ, tôi mới thật sự hiểu những tiếng than ấy chất chứa cả tấm lòng của người thầy.
Cô
Erika ở trường tôi là một trường hợp điển hình của cái điệp khúc “Để đến hè”
nói trên. Cô đau cái đầu gối đã lâu, từ sau Giáng sinh, nhưng cứ cố gượng, và hẹn
“để đến hè sẽ mổ”. Cô nhỏ hơn tôi hai tuổi, có ba con, gái đầu 20, trai
giữa 17, bị chậm phát triển, và gái út 14. Năm đó cô bơ phờ vì con trai bị
trầm cảm và có thể không đủ điểm các môn để tốt nghiệp trung học. Cũng may là
trường của con trai cô bế giảng trước trường chúng tôi một tuần và cuối cùng em
cũng xong xuôi. Những tuần cuối của năm học trông cô phờ phạc thấy rõ. Vừa thi
cuối học kỳ xong, còn một ngày nữa mới “đến hè”, thì cô phải nghỉ ngay để đi mổ.
Ngày
cuối cùng của năm học, tôi và các đồng nghiệp cùng bộ môn nhận được một tin nhắn,
ai nấy nghẹn lời: “Con là Susan, 14 tuổi, con gái út của cô Erika, dùng điện
thoại của mẹ con để báo tin cho quý vị biết… mẹ con vừa mới qua đời. Ba con sẽ
thông báo tin tức tang lễ ngay, trước khi mọi người đi nghỉ hè tản mác khắp
muôn phương.”
Thế
là ngay cuối tuần đó, chúng tôi đến viếng và tiễn cô ấy. Cũng là bãi cỏ
xanh rì và bầu trời xanh biếc. Một tấm bạt trắng dựng lên, những chiếc ghế trắng
xếp thành nửa vòng tròn quanh một chiếc bàn tròn nhỏ để tấm ảnh cô Erika gầy gầy,
mái tóc hoe đỏ dợn sóng xõa ngang vai, nét mặt hiền hòa, nụ cười quen thuộc, mặc
chiếc áo đầm vàng đơn giản. Tang quyến có khoảng tám người đứng bên chiếc bàn.
Tang lễ thật giản dị. Em gái, em rể, và hai cháu của cô Erika mở đầu bằng những
lời cầu nguyện, rồi đến những câu chuyện ghi lại những kỷ niệm lý thú của họ với
cô. Những giọt nước mắt nhẹ lăn xen kẽ với những tiếng cười. Con gái lớn của cô
đọc một bài thơ em viết cho mẹ qua màn lệ. Con gái nhỏ hát một bài, xen những
tiếng nấc, mà em đã hát thi chung với ban thanh nhạc ở trường để tặng mẹ. Con
trai giữa vốn bị tự kỷ, không diễn tả được cảm xúc của mình bằng lời, giơ lên tấm
tranh em vẽ về tình yêu của em dành cho mẹ rồi đến đặt bên ảnh mẹ.
Cuối cùng thì người bạn đời của cô bước lên và kéo ra cái giỏ kéo (roller bag) của cô và nói:
- Vật này hẳn không hề xa lạ với quý thầy cô đồng nghiệp của nhà tôi ở đây.
Chiếc giỏ kéo nghề nghiệp. Vâng, chiếc giỏ kéo đã theo gót các thầy cô giáo suốt quãng đời dạy học của họ. Đúng vậy, rất nhiều cô thầy dùng nó để “tha” đống bài vở, đồ đạc từ trường về nhà để chấm, soạn, rồi lại “tha” vào lớp để phát cho học trò. Lúc đó, trong tai tôi như chợt dội lên những tiếng bánh xe lạch cạch khi các đồng nghiệp của tôi và chính tôi kéo những chiếc giỏ trên những hành lang dài hun hút trong khuôn viên trường im vắng, khi bầy chim non đã bay về tổ ấm của các em…
- Đây là một trong những vật bất khả ly thân của nhà
tôi, chồng cô nói tiếp. Nó theo cô ấy vào tới bàn ăn, vô tận phòng ngủ, và cả
những chuyến đi chơi xa của gia đình. (Các thầy cô giáo đưa mắt nhìn nhau, chột
dạ quá, nghe có vẻ quen quen đối với chính bản thân họ!) Có lần, chúng tôi sắp
sửa để đi chơi hồ Tahoe và khi mọi thứ đã chất lên, đóng cửa xe xong, tôi rồ
máy, thì nhà tôi chồm dậy, bảo tôi ngừng lại và lật đật chạy vào nhà, lôi cái
giỏ kéo ra chất lên xe.
Chuyến đi thật vui. Trên đường, cô ca hát, đố chữ, chuyện trò với cha con tôi. Đến nơi, chúng tôi chèo thuyền, ăn uống ngoài trời, chơi bóng chuyền bên bờ hồ suốt một ngày. Tối về, ai nấy mệt nhoài, chắc hẳn sẽ ngủ thật ngon. Nửa khuya, tôi chợt thấy lành lạnh, thức giấc, trở mình không thấy nhà tôi bên cạnh, nhìn lên, tôi thấy cô ấy ngồi đó bên chiếc bàn, đối diện cửa sổ, trông ra mặt hồ. Tách cà phê một bên, cái giỏ kéo một bên, cô cứ lần lượt lôi ra từng xấp bài vở, đọc và chấm từng trang, từng trang. Ngoài kia, ánh trăng sáng vằng vặc, xuyên qua hàng thông, soi lên mặt hồ lấp loáng.
Các khách đến viếng lắng nghe đầy xúc động như thể hình dung ra phần nào đêm yên tĩnh của hồ Tahoe mà trong đó cô giáo Erika dáng nghiêng miệt mài bên chiếc đèn với ánh sáng hắt vào xấp bài vở cô đang chấm. Chồng cô ngưng vài giây như dằn cảm xúc trước khi nói tiếp:
- Hôm qua dọn dẹp bàn phấn nơi nhà tôi thường ngồi chải tóc vội vàng mỗi sáng trước khi đến trường, tôi thấy lọ dầu thơm hoa hồng của cô hẵng còn một ít đây. Tôi đã xịt lên áo mình và các con để lát nữa, khi người thân và bạn bè của Erika ôm và chia sẻ nỗi niềm này với chúng tôi, thì sẽ thấy như Erika vẫn ở bên chúng ta.
Nói đến đây ông nghẹn ngào đưa vội tay lên che đôi mắt rồi hạ giọng:
- Ôi, tôi đã làm điều ấy cho mọi người hay cho chính tôi?
Lặng lẽ, từng người bước đến bàn, ngắm di ảnh cô, thì thầm lời từ giã, ký tên vào sổ lưu niệm, ôm và thăm hỏi bốn cha con. Rời nghĩa trang, một số người ra về, một số theo tang gia về nhà cô Erika, ngồi quây quần, ăn bánh uống nước, trò chuyện thêm với nhau và với gia đình cô. Chia tay ra về, tôi và các đồng nghiệp nhìn nhau tha thiết và siết chặt tay nhau. Đối mặt với vô thường, những “cái mụ hắc ám”, những “thằng cha khó ưa” thường ngày bỗng nhiên hết hắc ám, hết khó ưa; những xích mích, tị hiềm bỗng trở nên cỏn con và vô nghĩa. Chúng ta có một mục tiêu chung cơ mà, là giúp con trẻ biết cách học hỏi, biết làm việc, biết thương yêu, biết đứng lên làm lại khi vấp ngã và biết sống tử tế.
Cả
hai đám kể trên, không ai phải xin xỏ chúng tôi “niệm tình tha thứ cho những
thiếu sót không tránh khỏi” vì quả thật, chúng tôi đã quá thương tang gia và
quá vui với hôn quyến, nào có ai còn nhớ là mình đã bị quên giới thiệu, không
được ngồi chỗ ngon lành, không được đón tiếp đúng mức, hay gì gì đó, để mà ở đó
trách với chê.
Trộm
nghĩ, thế nhân ơi, xin được đổi “ma chê, cưới trách” thành “ma thương, cưới
khoái” nhé, cho ngày vui được thêm rạng rỡ và cho ngày buồn cũng bớt cô
liêu.
Quianna Duyên Bùi
Ma Thương, Cưới Khoái - VVNM 2026 - Việt Báo Viết Về Nước Mỹ
Anh Phước chuyển
No comments:
Post a Comment