Thursday, May 21, 2026

Tiếng Nói Xứ Phương Nam - Một Dòng Chảy Hào Hiệp - Sáu Dịt


Hồi xưa ở miền Nam, cái gì cũng "Sanh". Sanh đẻ, sanh sống,... Chữ "Sanh" nghe nó nhẹ nhàng, nó có cái gì đó tươi mới như chồi non mới mọc. Bây giờ ra đường toàn nghe "Sinh", nghe nó hơi cứng và có phần hơi... "sách vở" quá. Người Nam mình gọi cái chữ "sanh" nghe nó thân thương, nó đúng cái âm vực bổng trầm của dân lục tỉnh.

Cái này mới là đặc sản nè! Hồi xưa cái trụ sở có cái tháp cao cao để truyền tin bằng dây điện, dân mình gọi ngay là Nhà dây thép. Nghe nó hình tượng, nó dân dã mà nó cũng "oai" dữ dội. Hay như cái xe chở thư thì gọi là Xe thơ. Sau này chữ "Bưu điện" nó phổ biến quá, làm người ta quên mất cái hình ảnh mấy ông "dây thép" ngày xưa chạy xe đạp cộc cạch đi phát thơ khắp hang cùng ngõ hẻm.

Người Nam mình tính tình thiệt thà, tới bữa ăn là kêu con cái: "Lẹ lẹ dọn cơm ra ăn bây!". Chữ Dọn nó bao hàm cả sự ngăn nắp, cả tình cảm gia đình trong đó. Hay như cái muỗng (thìa), cái chén (bát), đôi đũa... mỗi thứ đều có cái tên riêng biệt, không có lẫn lộn đi đâu được.

Ở miền Nam, hễ bước ra cửa là gặp Tiệm. Tiệm tạp hóa, tiệm hớt tóc, tiệm sửa xe... Chữ "Tiệm" nghe nó nhỏ nhắn, nó gần gũi và có cái gì đó rất là "tình nghĩa lối xóm". Còn chữ "Cửa hàng" nghe nó quy mô, nó lạnh lùng và mang tính "kinh doanh" nhiều quá. Người Nam mình đi "tiệm" là còn để tám chuyện, để hỏi thăm sức khỏe nhau nữa mà!

Dân Nam mình có cái tánh hay chế giễu mấy cái gì xa hoa, giả tạo. Như cái ông nào thích khoe khoang, mình gọi là "Xạo sự" hay "Ba xạo". Hoặc cái gì mà làm cho có lệ, mình gọi là "Làm bộ làm tịch". Những từ này nó làm cho câu chuyện trở nên sống động, người nghe vừa cười vừa thấu cái ý mỉa mai bên trong.

Bà con thấy đó, giữ được cái tiếng "rặt Nam Kỳ" này chính là giữ được cái sự thật thà, không lọc lừa của người dân phương Nam. Trong một thế giới mà người ta cứ thích dùng những từ ngữ hoa mỹ , thì cái tiếng nói "nôm na" của mình lại chính là cái neo để giữ mình không bị cuốn trôi theo những giá trị ảo.

Người miền Nam mình "cứng" là ở chỗ đó. Ai muốn nói gì thì nói, mình cứ "dọn cơm", cứ gọi "tài xế", cứ đi "tiệm"... đó chính là cách mình khẳng định: "Tui là người Nam, tui yêu cái tánh thiệt thà của dân tui!" Vậy thôi.


Sáu Dịt

No comments:

Post a Comment